Dżinn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy demona. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Dżinny (arab. جن) – demony i duchy powstałe z czystego ognia bez dymu (w niektórych wersjach wierzeń z czystego płomienia oraz obłoku pary), które posiadają nadnaturalną potęgę i są niewidzialne, mogą jednak przyjmować dowolną postać (człowieka, zwierzęcia lub potwora). Utożsamiały one wrogie człowiekowi siły natury. Uważano ich za mieszkańców pustyni. Wiara w dżinny stanowiła bardzo istotny składnik religii Arabów w okresie przed przyjęciem przez nich islamu.

Jako pozostałość mitologicznych wyobrażeń z przedmuzułmańskiej Arabii pojawiły się także w islamie, gdzie stanowią trzecią kategorię rozumnych istot stworzonych przez Boga (obok aniołów i ludzi). Dżinny w wierzeniach muzułmańskich dzielą się na dobre i złe. Dobre służą Bogu i pomagają ludziom (w szczególności prorokom), zaś złe (ifrity, sile i ghule) szkodzą. Czasem do złych dżinnów zalicza się szatana (szejtana). Podobnie jak ludzie, dżinny dzielą się na plemiona i rody.

Dżinny były bardzo popularne w ludowej tradycji muzułmańskiej. Zgodnie z ludowymi legendami i baśniami, człowiek przy pomocy zaklęć może sobie w pewnych wypadkach dżinna podporządkować (np. zmusić do spełnienia trzech życzeń), a także uwięzić w lampie lub butelce (Księga tysiąca i jednej nocy). Często pełnili w opowieściach funkcję strażników skarbów, byli mieszkańcami ruin, miejsc ponurych i opuszczonych.

Arabowie w czasach przed islamem uważali, że każdy poeta ma swojego dżinna, od którego zależy wielkość jego talentu. Według hadisów, każdy człowiek ma towarzysza dżina (zwanego po arabsku karin), który namawia go do grzechu. Jedynie karin Mahometa był dobrą istotą.

Ochronę przed złymi demonami miało dawać żelazo lub pierścienie ze złota i stali. Pomagają także amulety z wilczych kłów i wersetów z Koranu, które wypisano zielonym lub czerwonym atramentem. Staroarabskie praktyki magiczne (sihr) wymagały między innymi nawiązania kontaktów ze światem zmarłych oraz właśnie światem dżinnów. Dzięki nim leczono i wróżono. W czasach islamu większości tych praktyk zakazano.

Dżinny w kulturze popularnej[edytuj | edytuj kod]

W opowiadaniu "Ostatnie życzenie" książce Andrzeja Sapkowskiego pod tym samym tytułem, występuje dżinn zamknięty w kamionkowym dzbanie. W opowiadaniu "Coś mocniejszego" Rafała Ziemkiewicza również pojawia się dżinn. W serii "Trylogia Bartimaeusa" Jonathana Strouda jednym z głównych bohaterów jest dżinn, pojawiają się również afryty i maridy.

Baśnie tysiąca i jednej nocy[edytuj | edytuj kod]

W baśni Cudowna lampa Aladyna dżinn jest sługą lampy, a raczej jej posiadacza. Jest to przykład przyjaznego dla ludzi dżinna. W różnych interpretacjach tej baśni Dżinn z Lampy ma różny charakter. W filmie Aladyn wytwórni Disneya Dżinn ma własny charakter i marzy o wolności.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziekan M.: Arabia magica: wiedza tajemna u Arabów przed islamem, Warszawa 1993 ISBN 83-900564-6-1
  2. Piwiński R.: Mitologia Arabów, Warszawa 1989 ISBN 83-221-0482-0