Dom Turka w Augustowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Dom Turka
Symbol zabytku nr rej. A-340 z 1.04.2011
Ilustracja
Kamienica w 2011
Państwo

 Polska

Województwo

 podlaskie

Miejscowość

Augustów

Adres

ul. 3 Maja 16

Ukończenie budowy

1900

Położenie na mapie Augustowa
Mapa konturowa Augustowa, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Dom Turka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Dom Turka”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Dom Turka”
Położenie na mapie powiatu augustowskiego
Mapa konturowa powiatu augustowskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Dom Turka”
Ziemia53°50′34″N 22°58′59″E/53,842778 22,983056

Dom Turka – zabytkowa kamienica w Augustowie przy ul. 3 maja 16.

Kamienica w stylu imperialno-ruskim została zbudowana w 1900 przy ówczesnej ul. Długiej. Projektantem mógł być architekt powiatowy Włodzimierz Ślósarski. Przed II wojną światową kamienica była własnością rodziny Rechtmanów. Po 1922 w budynku przez pewien czas znajdował się zakład fotograficzny Judela Rotszejna[1]. W latach 1928-1936 w kamienicy mieściła się cukiernia Bośniaka Kiamila Takosza, nazywanego Turkiem, od którego wzięła się potoczna nazwa budynku – Dom Turka.

Od początku 1940 do czerwca 1941 kamienica była siedzibą NKWD i NKGB. Areszt umiejscowiony był w podziemiach, zaś na wyższych kondygnacjach znajdowały się biura. W budynku więziono przeciwników władzy radzieckiej oraz osoby przeznaczone do deportacji w głąb ZSRR. Podczas masakry NKWD 22 czerwca 1941 więźniowie ocaleli (zginęły natomiast osoby przetrzymywane w barakach przy Zarządzie Wodnym). NKWD ponownie zajęło budynek jesienią 1944. Od 1945 do 1956 w budynku mieściło się UB. UB torturowało więźniów, śledztwo IPN nie potwierdziło natomiast istnienia grobów (przypisywanych UB) na terenie posesji. W lipcu 1945 budynek był jednym z miejsc przetrzymywania osób schwytanych podczas obławy augustowskiej. Następnie kamienica była siedzibą MO (1956-1981) i WOP (1981-1992).

W 2006 zapadła decyzja o zwrocie kamienicy spadkobiercom rodziny Rechtmanów[2]. Następnie kamienica została sprzedana prywatnemu przedsiębiorcy, który planował przeznaczyć obiekt na cele handlowe[3]. Władze Augustowa składały właścicielowi propozycję odkupienia[4] lub wymiany nieruchomości[5], aby umieścić w budynku placówki kulturalne. W 2011 budynek został wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-340[6]. W 2021 budynek został zakupiony przez Instytut Pileckiego[7]. Docelowo w obiekcie ma mieć siedzibę oddział Instytutu oraz Muzeum Obławy Augustowskiej[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Czas utrwalony. Augustowski świat Judela Rotsztejna. Suwałki-Augustów: Towarzystwo Inicjatyw Społeczno-Kulturalnych „Nad Czarną Hańczą” w Suwałkach, 2014, s. 22. ISBN 978-83-933312-2-2.
  2. Stracony Turek. Gazeta Współczesna. [dostęp 2015-07-13].
  3. W byłej katowni UB ma być market. Gazeta Współczesna. [dostęp 2015-07-13].
  4. Augustów - To będzie propozycja ostateczna. Gazeta Współczesna. [dostęp 2015-07-13].
  5. Władze nie chcą już czekać. Gazeta Współczesna. [dostęp 2015-07-13].
  6. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2023 [dostęp 2015-07-14].
  7. a b Dom Turka wreszcie odzyskany. Augustów. Oficjalny Portal Urzędu Miasta, 2021-07-02. [dostęp 2021-07-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]