Dschubba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Dschuba)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dschubba
δ Scorpii
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Skorpion
Rektascensja 16h 00m 20,005s[1]
Deklinacja -22° 37′ 18,14″[1]
Paralaksa (π) 0,00646 ± 0,00089[1]
Odległość 505 ± 81 ly
155 ± 25pc
Wielkość obserwowana 2,32[1]m
Rozmiar kątowy 0,00045–0,00046[2]
Ruch własny (RA) -10,21 ± 1,01[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) -35,41 ± 0,71[1] mas/rok
Prędkość radialna -6,64 ± 0,89[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy podolbrzym
Typ widmowy B0,3 IV
Promień 8,5[3] R
Wielkość absolutna -3,63[4]m
Jasność ≥14 000[5] L
Prędkość obrotu ~181[2] km/s
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 7 Scorpii
2MASS: J16002000-2237180
Bonner Durchmusterung: BD -22°4068
Cordoba Durchmusterung: CD -22°11292
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 594
Boss General Catalogue: GC 21489
Katalog Henry’ego Drapera: HD 143275
Katalog Hipparcosa: HIP 78401
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 5953
SAO Star Catalog: SAO 184014
Dschuba, Iclarkrav, CPD-22 6106, CCDM 16003-2237AB

Dschubba (delta Scorpii, δ Sco) – jedna z jaśniejszych gwiazd w gwiazdozbiorze Skorpiona (wielkość gwiazdowa: 2,32m). Odległa od Słońca o ok. 505 lat świetlnych.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjna nazwa gwiazdy, Dschubba, wywodzi się od arabskiego al-jabhah, co oznacza „przód” lub „czoło” (Skorpiona)[5][6]. W XIX-wiecznym katalogu Obserwatorium w Palermo występuje nazwa Iclarkrav, zapewne wywodząca się od arabskiego Iklīl al ʽAḳrab, „korona Skorpiona”[6]. Grupa robocza Międzynarodowej Unii Astronomicznej do spraw uporządkowania nazewnictwa gwiazd zatwierdziła użycie nazwy Dschubba dla określenia tej gwiazdy[7].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Główny składnik to podolbrzym reprezentujący typ widmowy B0,3. Gwiazda bardzo szybko obraca się wokół osi, należy ona do gwiazd zmiennych typu gamma Cassiopeiae. Od roku 2000 obserwowano zmiany jasności Dschubby, o wartości kilku dziesiątych magnitudo. Zmiany jasności spowodowane są wyrzucaniem jasno świecącego gazu z obszarów równikowych gwiazdy. Na przełomie 2003 i 2004 osiągnęła ona najwyższą jasność, ustępując w swoim gwiazdozbiorze tylko Antaresowi[5].

Wokół Dschubby krąży druga gwiazda, tworząc z nią układ spektroskopowo podwójny. Ma ona wielkość gwiazdową 5,0m[2]. Gwiazdy okrążają wspólny środek masy co 20 dni, dzieli je odległość podobna do odległości Słońce–Merkury (~0,4 au)[5]. Trzeci składnik układu to gwiazda typu widmowego B, podobnie jak główna gwiazda, choć świeci ona od niej słabiej[3], ma wielkość gwiazdową 3,3m[2]. Składnik ten krąży wokół Dschubby po bardzo wydłużonej orbicie o okresie 10,8 lat[3]. Pojaśnienie gwiazdy nastąpiło po przejściu drugiego składnika przez peryastron orbity, najbliżej Dschubby; w wyniku oddziaływania grawitacyjnego mniejszego składnika doszło do transferu masy w układzie[3]. Łączną masę tego układu szacuje się na 27,7 ± 10 M[3].

Czwarty składnik (4,9m) znajduje się 0,186 sekundy kątowej od Dschubby[2], dwukrotnie dalej niż średnia odległość trzeciego[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Dschubba w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e Dschubba (ang.). Alcyone ephemeris. [dostęp 2017-01-13].
  3. a b c d e Anthony Meilland et al.. The binary Be star δ Sco at high spectral and spatial resolution. „Astronomy & Astrophysics”. 532, sierpień 2011. DOI: 10.1051/0004-6361/201116798. arXiv:1106.1746 (ang.). 
  4. Obliczona na podstawie wielkości obserwowanej i paralaksy.
  5. a b c d e Jim Kaler: DSCHUBBA (Delta Scorpii) (ang.). W: STARS [on-line]. 2008-07-25. [dostęp 2017-01-13].
  6. a b Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Dover: 1963, s. 182.
  7. Eric Mamajek, Beatriz Garcia, Duane Hamacher, Thierry Montmerle i inni. „Bulletin of the IAU Working Group on Star Names”. 2, s. 3, listopad 2016. Międzynarodowa Unia Astronomiczna.