Dydaktyka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dydaktyka – jedna z głównych gałęzi nauk pedagogicznych, która zajmuje się procesami nauczania i uczenia się, wszelkimi przedmiotami na kolejnych poziomach tych procesów, od przedszkola do studiów wyższych, a także mających miejsce poza instytucjami oświatowymi, przy zwykłych czynnościach. Jest to zatem nauka o systemie poprawnie uzasadnionych twierdzeń i hipotez dotyczących procesu, zależności i prawidłowości nauczania a uczenia się oraz sposobów kształtowania tego procesu przez człowieka[1][2].

Podstawowym zainteresowaniem badawczym dydaktyki jest śledzenie na bieżąco sposobów postępowania osób biorących udział zarówno w procesie nauczania, jak i uczenia się. W ten sposób zbiera cele i metody kształcenia, by poddać je naukowej analizie. Zajmuje się też badaniem organizacji kształcenia i środków w tym celu wykorzystanych. Ponadto nauka ta zwraca uwagę na położenie materialne i społeczne badanych grup. Jak podaje W. Okoń, jej celem nadrzędnym jest „ustalanie zależności warunkujących działalność dydaktyczną”[2].

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Termin dydaktyka pochodzi z (gr. διδακτικος – nauczający) w którym didaktikos znaczy pouczający, a didasko – uczę. Pierwotnie w XVII - XVIII w. dydaktykę traktowano (definiowano) jako sztukę nauczania. Po raz pierwszy terminu tego użyto w 1613 roku w Niemczech przez Krzysztofa Helwiga i Joachima Junga. Do powszechnego użycia terminu wprowadził Jan Amos Komenský - pedagog, publikując swoje dzieło w 1657 roku nazywając dydaktykę w tytule Uniwersalna sztuka nauczania[3]. Nurt dydaktyki, który dominował w XVIII i XIX w. nazwano dydaktyką tradycyjną, która w dużej mierze wiąże się z nazwiskiem Jana Fryderyka Herbarta. Na przełomie XIX i XX w. wraz z pojawieniem się nurtu tzw. nowego wychowania skupiającego się na samym dziecku, zmienia się kierunek dydaktyki – wówczas zaczęto definiować dydaktykę jako sztukę nauczania i uczenia się.

Przedmiot i zadania dydaktyki[edytuj | edytuj kod]

Dydaktyka jako dział pedagogiki, analizuje zależności warunkujące przebieg i wyniki nauczania-uczenia się oraz formułuje na tej podstawie odpowiednie prawidłowości oraz wskazuje metody, formy organizacyjne i środki pomocne w wywołaniu zamierzonych zmian u uczniów. Spełnia ona funkcję teoretyczną i praktyczną, głównie o charakterze diagnostycznym, prognostycznym i instrumentalnym.

Podział ogólny[edytuj | edytuj kod]

  • Dydaktyka ogólna bada metodologicznie i analizuje sposoby i mechanizmy psychoedukacyjne oraz formuje określone prawidłowości, zasady, reguły nauczania-uczenia się;
  • Dydaktyka naukowa zajmuje się, umożliwianiem porozumiewania się pracownikom naukowym (profesor) między sobą oraz ułatwianiem kontaktu z pracownikami naukowo-dydaktycznymi szkoły wyższej t.j.: (Adiunkt czy Asystent) także ze Studentami[4];
  • Dydaktyka uniwersytecka zajmuje się, wspomaganiem procesu samodzielnego wykształcenia się, kadr naukowych i samodzielnego dokształcania się, pracowników naukowo-dydaktycznych (nauczycieli akademickich) szkół wyższych;
  • Dydaktyka szkoły wyższej zajmuje się, kształceniem kierunkowym Studentów, umożliwia porozumiewania się pracownikom naukowo-dydaktycznym szkoły wyższej ze Studentami oraz przekazywaniem wiedzy naukowej Studentom poprzez teoretyczne wykłady i praktyczne ćwiczenia, konwersatorium, laboratorium itp. przez pracowników dydaktycznych szkoły wyższej;
  • Dydaktyka szkoły średniej zajmuje się, przygotowaniem Uczniów do samodzielnego uczenia się w ramach przedmiotów szkoły średniej w systemie podający-poszukujący wiedzy;
  • Dydaktyka gimnazjalna zajmuje się, kształceniem ogólnym Uczniów, w systemie podającym;
  • Dydaktyka szkoły podstawowej zajmuje się, kształtowaniem Uczniów o odpowiednich cechach edukacyjnych jak absorbujących wiedzę o społeczeństwie i wszechświecie;
  • Dydaktyka przedszkolna zajmuje się, wykształceniem motywacyjno-poznawczym Przedszkolaków przez nauczycieli wczesnoszkolnych, zachowaniami prorodzinnymi i społecznymi w grupach rówieśniczych oraz przygotowuje do gotowości szkolnej;
  • Dydaktyka opiekuńczo-wychowawcza zajmuje się, przystosowaniem opiekuńczym relacji triady (Matka-Dziecko-Ojciec) i rodzeństwa, określa prawidła wychowania dziecka od postaw "trening czystości" i zachowania w grupie rodzinnej.

Podział szczegółowy[edytuj | edytuj kod]

  • Dydaktyka szczegółowa bada zagadnienia specyficzne tylko dla jednego przedmiotu nauczania np.: metodyka nauczania matematyki itd. Dydaktyki szczegółowe są teoriami nauczania i uczenia się, poszczególnych przedmiotów na określonych poziomach nauczania[5].
  • Metodyka nauczania to teoria nauczania określonego szczebla przedmiotu na danym poziomie w szkole podstawowej, gimnazjum, szkole wyższej np.: metodyka nauczania matematyki, lub innego przedmiotu.
  • Metodyka nauczania początkowego to metodyka szczebla pracy dydaktycznej podstawowych klas początkowych I-III.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Systemy i treść kształcenia[edytuj | edytuj kod]

Proces dydaktyczny[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kupisiewicz Cz., (2000), Dydaktyka ogólna, Oficyna Wydawnicza Graf Punkt, Warszawa, s. 15-18.
  2. a b Okoń W., (1984), Słownik pedagogiczny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, s. 60.
  3. Komenský J. Á. (1905), Didaktika veliká, Dr ED. Gregr a syn Praha ,1905
  4. Schrade U., (2010), Dydaktyka szkoły wyższej. Wybrane problemy, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa
  5. Półturzycki J., (2002), Dydaktyka dla nauczycieli, Wyd. Naukowe NOVUM, Płock

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Komenský J. Á.: Didaktika veliká, Dr ED. Gregr a syn, Praha 1905.
  • Kupisiewicz Cz.: (Dydaktyka ogólna, Oficyna Wydawnicza Graf Punkt, Warszawa 2000.
  • Okoń W.: Słownik pedagogiczny, PWN, Warszawa 1984.
  • Półturzycki J.: Dydaktyka dla nauczycieli, Wydawnictwo Naukowe NOVUM, Płock 2002.
  • Schrade U.: Dydaktyka szkoły wyższej. Wybrane problemy, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2010.