Dydelf czarnouchy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dydelf czarnouchy
Didelphis marsupialis[1]
Linnaeus, 1758[2]
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Nadrząd torbacze
Rząd dydelfokształtne
Rodzina dydelfowate
Podrodzina dydelfy
Rodzaj dydelf
Gatunek dydelf czarnouchy
Synonimy
  • Didelphis karkinophaga Zimmermann, 1780[3]
  • Didelphis cancrivora J.F. Gmelin, 1788[4]
  • Didelphys marsupialis var. typica Thomas, 1888[5]
  • Didelphis karkinophaga caucae J.A. Allen, 1900[6]
  • Didelphis karkinophaga colombica J.A. Allen, 1900[7]
  • Didelphis marsupialis tabascensis J.A. Allen, 1901[8]
  • Didelphis marsupialis richmondi J.A. Allen, 1901[9]
  • Didelphis austroamericana J.A. Allen, 1902[10]
  • Didelphis marsupialis insularis J.A. Allen, 1902[11]
  • Didelphis marsupialis etensis J.A. Allen, 1902[12]
  • Didelphis marsupialis battyi Thomas, 1902[13]
  • Didelphis marsupialis particeps Goldman, 1917[14]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[15]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg występowania

Dydelf czarnouchy[16], dydelf północny[17], opos północny, oposum (Didelphis marsupialis) – gatunek ssaka z podrodziny dydelfów (Didelphinae) w rodzinie dydelfowatych (Didelphidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Dydelf czarnouchy występuje we wschodnim Meksyku (Tamaulipas na południe, włącznie z Cozumel) przez Amerykę Środkową i północną Amerykę Południową do większości niziny Amazonki, w tym do Trynidadu i Tobago; także na Małych Antylach na południe od Dominiki, gdzie być może został introdukowany[18].

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Głowa wraz z tułowiem o długości 32,4–46,5 cm, ogon osiąga 33,6–46,5 cm; masa ciała 0,57–2,4 kg[18]. Swym kształtem przypomina szczura. Pysk jego jest wydłużony, ogon długi i chwytny, nie owłosiony. Barwa futra zmienna, od szarej do prawie czarnej bądź rudawej. Wzdłuż głowy biegną 3 ciemniejsze linie.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Prowadzi głównie naziemny i nocny tryb życia, dzień spędza w szczelinach skalnych lub pustych pniach drzew. Sprawnie wspina się po drzewach, zamieszkuje tereny leśne lub gęsto pokryte krzewami. Jest spotykany w pobliżu siedzib ludzkich. Jest zwierzęciem wszystkożernym lecz najczęściej żywi się drobnymi ssakami, ptakami, żabami i owadami[19].

Dydelf czarnouchy żyje samotnie z wyjątkiem okresu rozmnażania. Gniazda buduje z liści i łodyg. Ciąża krótka, trwająca 12-13 dni, w miocie 8-18 sztuk o wielkości ziaren fasoli. Młode przebywają przytwierdzone do sutków w torbie lęgowej matki przez 60-70 dni. Przez kolejny miesiąc są przyczepione do sierści matki i są przez nią karmione, po czym usamodzielniają się. Dojrzałość płciową osiągają już w pierwszym roku życia, a na swobodzie żyją do kilku lat.

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Skórka dydelfa jest mało atrakcyjna jako materiał futrzarski, mimo tego jest odławiany dla futra, jak również dla mięsa. Do najcenniejszych należą te o czarnym umaszczeniu[19]. W skali roku zabija się do kilku milionów sztuk[17]}[20], co nie ma wpływu na stabilność populacji[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Didelphis marsupialis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 54. (łac.)
  3. E.A.W. von Zimmermann: Geographische Geschichte des Menschen, und der allgemein verbreiteten vierfüßigen Thiere. Cz. 2. Leipzig: Weygand, 1780, s. 226. (niem.)
  4. J.F. Gmelin: Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. Ed. 13., aucta, reformata. T. 1. Lipsiae: Impensis Georg. Emanuel. Beer, 1788, s. 108. (łac.)
  5. O. Thomas: Catalogue of the Marsupialia and Monotremata in the collection of the British Museum (Natural History). London: Printed by order of the Trustees, 1888, s. 323. (ang.)
  6. Allen 1900 ↓, s. 192.
  7. Allen 1900 ↓, s. 193.
  8. Allen 1901 ↓, s. 173.
  9. Allen 1901 ↓, s. 175.
  10. Allen 1902 ↓, s. 251.
  11. Allen 1902 ↓, s. 259.
  12. Allen 1902 ↓, s. 262.
  13. O. Thomas. On some mammals from Coiba Island, off the west coast of Panama. „Novitates Zoologicae”. 9, s. 137, 1902 (ang.). 
  14. E.A. Goldman. New mammals from Middle and North America. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 30, s. 107, 1917 (ang.). 
  15. a b D. Astua de Moraes, D. Lew, L.P. Costa & R. Pérez-Hernandez 2016, Didelphis marsupialis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2020-2 [dostęp 2020-07-18] (ang.).
  16. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 2. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  17. a b K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 56, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  18. a b D. Astúa: Family Didelphidae (Opossums). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 163. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.)
  19. a b Stanisław Jarosz: Hodowla zwierząt futerkowych. Warszawa: PWN, 1993. ISBN 83-01-11176-3.
  20. Dydelf północny

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]