Dydona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dydona
Dido, Elissa
ilustracja
Renesansowe wyobrażenie Dydony
(mal. Dosso Dossi)
królowa Kartaginy
Okres panowania od 814 p.n.e.
do 760 p.n.e. (?)
Dane biograficzne
Miejsce urodzenia Tyr
Ojciec Belos
Rodzeństwo Pigmalion
Mąż Acharbas

Dydona (Elissa; łac. Dido, poetycka forma Didona pochodzi od Wergiliusza) – według Eneidy legendarna założycielka Kartaginy i jej pierwsza królowa.

Według innej legendy spisanej przez historyka sycylijskiego, Greka Timajosa, w IX w. p.n.e. oraz rzymskiego autora Pompejusza Trogusa, z dalekiego Tyru zbiegła garstka jego mieszkańców na północne wybrzeża Afryki, niedaleko fenickiej kolonii, Utyki. Przywódczynią kolonistów była Dydona (zwana też Eliszą, Elissą), która uciekła, ponieważ brat Pigmalion zabił jej męża Acharbasa. W jej otoczeniu znajdowali się bogaci Fenicjanie (nie jest wyjaśnione dlaczego, prawdopodobnie to oni uciekali), w drodze zatrzymali się na Cyprze, skąd zabrano arcykapłana i dużą grupę dziewcząt. Gdy wysiedli na ląd, otoczyli ich Numidyjczycy (autochtoni) i zaczęły się pertraktacje. Ostatecznie Dydonie użyczono takiego skrawka ziemi na wybrzeżu, jaki obejmie skóra wołu. Dydona pocięła ją na wąskie paski i objęła nimi miejsce, na którym wzniesiono Byrsę (łac. "skóra") – akropol Kartaginy. Imię Elissy zostało zmienione przez tubylców na Dydona, co oznacza „wędrowniczka”. Wcześniejsze imię pochodzi od fenickiego bóstwa El – być może więc Elissa była w Fenicji jego kapłanką.

Gdy założone przez nią miasto rozkwitło, chciwy jej bogactw Jarbas (Iarbas, Hiarbas) poprosił o jej rękę, grożąc w razie odmowy wojną. Aby uniknąć małżeństwa z barbarzyńskim królem i pozostać wierną zamordowanemu mężowi, Dydona wstąpiła na zapalony stos i przebiła się sztyletem.

Śmierć Dydony (mal. Giovanni Battista Tiepolo)

Wergiliusz w Eneidzie cofnął legendę o Dydonie do czasów Eneasza. Tam Dydona odbiera sobie życie na stosie, gdy na rozkaz Jowisza opuszcza ją umiłowany Eneasz[1].

Motyw porzucenia Dydony wykorzystany został przez Domenico Sarro w operze Didone abandonnata (1724). Postać jej pojawia się również w operach: Henry'ego PurcellaDydona i Eneasz oraz Hectora BerliozaTrojanie[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik kultury antycznej (red. R. Kulesza). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012, s. 148.
  2. Arthur Jacobs: Słownik muzyczny. Bydgoszcz: Delta, 1973, s. 93, 359.