Edmund Banasikowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edmund Banasikowski
Mundek, Jeż
Ilustracja
kapitan pułkownik kapitan
Naramiennik Pulkownik.svg pułkownik
Data i miejsce urodzenia 3 kwietnia 1914
Siedlce
Data i miejsce śmierci 3 kwietnia 2010
DeWitt, Michigan
Przebieg służby
Lata służby 1939–1945
Siły zbrojne Wojsko Polskie II RP,
Armia Krajowa
Jednostki pododcinek Batalionu Fortecznego „Mikołów”
Stanowiska dowódca: pododcinka, grupy dywersyjnej „Wachlarz”
Główne wojny i bitwy II wojna światowa:
Późniejsza praca działacz społeczny i polonijny
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami
Odsłonięcie tablicy poświęconej płk. Edmundowi Banasikowskiemu 25 lipca 2014 roku w Panteonie Żołnierzy Polski Walczącej na Wojskowym Cmentarzu na Powązkach w Warszawie

Edmund Jerzy Banasikowski, ps. „Mundek”, „Jeż” (ur. 3 kwietnia 1914 w Siedlcach, zm. 3 kwietnia 2010 w DeWitt w stanie Michigan w USA) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, żołnierz Armii Krajowej, działacz społeczny i polonijny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Absolwent Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie-Ostrowi Mazowieckiej. W 1939 roku awansowany do rangi porucznika. W momencie wybuchu II wojny światowej zajmował stanowisko dowódcy pododcinka Batalionu Fortecznego „Mikołów”. Po zakończeniu kampanii wrześniowej brał udział w konspiracji na terenie Siedlec oraz Warszawy (w latach 1939–1941).

W styczniu 1942 roku mianowany dowódcą grupy dywersyjnej Wachlarz, działającej w okolicach Witebska i Newela. Po reorganizacji struktur dywersji na Wschodzie wszedł w skład Inspektoratu F okręgu wileńskiego Armii Krajowej, gdzie został zastępcą majora Czesława Dębickiego (pseud. „Jarema”)[1].

Latem 1944 roku brał udział w operacji „Ostra Brama”. Następnie – wraz z Antonim Snarskim – redagował biuletyn „Na Zew Ziemi Ojczystej”.

Wiosną 1945 roku aresztowany przez NKWD. Zdołał zbiec z więzienia i przedostać się do Warszawy. Wobec narastającego terroru radzieckiego i represji wobec byłych żołnierzy AK, podjął decyzję o wyjeździe z kraju. Wiosną 1946 roku przedostał się do Szwecji, a w 1951 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie zamieszkał na stałe w Milwaukee.

Na emigracji pełnił funkcję przewodniczącego Kongresu Polonii Amerykańskiej w stanie Wisconsin (1960–1977)[2]. Korespondent Radia Wolna Europa, laureat nagrody literackiej Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie (1989). Pełnił również przez długi okres funkcję prezesa Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Milwaukee. 10 czerwca 1989 został powołany do Oddziału Rady Narodowej RP na terenie Stanów Zjednoczonych[3].

Szlak wojenny zakończył w randze kapitana; po upadku komunizmu w Polsce awansowany do stopnia majora (1990) i następnie do stopnia pułkownika.

Autor książki Na zew Ziemi Wileńskiej (1990)[4].

Żonaty z Zofią (de domo Brzozowską), dwoje dzieci (Barbara, Ryszard).

Tablica poświęcona płk. Edmundowi Banasikowskiemu w Panteonie Żołnierzy Polski Walczącej na Wojskowym Cmentarzu na Powązkach w Warszawie

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cezary Chlebowski: Wachlarz, Monografia wydzielonej organizacji dywersyjnej Armii Krajowej, wrzesień 1941 - marzec 1943. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1983.
  2. Edmund G. Banasikowski na stronie tributes.com (ang.).
  3. Zarządzenie. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 49, Nr 4 z 29 czerwca 1989. 
  4. Edmund Banasikowski: Na zew Ziemi Wileńskiej. Editions Spotkania, 1990. ISBN 0028690355.
  5. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 97, Nr 6 z 15 grudnia 1989. 
  6. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 9, Nr 2 z 31 grudnia 1975.