Dziennik Ustaw

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej
Dziennik Ustaw 181 2006.jpg
Pierwsza strona papierowego
Dziennika Ustaw (2006)
Częstotliwość periodyk
Kraj Polska
Wydawca Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Rodzaj czasopisma dziennik urzędowy
Pierwsze wydanie 1918 (1807)
ISSN 0867-3411
Strona internetowa czasopisma
Nieistniejący już dziś punkt sprzedaży Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego przy ul. Powsińskiej 69 w Warszawie. Od 1 stycznia 2012 Dziennik Ustaw publikowany jest wyłącznie w formie elektronicznej

Dziennik Ustaw (skrót: DzU, Dz.U. lub Dz. U.uwaga do skrótu), pełna nazwa: Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej – najważniejszy polski dziennik urzędowy. Jest to jedyne oficjalne źródło poznania powszechnie obowiązującego prawa w Polsce. Wydawanie Dziennika Ustaw jest wyłączną kompetencją Prezesa Rady Ministrów, który zajmuje się tym przy pomocy redakcji znajdującej się w Rządowym Centrum Legislacji.

Wydawany nieprzerwanie do dziś Dziennik Ustaw powstał na mocy dekretu Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego z dnia 3 stycznia 1918, a jego pierwszy numer ukazał się 1 lutego 1918.

Od 1 stycznia 2012 Dziennik Ustaw publikowany jest wyłącznie w formie elektronicznej i udostępniany na specjalnie do tego przeznaczonej stronie internetowej.

Zawartość[edytuj]

W Dzienniku Ustaw ogłasza się akty prawne wymienione w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej[1] oraz w ustawie o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych[2]. Są nimi:

  1. Konstytucja,
  2. ustawy,
  3. rozporządzenia z mocą ustawy wydane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
  4. rozporządzenia wydane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Radę Ministrów, Prezesa Rady Ministrów, ministrów kierujących działami administracji rządowej, przewodniczących określonych w ustawach komitetów – będących członkami Rady Ministrów, oraz Krajową Radę Radiofonii i Telewizji,
  5. teksty jednolite aktów określonych w pkt 1-4,
  6. umowy międzynarodowe ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie oraz oświadczenia rządowe w sprawie mocy obowiązującej tych umów,
  7. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące aktów normatywnych ogłoszonych w Dzienniku Ustaw,
  8. uchwały Rady Ministrów uchylające rozporządzenia ministra,
  9. akty prawne dotyczące stanu wojny i zawarcia pokoju,
  10. akty prawne dotyczące referendum zatwierdzającego zmianę Konstytucji i referendum ogólnokrajowego,
  11. akty prawne dotyczące wyborów do Sejmu i Senatu,
  12. akty prawne dotyczące skrócenia kadencji Sejmu,
  13. akty prawne dotyczące wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
  14. akty prawne dotyczące powszechnej lub częściowej mobilizacji i użycia Sił Zbrojnych do obrony Rzeczypospolitej Polskiej,
  15. akty prawne dotyczące stanu wojennego,
  16. akty prawne dotyczące stanu wyjątkowego,
  17. akty prawne dotyczące stanu klęski żywiołowej,
  18. uchwały Sądu Najwyższego w sprawie stwierdzenia ważności wyboru Prezydenta RP, wyborów do Sejmu i Senatu oraz ważności referendum zatwierdzającego zmianę Konstytucji i referendum ogólnokrajowego,
  19. obwieszczenia w sprawie sprostowania błędów,
  20. inne akty prawne, jeżeli odrębne ustawy tak stanowią.

Tytuł[edytuj]

Dziennik Ustaw wychodził w Polsce pod różnymi tytułami w zależności od oficjalnej nazwy państwa:

  • 1807–1815 – Dziennik Praw (Księstwa Warszawskiego)
  • 1815–1871 – Dziennik Praw (Królestwa Polskiego)[3]
  • 1918 – Dziennik Praw Królestwa Polskiego (Dz.Pr.K.P.)
  • 1918–1919 – Dziennik Praw Państwa Polskiego (Dz.Pr.P.P.)
  • 1919–1952 – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.R.P. lub Dz.U.)
  • 1952–1989 – Dziennik Ustaw Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U.)
  • od 1990 – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U.)

Podstawy prawne[edytuj]

Wydawanie Dziennika Ustaw regulowały kolejno:

Powoływanie się na źródło[edytuj]

Przy powoływaniu się na akty prawne opublikowane w Dzienniku Ustaw należy przytoczyć pełną nazwę aktu prawnego wraz z datą jego uchwalenia, a następnie w nawiasie podać miejsce publikacji w następujący sposób:

  1. skrót: Dz. U.
  2. jeżeli akt prawny został opublikowany w innym roku, niż data jego uchwalenia należy podać również zwrot: "z XXXX r."
  3. numer pod którym akt jest opublikowany: "Nr XXX," (niestosowany w odniesieniu do aktów wydawanych od 2012 r.)
  4. pozycję pod którą akt jest opublikowany: "poz. XXXX"
  5. dodatek "z późn. zm." (w praktyce czasem jako "ze zm."), jeżeli w dacie cytowania obowiązuje wersja aktu zmieniona w stosunku do wersji opublikowanej w cytowanym źródle
  6. jeżeli akt jest objęty tekstem jednolitym, należy podać adres publikacyjny obwieszczenia zawierającego tekst jednolity: "Dz. U. z XXXX r. Nr XX, poz. XXX" (zgodnie z zasadami techniki prawodawczej nie powinien, ale w praktyce bywa poprzedzany słowami: "tekst jednolity" albo skrótami: "tekst jedn." lub "t.j.", np. "tekst jednolity: Dz. U. z XXXX r. Nr XX, poz. XXX")

Przykładowy zapis aktu prawnego wraz ze wskazaniem źródła:

  • ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030, z późn. zm.)
  • ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774, z późn. zm.)
  • ustawa z dnia 13 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 118)

W praktyce prawniczej stosuje się prostszy zapis, np. Dz.U.2004.261.2603.

Skrót[edytuj]

Zgodnie z § 162 ust. 2 pkt 1 zasad techniki prawodawczej, które jako integralna część rozporządzenia mają moc powszechnie obowiązującą, Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej oznacza się skrótem „Dz. U.” (ze spacją pomiędzy „Dz.” a „U.”). Nieco inną pisownię zaleca późniejsza (z dnia 15 maja 2006 roku) uchwała ortograficzna nr 13[5] Rady Języka Polskiego, a mianowicie „DzU” lub „Dz.U.” (bez spacji pomiędzy „Dz” a „U”). Według tej samej uchwały skrót wyrazu „numer” powinien być zapisywany małą literą (czyli „nr”) – co wynika poza tym z ogólnej normy ortograficznej[6].

Nie należy mylić podobnego skrótu „Dz. Urz.” z Dziennikiem Ustaw. Skrót Dz. Urz. może dotyczyć innego dziennika urzędowego (np. Dz. Urz. Min. Zdrowia) albo Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (np. Dz. Urz. UE, Dz. Urz. WE). W samym Dzienniku Urzędowym UE na jego oznaczenie stosowany jest skrót „Dz.U.”.

Dostępność[edytuj]

Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej wydawany jest przez Prezesa Rady Ministrów przy pomocy Rządowego Centrum Legislacji. Od 1 stycznia 2012 r. dostępny w oficjalnej formie elektronicznej na stronie Dzienniki Urzędowe Prezesa Rady Ministrów[7], z zachowaniem kolejności pozycji w danym roku kalendarzowym. W wersji nieoficjalnej – w darmowych lub płatnych systemach informacji prawnej, np. w Internetowym Systemie Aktów Prawnych na stronach Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej – wszystkie numery od 1918 roku. Tekstom ze źródeł nieoficjalnych nie przysługuje przymiot autentyczności, co oznacza, że w razie wystąpienia doniosłego prawnie błędu w nieoficjalnej publikacji, ewentualne negatywne skutki ponosi jego czytelnik (zgodnie z zasadą ignorantia iuris nocet).

Kontrowersje związane z ogłaszaniem aktów normatywnych w Dzienniku Ustaw[edytuj]

Wyrok TK w sprawie K 34/15[edytuj]

W grudniu 2015 prezes Rady Ministrów Beata Szydło wstrzymała publikację w Dzienniku Ustaw wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 34/15 z 3 grudnia 2015 dotyczącego zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej niektórych przepisów ustawy z 25 czerwca 2015 o Trybunale Konstytucyjnym, gdyż w jej ocenie mógł on zostać wydany z „wadami prawnymi” w związku z wydaniem go w pięcioosobowym, a nie dziewięcioosobowym składzie[8]. 10 grudnia 2015 o wyjaśnienia w tej sprawie do prezesa Trybunału Konstytucyjnego wystąpiła szefowa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Beata Kempa, informując o wstrzymaniu publikacji wyroku do czasu ich uzyskania[9]. Był to pierwszy taki przypadek od rozpoczęcia działalności orzeczniczej przez Trybunał Konstytucyjny w 1986[8]. W przesłanej 11 grudnia odpowiedzi prezes TK zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 190 ust. 2 Konstytucji ogłaszanie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego jest obowiązkiem konstytucyjnym i podlega wykonaniu niezwłocznie przez organ do tego zobowiązany, którym jest Prezes Rady Ministrów, a Konstytucja nie przewiduje w tym zakresie żadnego wyjątku[10].

14 grudnia 2015 Prokuratura Okręgowa w Warszawie wszczęła śledztwo w sprawie niedopełnienia w okresie od dnia 3 grudnia 2015 r. przez funkcjonariuszy publicznych obowiązków wynikających z art. 190 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych poprzez zaniechanie niezwłocznego ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zapadłego w dniu 3 grudnia 2015 r., czym działano na szkodę interesu publicznego (czyn z art. 231 § 1 Kodeksu karnego)[11].

Wyrok w sprawie K 34/15 został opublikowany 16 grudnia 2015[12].

Śledztwo w tej sprawie zostało umorzone 7 stycznia 2016[13]. Z ustaleń stołecznej Prokuratury Okręgowej wynika, że wyrok pod względem technicznym był gotowy do publikacji 4 grudnia 2015, tj. następnego dnia po przekazaniu go przez prezesa TK do Rządowego Centrum Legislacji, jednak decyzja w przedmiocie jego ogłoszenia miała zostać podjęta indywidualnie przez Prezes Rady Ministrów Beatę Szydło. W ocenie Prokuratury wyrok od dnia 4 grudnia 2015 r. do dnia 16 grudnia 2015 r., tj. daty w której został ogłoszony, nie był opublikowany z przyczyn leżących po stronie Prezes Rady Ministrów, a zwłoka w publikacji wyroku skutkowała stanem zagrożenia dla interesu publicznego. O decyzji o umorzeniu postępowania zadecydował fakt ostatecznego opublikowania wyroku TK oraz brak możliwości wykazania, że Prezes Rady Ministrów, nie ogłaszając wyroku w okresie pomiędzy 4 grudnia 2015 r. a 16 grudnia 2015 r., „miała świadomość w postaci pewności lub możliwości, iż działa na szkodę interesu publicznego”[13].

Wyrok TK w sprawie K 47/15[edytuj]

W marcu 2016 Beata Szydło wstrzymała publikację w Dzienniku Ustaw kolejnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego – w sprawie K 47/15, dotyczącego nowelizacji ustawy o TK z 22 grudnia 2015 – twierdząc, że nie może opublikować czegoś, co jest „stanowiskiem niektórych sędziów TK”[14]. Zawiadomienia w sprawie nieopublikowania wyroku złożyło do prokuratury ponad 1700 osób fizycznych, a także stowarzyszenia i fundacje[15].

27 kwietnia 2016 Prokuratura Okręgowa Warszawa-Praga odmówiła wszczęcia śledztwa w sprawie niedopełnienia przez funkcjonariuszy publicznych obowiązków wynikających z art. 190 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej z 2 kwietnia 1997 roku oraz z art. 3 ustawy z 10 lipca 2000 roku o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych poprzez zaniechanie niezwłocznego ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 marca 2016 roku[16]. Prokurator okręgowy Paweł Blachowski w uzasadnieniu decyzji napisał, iż w toku postępowania sprawdzającego nie stwierdzono w działaniach Prezesa Rady Ministrów, Ministra-Członka Rady Ministrów oraz prezesa i pracowników Rządowego Centrum Legislacji znamion niedopełnienia obowiązków[17]. Prokuratura uznała także, że rząd ma obowiązek weryfikować legalność orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, jednak bez podania podstawy prawnej[18]. Wcześniej od śledztwa zostali odsunięci prokuratorzy, którzy chcieli rozpocząć dochodzenie w tej sprawie[19].

Kolejne wyroki TK[edytuj]

Do 27 maja 2016 Beata Szydło wstrzymała publikację siedmiu następnych wyroków TK[20].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Art. 87 ust. 1, art. 190 ust. 2 zdanie 1 i art. 234 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483)
  2. Art. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 296)
  3. Encyklopedya Powszechna Kieszonkowa. Wyd. Zeszyt X. Warszawa: Nakład druk i własność Noskowskiego, 1888.
  4. Dz. U. z 1918 r. Nr 1, poz. 1
  5. Uchwała ortograficzna nr 13 Rady Języka Polskiego.
  6. Pisownia przyimków, spójników i tym podobnych wyrażeń w nazwach własnych.
  7. Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. dziennikustaw.gov.pl. [dostęp 2015-06-01].
  8. a b Ewa Siedlecka. PiS wygasi Trybunał. „Gazeta Wyborcza”, s. 3, 15 grudnia 2015. 
  9. Małgorzata Kryszkiewicz. Spór o publikację, czyli o pietruszkę. „Dziennik Gazeta Prawna”, s. A4, 14 grudnia 2015. 
  10. K 34/15 - odpowiedź Prezesa TK na pismo KPRM z 10 grudnia 2015 r. dot. publikacji wyroku K 34/15. W: Trybunał Konstytucyjny [on-line]. trybunal.gov.pl, 11 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-25].
  11. Informacja o wszczęciu śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień w związku z zaniechaniem publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W: Prokuratura Okręgowa w Warszawie [on-line]. warszawa.po.gov.pl, 17 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-25].
  12. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt K 34/15 (Dz. U. z 2015 r. poz. 2129)
  13. a b Informacja o umorzeniu śledztwa w sprawie niedopełnienia obowiązków w związku z zaniechaniem publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W: Prokuratura Okręgowa w Warszawie [on-line]. warszawa.po.gov.pl, 7 stycznia 2016. [dostęp 2016-01-09].
  14. Premier: nie złamałam konstytucji; nie mogę opublikować czegoś, co nie jest orzeczeniem. pap.pl, 21 marca 2016. [dostęp 2016-04-29].
  15. 1700 zawiadomień, ale śledztwa nie będzie. Decyzja prokuratury trudna do zaskarżenia. tvn24.pl, 27 kwietnia 2016. [dostęp 2016-05-01].
  16. Komunikat Prokuratora Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie w sprawie PO V Ds. 47.2016. W: Prokuratura Okręgowa Warszawa-Praga w Warszawie [on-line]. warszawapraga.po.gov.pl, 27 kwietnia 2016. [dostęp 2016-04-30].
  17. Bez śledztwa w sprawie niedrukowania wyroku TK. Prokuratura: Nie trzeba publikować. W: Dziennik Gazeta Prawna [on-line]. prawo.gazetaprawna.pl, 27 kwietnia 2016. [dostęp 2016-04-30].
  18. Ewa Siedlecka. Jak prokuratura uniewinniła rząd Beaty Szydło. „Gazeta Wyborcza”, s. 5, 28 kwietnia 2016. 
  19. Andrzej Stankiewicz. Zaczyna się chaos. „Rzeczpospolita”, s. A3, 28 kwietnia 2016. 
  20. Ewa Siedlecka. Duda ma kolejny kłopot z TK. „Gazeta Wyborcza”, s. 4, 27 maja 2016. 

Linki zewnętrzne[edytuj]

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.