Equus (rodzaj)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Koń
Equus[1]
Linnaeus, 1758[2]
Okres istnienia: plejstocenholocen
Ilustracja
Osioł sfotografowany w Red Rock Canyon National Conservation Area w stanie Nevada
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd nieparzystokopytne
Podrząd koniokształtne
Rodzina koniowate
Rodzaj koń

Koń[3] (Equus) – rodzaj ssaków z rodziny koniowatych. W stanie dzikim jego przedstawiciele występują w Azji i Afryce, w Europie wymarłe. Dzięki introdukcji stały się rodzajem kosmopolitycznym.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Karol Linneusz w 1758 w systema Naturae. Jako gatunek typowy wybrał konia domowego (Equus caballus), prócz niego opisał także osła zwyczajnego (E. asinus) i zebrę górską (E. zebra)[2]. Rodzinę koniowatych, w której jedynym niewymarłym rodzajem jest Equus[4], opisał John Edward Gray w 1821[5]. Systematyka jest sporna. Poniżej przedstawiono systematykę rodzaju zaprezentowaną w Polskim nazewnictwie ssaków świata[3] (2015):

W Mammal Species of the World (2005) przedstawiono nieco odmienną systematykę – zebra damarska (E. q. burchelli) widnieje jako osobny gatunek. Autorzy wskazują również na możliwe do wyodrębnienia porodzaje[6], podobnie jak autorzy Ungulate Taxonomy (2011). Ci dodatkowo uznają tarpana i konia Przewalskiego za odrębne gatunki. Do rangi gatunku podnoszą również kułana indyjskiego (Equus (hemionus) khur), wymarłego kułana syryjskiego (Equus (hemionus) hemippus) oraz zebrę namibską (Equus (zebra) hartmannae)[4]. Liczba żyjących gatunków w obrębie rodzaju zależnie od źródła podawana jest jako 6–8[7][3][6] lub 11[4]. Według MacFaddena (1994) razem z wymarłymi taksonami rodzaj Equus liczy 20–25 gatunków[7].

Ze względu na bogaty zapis kopalny na przykładzie przedstawicieli Equus przedstawia się modelowo proces ewolucji[8]. Od końca XIX wieku uznawane są również za skamieniałości przewodnie[9]. Jedno z badań wskazuje na powstanie linii rozwojowej Equus dającej początek wszystkim współczesnym gatunkom około 4–4,5 mln lat temu. Jest to okres dwukrotnie dłuższy, niż dotychczas przyjmowany[8]. Systematyka żyjących w plejstocenie przedstawicieli Equus jest szczególnie skomplikowana. Wiele taksonów opisano wyłącznie na podstawie pojedynczych zębów[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Equus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Karol Linneusz: Systema Naturae. T. 1. s. 73. (łac.)
  3. a b c d e Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska-Jurgiel, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 165–166. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b c Colin Groves, Peter Grubb: Ungulate Taxonomy. JHU Press, 2011, s. 13–17. ISBN 978-1-4214-0093-8.
  5. J. E. Gray. Natural Arrangement of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 307, 1821. 
  6. a b Don E. Wilson, DeeAnn M. Reeder: Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference. T. 1. JHU Press, 2005, s. 629–633. ISBN 978-0-8018-8221-0.
  7. a b Bruce J. MacFadden: Fossil Horses: Systematics, Paleobiology, and Evolution of the Family Equidae. Cambridge University Press, 1994, s. 179–180.
  8. a b Ludovic Orlando, Aurélien Ginolhac & Eske Willerslev. Recalibrating Equus evolution using the genome sequence of an early Middle Pleistocene horse. „Nature”. 499. s. 74–78. 
  9. Max K. Hecht, Bruce Wallace, Sir Ghillean T. Prance: Evolutionary Biology. T. 22. Springer, 2012, s. 150.
  10. Paul S. Martin, Richard G. Klein: Quaternary Extinctions: A Prehistoric Revolution. University of Arizona Press, 1989, s. 65.