Erna Rosenstein

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Erna Rosenstein
Data urodzenia 1913
Data śmierci 2004
Narodowość Polka
Dziedzina sztuki malarstwo
Epoka Surrealizm
Nagrody

Nagroda im. Jana Cybisa (1996)


Erna Rosenstein, Wieczność rodzi chwilę, 1982, kolekcja Zachęty
Erna Rosenstein, Zmierzch obrazu, 1978, kolekcja Zachęty

Erna Rosenstein (ur. 17 maja 1913 we Lwowie, zm. 10 listopada 2004 w Warszawie) – polska malarka surrealistyczna i poetka żydowskiego pochodzenia. Siostra Pawła Rosensteina Rodana.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W latach 1932–1934 Erna Rosenstein studiowała w Wiener Frauenakademie, a następnie w latach 1934–1936 w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Wojciecha Weissa. W latach studiów nawiązała kontakty ze studencką Grupą Krakowską, w tym z malarzem i grafikiem Jonaszem Sternem.

W 1937 odbyła krótką podróż do Paryża, gdzie w 1938 miała okazję poznać malarstwo surrealistyczne.

Czas wojny spędziła z rodzicami we Lwowie. W 1942 udało jej się uciec z tamtejszego getta. Po wyjeździe ze Lwowa, ukrywała się pod przybranymi nazwiskami najpierw w Warszawie, a po 1944 – w Częstochowie. Po wojnie stała się częścią krakowskiej awangardy. Współtworzyła odradzającą się Grupę Krakowską, wraz z m.in. Tadeuszem Kantorem, Marią Jaremą, Jonaszem Sternem. W 1949 wyszła za mąż za Artura Sandauera, zamieszkała w Warszawie, gdzie w 1950 urodził się ich syn Adam Sandauer, działacz społeczny i polityczny.

Nagrobek Erny Rosenstein i Artura Sandauera na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, 30 lipca 2006

Należała do szeregu organizacji komunistycznych:

Do 1954, ze względu na obowiązujący w Polsce socrealizm, Rosenstein nie mogła wystawiać swoich prac. Jej malarstwo pełne jest obrazów getta, pozostając oparte na podświadomości, narracji, romantyzmie.

Od 1972 Rosenstein zaczęła wydawać tomiki poezji oraz miniatury dramatyczne.

Była laureatką Nagrody im. Cypriana Kamila Norwida (1976) i Nagrody im. Jana Cybisa (1996[2]).

Twórczość malarska[edytuj | edytuj kod]

Malarstwo Erny Rosenstein wykazuje wiele cech wspólnych z poetyką surrealizmu.

Takie jej obrazy, jak Rzeźba w morzu (1954) i Krajobraz (1957) wykazują pewne pokrewieństwo ze sztuką Joana Miró i André Massona natomiast obrazy Spokojny świat (1855) i Pomniki (1955) przypominają nastrój obrazów Yves’a Tanguyego. Do założeń surrealizmu nawiązują też inne jej obrazy, jak Droga (1954), związana z poetyką marzenia sennego czy jeden z ostatnich, na pół abstrakcyjny Rozchylone nabrzmiałe (1970)[3].

Twórczość poetycka[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 814–815. ISBN 83-223-2073-6.
  2. Culture.pl: Nagroda im. Jana Cybisa (pol.). Instytut Adama Mickiewicza, 2008/08/10. [dostęp 2015-10-06].
  3. Krystyna Janicka: Surrealizm. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1985, s. 221-222. ISBN 83-221-0256-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]