Franciszek Przysiężniak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Franciszek Przysiężniak
Ojciec Jan
Franciszek Przysiężniak
major major
Data i miejsce urodzenia 22 września 1909
Krupe
Data i miejsce śmierci 30 września 1975
Jarosław
Przebieg służby
Siły zbrojne Narodowa Organizacja Wojskowa, Armia Krajowa, Narodowe Zjednoczenie Wojskowe
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
kampania wrześniowa,
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Armii Krajowej

Franciszek Przysiężniak ps. „Ojciec Jan” (ur. 22 września 1909 w Krupem koło Krasnegostawu, zm. 30 września 1975 w Jarosławiu) – porucznik artylerii Wojska Polskiego, oficer Narodowej Organizacji Wojskowej i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, żołnierz podziemia niepodległościowego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył Wołyńską Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. W 1938 rozpoczął służbę w 16 Pomorskim Pułku Artylerii Lekkiej w Grudziądzu. Wziął udział w kampanii wrześniowej. 28 września 1939 pod Tomaszowem Lubelskim dostał się do niewoli niemieckiej. Zbiegł z konwoju do Niemiec. W 1942 został komendantem Komendy Powiatowej Narodowej Organizacji Wojskowej w Krasnymstawie. Stanął na czele oddziału dywersyjnego NOW, a po scaleniu z Armią Krajową NOW-AK. W listopadzie 1943 zostaje awansowany do stopnia kapitana[1].

Jego Oddział Partyzancki NOW-AK "Ojca Jana", operujący w Lasach Janowskich był jedną z najlepiej wyposażonych jednostek tego typu w całym polskim podziemiu. Oddział (choć bez swojego dowódcy) wziął udział w największej bitwie partyzanckiej z Niemcami na ziemiach polskich na Porytowym Wzgórzu.

O akcjach skierowanych przeciwko ukraińskiej ludności cywilnej informowano z oburzeniem Komendanta Okręgowego SCh-BCh „Zawoję” – Narcyza Wiatra, zwłaszcza o dokonywanych przez oddział „Ojca Jana” pospolitych rabunkach[2].

Po wkroczeniu Armii Czerwonej zmuszony był się ukrywać. W kwietniu (marcu)[3] 1945 w Kuryłówce została zabita przez UB strzałem w tył głowy jego 23-letnia żona Janina Przysiężniak „Jaga”, będąca w siódmym miesiącu ciąży. Wtedy stanął na czele oddziałów leśnych okręgu „San”. 5 maja (według innych źródeł 6 lub 7 maja) 1945 jego oddział stoczył jedną z największych bitew polskich przeciw sowietom i rozbił kolumnę oddziałów NKWD pod Kuryłówką, zabijając 57 enkawudzistów. Jesienią 1945 wyjechał na Pomorze[4]. Mianowany komendantem okręgu Narodowego Zjednoczenia Wojskowego na powiaty Brodnica i Wąbrzeźno. 15 maja 1946 aresztowany w Gdańsku. Skazany na cztery lata więzienia, wyszedł po amnestii w 1947. 3 września 1948 ponownie aresztowany i skazany na 15 (8)[5] lat więzienia. Osadzony w więzieniu we Wronkach. Zwolniony 24 grudnia 1954 (1951) prawdopodobnie dlatego, że podpisał lojalkę, lecz nie podjął aktywnej współpracy. Zwerbowany ponownie w 1971, lecz był niezdyscyplinowany i nie miał większej wartości jako współpracownik[6]. Zmarł 30 września 1975 w Jarosławiu.

Na wniosek jego żony Eugenii, wydany na niego w 1949 roku wyrok sądowy został unieważniony w 1992. Był odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy i Krzyżem Armii Krajowej. Został pośmiertnie awansowany ze stopnia majora do stopnia pułkownika Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej[7].

Przypisy

  1. "Oddziały wyklętych" s. 86
  2. Dzieje Leżajska, K. Baczkowski, J. Półćwiartek, (red.), Leżajsk 1996, s.525.
  3. "Oddziały wyklętych" s. 86
  4. "Oddziały wyklętych" s.95
  5. "Oddziały wyklętych" s. 95
  6. "Oddziały wyklętych" s. 96
  7. Zbigniew Zięba: 100. rocznica urodzin Franciszka Przysiężniaka ps. „Ojciec Jan”. 2009-09-22. [dostęp 2014-06-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Joanna Wieliczka-Szarkowa: "Żołnierze wyklęci. Niezłomni bohaterowie", Wydawnictwo AA, 2013, ISBN 978-83-7864-148-3
  • Także walczę –moją bronią jest sztuka. W: Kajetan Rajski: Wilczęta. Rozmowy z dziećmi Żołnierzy Wyklętych. Warszawa: Pro Patria, 2014, s. 83-116. ISBN 978-83-939007-1-8.
  • Szymon Nowak "Oddziały wyklętych", Warszawa 2014, Fronda, ISBN 978-83-64095-17-7