Friesach (Karyntia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta w Karyntii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Friesach
ilustracja
Herb
Herb
Państwo  Austria
Kraj związkowy  Karyntia
Powiat Sankt Veit an der Glan
Powierzchnia 120,84 km²
Wysokość 634 m n.p.m.
Populacja (1 stycznia 2015)
• liczba ludności
• gęstość

5031
42 os./km²
Nr kierunkowy 04268
Kod pocztowy 9360
Tablice rejestracyjne SV
Położenie na mapie Karyntii
Mapa lokalizacyjna Karyntii
Friesach
Friesach
Położenie na mapie Austrii
Mapa lokalizacyjna Austrii
Friesach
Friesach
Ziemia46°57′N 14°24′E/46,950000 14,400000
Strona internetowa
Średniowieczne miasteczko Friesach, w oddali zamek Petersberg

Friesach (hist. Fryzak, słoweń. Breže) – miasto w Austrii, w kraju związkowym Karyntia, w powiecie Sankt Veit an der Glan. Uważane za najstarsze miasto Karyntii. Znane z dobrze zachowanych budowli średniowiecznych i fortyfikacji wokół miasta wraz z fosą.

Położenie[edytuj]

Friesach znajduje się w północnej części Karyntii, niedaleko granicy ze Styrią, około 40 kilometrów od Klagenfurt am Wörthersee.

Historia[edytuj]

Już w czasach Imperium rzymskiego przebiegała przez środek dzisiejszego Friesach Via Julia Augusta, w miejscu której przebiega dzisiaj droga B317 zwana Friesacher Straße.

Pierwsza udokumentowana wzmianka o Friesach pochodzi z roku 860, kiedy to Ludwik II Niemiecki, wnuk Karola Wielkiego, przekazał wiele swych dóbr ziemskich, w tym posiadłość ad Friesah (przed Friesach) Arcybiskupowi Salzburga, Adalwinowi[1].

W latach 10161028 hrabia Wilhelm (mąż św. Hemmy), na mocy przywileju otrzymanego od króla Konrada II, założył na tych terenach rynek (Markt), który około stu lat później, w latach 11241130 został znacznie rozbudowany. Ze względu na swoje położenie przy szlaku prowadzącym z Wiednia do Wenecji, Friesach stało się w okresie średniowiecznym ważnym ośrodkiem handlowym.

W okresie średniowiecza wybijano tu srebrną monetę, tak zwany Friesacher Pfennig lub frisatik, który prawdopodobnie od roku 1166, a może nawet już wcześniej (1125/30), był jednym z najważniejszych środków płatniczych na terenie dzisiejszej Austrii. Srebro wykorzystywane do tłoczenia monet pochodziło z pobliskiego Zeltschach.

Friesach było w tym czasie nie tylko centrum handlowym, ale również religijnym. Miejscowość szczególnie rozkwitła za panowania Arcybiskupa Eberharda II (1200-1246), kiedy to było drugim co do wielkości miastem Archidiecezji Salzburskiej oraz najważniejszym miastem ówczesnej Karyntii. Arcybiskupi Salzburga posiadali we Friesach swoją rezydencję. Pod koniec XIII wieku w wyniku konfliktów pomiędzy Arcybiskupami Salzburga a Habsburgami, w krótkim okresie miasto trzykrotnie zostało podbite, splądrowane i na skutek pożarów, zniszczone.

Po mediatyzacji Salzburga w 1803 roku, Friesach stał się częścią Księstwa Karyntii i utraciło swą wielkość.

Ludność[edytuj]

W roku 2001 Friesach liczyło 5462 mieszkańców, w tym 96,2 z obywatelstwem austriackim. 89,8 procent należy do Kościoła Rzymskokatolickiego, 2,6 do Kościoła Ewangelickiego, 1,5 procent to wyznawcy Islamu. 4,8 procent nie należy do żadnego kościoła.

Zabytki[edytuj]

Kościół parafialny pw. św. Bartłomieja (St. Bartholomäus)
Kościół i dawny klasztor dominikanów
Siedziba Arcybiskupów Salzburga w latach 860-1804, tzw. Fürstenhof

Atrakcje turystyczne[edytuj]

  • Friesacher Burghofspiele – oraganizowane od 1950 roku przedstawienia teatralne na wolnym powietrzu

Współpraca[edytuj]

Miejscowości partnerskie:

Przypisy

  1. Dehio-Handbuch Kärnten, Wien 2001, S. 151

Bibliografia[edytuj]

  • Herbert Ban: Ein Pfennig des Gurker Bischofs Heinrich I. und seine Auswirkung auf die Zuordnung der erzbischöflichen Gepräge in Friesach. Verlag Verein "Freunde der Salzburger Geschichte", Salzburg 1996
  • H. Braumüller: Geschichte der Stadt Friesach. 1926
  • Robert Gratzer: Friesach – Die bewegte Geschichte einer bedeutenden Stadt. Verlag Johannes Heyn, Klagenfurt 1986, ​ISBN 3-85366-484-9
  • Siegfrid Hartwagner: Der Bezirk St. Veit an der Glan. Seine Kunstwerke, historische Lebens- und Siedlungsformen. (= Österreichische Kunstmonographie, Band 8). Verlag St. Peter, Salzburg 1977, ​ISBN 3-900173-22-2​, S. 50–68
  • Hubert Hauser: Illustrierter Führer durch die Stadt Friesach (Kärnten) und deren Umgebung – nebst geschichtlichen Daten vom Jahre 860 bis 1905. Eigenverlag, Verlagsort Friesach, 1905
  • Peter Franz Hirner: Landesausstellung Friesach 1999 – die Stadt im Mittelalter. Technische Universität Graz (Diplom-Arbeit), 1994
  • Die profanen Bau- und Kunstdenkmäler der Stadt Friesach. Bearb. v. Barbara Kienzl, Gerhard Seebach, Ulrike Steiner. Schroll, Wien 1991 (=Österreichische Kunsttopographie, Bd. LI).
  • Heinrich Gressel: Friesach. Chronik der ältesten Stadt in Kärnten. Eigenverlag, Klagenfurt 2008, ​ISBN 978-3-200-01169-4

Linki zewnętrzne[edytuj]