Gąsówka dwubarwna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gąsówka dwubarwna
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj gąsówka
Gatunek gąsówka dwubarwna
Nazwa systematyczna
Lepista personata (Fr.) Cooke
Handb. Brit. Fungi 1: 193 (1871)
Gąsówka dwubarwna: drugie zdjęcie
Lepista saeva 20131102w.JPG

Gąsówka dwubarwna (Lepista personata (Fr.) Cooke) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1]

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lepista, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1818 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus personatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1871 r. Cooke, przenosząc go do rodzaju Lepista[1]. Ma ponad 20 synonimów naukowych[2].

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako gąska zdradliwa (bedłka zdradliwa)[3].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica do 15 cm, w młodym owocniku półkulisty, później wypukły, w końcu płaski. Jest grubomięsisty, gładki, nagi i połyskujący. Kolor bladokremowy, płowy, niekiedy z brązowym odcieniem[4].

Blaszki

Za młodu białawe, potem bladokremowe, w dojrzałym owocniku bladoochrowe, gęste, cienkie, zatokowate, wycięte z ząbkiem[4].

Trzon

Wysokość 3-8 cm, grubość 1,5-3,5 cm. Jest cylindryczny, u dołu zgrubiały, pełny, w podłużnie fioletowe włókna na beżowym tle (wygląda jakby był cały fioletowy)[5].

Miąższ

Grubomięsisty, twardy, białawy lub bladokremowy, pod powierzchnią trzonu niekiedy lekko fioletowy, nie zmienia zabarwienia po przekrojeniu. Smak nieznaczny, przyjemny, zapach niewyraźny[4].

Wysyp zarodników

Szaroróżowy. Zarodniki o średnicy 7-8 x 4-5 µm, elipsoidalne, lekko brodawkowate, bezbarwne[6].

Występowanie[edytuj]

W Europie gatunek dość pospolity[7]. W Polsce również jest dość częsty[8].

Często występuje w towarzystwie pieczarki łąkowej[7]. Rośnie od października do grudnia na łąkach i pastwiskach. W latach, gdy późna jesień jest wilgotna, często masowo, rośnie w szeregach i kręgach (tzw. czarcie kręgi), zawsze poza lasem[4].

Znaczenie[edytuj]

Dobry grzyb jadalny. Nadaje się zwłaszcza do marynowania w occie[4]. Zbierać go mogą jednakże tylko doświadczeni grzybiarze, łatwo bowiem pomylić go z podobnie ubarwionymi, ale trującymi gatunkami załonaków[8].

Gatunki podobne[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e Ewald Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, s. 110, ISBN 83-7404-513-2
  5. a b Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. a b Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. a b c Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  8. a b Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.