Gene Wilder

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gene Wilder
Ilustracja
Wilder (2007)
Imię i nazwisko Jerome Silberman
Data i miejsce urodzenia 11 czerwca 1933
Milwaukee
Data i miejsce śmierci 29 sierpnia 2016
Stamford
Zawód aktor, scenarzysta, reżyser

Gene Wilder, właśc. Jerome Silberman (ur. 11 czerwca 1933[b] w Milwaukee, zm. 29 sierpnia 2016 w Stamford[1]) – amerykański aktor komediowy, a także scenarzysta i reżyser. Zdobywca Emmy w 2003. Był nominowany do Oscara za drugoplanową rolę w filmie Producenci (1968).

Znany ze współpracy z reżyserem, scenarzystą i producentem filmowym Melem Brooksem. Często występował wspólnie z afroamerykańskim aktorem komediowym, Richardem Pryorem.

Życiorys[edytuj]

Wilder był synem żydowskich imigrantów pochodzących z Rosji. Studiował aktorstwo na Uniwersytecie Iowa, który ukończył w 1955 roku. Naukę kontynuował w Bristol Old Vic Theatre School w Wielkiej Brytanii, w latach 1956–1958. Po powrocie do USA podjął pracę w teatrze, jednakże nie jako aktor, a jako kierowca samochodu i nauczyciel fechtunku.

Wilder (1970)

Mając 26 lat zmienił swoje nazwisko na Gene Wilder, ponieważ jego własne – Jerry Silberman – nie brzmiało, jego zdaniem, zbyt dobrze. Imię „Gene” zaczerpnął od Eugene’a Ganta, bohatera książek autorstwa Thomasa Wolfa. Natomiast nazwisko „Wilder” od Thortona Wildera, zaznaczył przy tym, że było to najpiękniejsze nazwisko jakie kiedykolwiek słyszał[2].

Karierę aktorską zaczynał na mniejszych scenach Broadwayu, zanim zadebiutował na głównej jego scenie. Najlepszy dla niego w tamtym okresie był 1961 rok, gdy za role w przedstawieniach The Complaisant Lover i Roots otrzymał nagrodę Clarence Derwent. Pierwsza rola filmowa to epizod w Mother Courage and Her Children w 1964 roku u boku Anne Bancroft; odtąd jego kariera nabrała znacznego przyspieszenia, za sprawą Mela Brooksa, który polubił Wildera i chętnie obsadzał go w filmach.

Pierwsza duża rola Wildera to zakładnik w filmie Bonnie i Clyde (1967). Dwie najgłośniejsze to tytułowa rola w Willy Wonka i fabryka czekolady (1971) oraz Leo Bloom w Producenci (1968).

Wilder (1984)

W latach 70. i 80. XX w. występował w wielu filmach wraz z Richardem Pryorem, tworząc z nim jedną z najbardziej charakterystycznych par postaci z różnych ras w komediach tego okresu. Jednakże ich relacja nie była tak sympatyczna, jak sądzili widzowie i jak wynikałoby z filmów. W swej autobiografii Wilder napisał wiele gorzkich słów o Pryorze.

W 1979 zagrał, już bez Pryora, w komedii Frisco Kid u boku Harrisona Forda.

Wilder ożenił się z aktorką Gildą Radner w 1984 roku, a owdowiał w 1989 roku, gdy Radner zmarła na raka jajnika. Odtąd Wilder zaczął aktywnie wspierać profilaktykę chorób nowotworowych. Sam zresztą był hospitalizowany w związku z odmianą białaczki w 1999 roku, leczenie zakończono pomyślnie w 2000 roku.

W 1991 roku ożenił się powtórnie, tym razem z wykładowczynią patologii, Karen Boyer.

1 marca 2005 Wilder wydał swój bardzo osobisty pamiętnik-autobiografię Kiss Me Like a Stranger, opisując w nim okres od urodzenia aż po śmierć pierwszej żony.

Wilder zmarł 29 sierpnia 2016 roku w wieku 83 lat na skutek komplikacji związanych z chorobą Alzheimera[1], zdiagnozowanej trzy lata wcześniej. Rodzina, o śmierci aktora, poinformowała agencję Associated Press.

Filmografia[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmy w reżyserii Gene’a Wildera.

Występy teatralne[edytuj]

  • 1962: The Complaisant Lover (Broadway)
  • 1963: Mother Courage and Her Children (Broadway)
  • 1963: One Flew Over the Cuckoo’s Nest (Broadway)
  • 1964: The White House (Broadway)
  • 1966: Luv (Broadway)
  • 1996: Laughter on the 23rd Floor (Londyn)

Publikacje[edytuj]

Wilder był także autorem książek[3]:

  • 2005: Kiss Me Like a Stranger: My Search for Love and Art
  • 2007: My French Whore
  • 2008: The Woman Who Wouldn't
  • 2010: What Is This Thing Called Love?
  • 2013: Something to Remember You By – A Perilous Romance

Uwagi[edytuj]

  1. Za rolę pana Steina, niezrównoważonego psychicznie szefa kancelarii prawniczej.
  2. W swej autobiografii Wilder wyraźnie sugeruje, że jego prawdziwą datą urodzin jest rok 1933, a nie jak wcześniej podawano 1935.

Przypisy[edytuj]

  1. a b Tom Vallance: Gene Wilder obituary: Star of Willy Wonka and Blazing Saddles who grew to dislike the business of 'show' (ang.). independent.co.uk, 2016-08-30. [dostęp 2016-08-30].
  2. Bobbie Wygant Interviews Gene Wilder for The Frisco Kid 1979, YouTube (ang.).
  3. Gene Wilder Books, genewilder.net [dostęp 2016-06-18].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]