Gimnazjum Akademickie w Toruniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Gimnazjum Akademickie w Toruniu
półwyższa
Ilustracja
Bursa Gimnazjum Akademickiego (obecnie siedziba Sądu Okręgowego)
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Miejscowość

Toruń

Data założenia

1568

Położenie na mapie Torunia
Mapa konturowa Torunia, w centrum znajduje się punkt z opisem „Gimnazjum Akademickie w Toruniu”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Gimnazjum Akademickie w Toruniu”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Gimnazjum Akademickie w Toruniu”
53°01′23,2″N 18°35′35,0″E/53,023111 18,593056
Tablica na budynku Sądu Okręgowego upamiętniająca 400-lecie założenia Toruńskiego Gimnazjum
I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Toruniu – kontynuator tradycji Gimnazjum Akademickiego

Gimnazjum Akademickie w Toruniuprotestancka szkoła półwyższa założona w 1568 roku w Toruniu, odznaczająca się wysokim poziomem nauczania i nowatorstwem poglądów. Jedna ze słynnych uczelni w Królestwie Polskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Gimnazjum toruńskie powstało w 1568 roku[1] z przekształcenia istniejącej już wcześniej szkoły miejskiej. Początkowo mieściło się w budynkach dawnego klasztoru franciszkańskiego przy kościele Mariackim[potrzebny przypis].

Pod koniec XVI wieku burmistrz Torunia Henryk Stroband przeprowadził reformę Gimnazjum. Dzięki jego działaniom w 1598 roku Gimnazjum Toruńskie podniesiono do rangi Gimnazjum Akademickiego[2]. Bardzo duży nacisk kładziono na łacinę, zaniechano nauczania matematyki i przedmiotów przyrodniczych[3]. Program nauczania rozszerzono z sześciu do dziesięciu lat. Promocja do następnej klasy była uzależniona od zdania obowiązkowego egzaminu. W ciągu dziesięciu lat uczeń miał nauczyć się około 20 tys. słów w języku łacińskim[4]. Ponadto Stroband przyczynił się do utworzenia biblioteki gimnazjalnej (1594) i drukarni (1598), zaadaptował pomieszczenia dawnego klasztoru franciszkańskiego do celów edukacyjnych oraz zlecił budowę bursy dla ubogich, ale również i zdolnych uczniów gimnazjum[2][4][5]. Bursa (zwana „Ekonomikiem”) została zbudowana w latach 1598–1601, pracami kierował Hans Eckard[5].

Wśród wykładowców Gimnazjum byli: Jan Turnowski, Paweł Stranský z Litomierzyc, Krzysztof Hartknoch, Martin Böhm, Heinrich Schaeve, Peter Schultz, Konrad Graser, Ulrich Schober[1].

Było ono ośrodkiem życia kulturalnego i naukowego miasta i całych Prus Królewskich[1]. Przez wieki stało się jednym z najprężniejszych ośrodków szerzenia luteranizmu w Prusach Królewskich, choć wśród jego uczniów byli też przybysze z krajów regionu bałtyckiego, Węgier, Siedmiogrodu. Z czasem rosła renoma gimnazjum i rozwój ilościowy. W najkorzystniejszych latach 30. i 40. XVII w. rocznie przyjmowano ok. 100 kandydatów, a ogólny stan osiągnął liczbę 600–1000[potrzebny przypis] studentów.

Wysoki poziom nauczania, nowatorstwo poglądów, jak i ożywiona działalność wydawnicza profesorów szkoły, ich rzutka działalność także na polu czasopiśmiennictwa – wszystko to razem pozwala na określenie gimnazjum toruńskiego jako jednej z nielicznych enklaw oświeceniowej kultury naukowej w Rzeczypospolitej[potrzebny przypis].

Po tumulcie toruńskim w 1724 roku i odebraniu protestantom dotychczasowych budynków szkoły, siedzibę gimnazjum umieszczono w budynku bursy, w pobliżu kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny[6].

W 1825 roku na mocy układu między Toruniem a rządem pruskim gimnazjum stało się szkołą państwowo-miejską, a od 1880 roku już tylko państwową, nabierając charakteru niemieckiego[potrzebny przypis].

Placówki powiązane[edytuj | edytuj kod]

Gimnazjum miało ogromny wpływ na miasto i Prusy Królewskie, było prekursorem szeregu działań o charakterze naukowym i kulturalnym[1], niejednokrotnie jako pierwszy ośrodek z danej dziedziny w Polsce[potrzebny przypis].

Dzięki gimnazjum utworzona została w Toruniu m.in.:[potrzebny przypis]

Stan obecny[edytuj | edytuj kod]

I Liceum Ogólnokształcące w Toruniu uważane jest za kontynuację dawnego Gimnazjum Akademickiego[potrzebny przypis].

Obecnie w Toruniu mieści się także Uniwersyteckie Liceum Ogólnokształcące. Szkoła ta funkcjonuje pod nadzorem toruńskiego uniwersytetu, uczy w niej wielu wykładowców akademickich[potrzebny przypis].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Historia szkolnictwa wyższego w Toruniu. turystyka.torun.pl. [dostęp 2024-02-09].
  2. a b Gąsiorowski 2004 ↓, s. 91.
  3. Małłek 2010 ↓, s. 66.
  4. a b Małłek 2010 ↓, s. 67.
  5. a b Birecki 2011 ↓, s. 194.
  6. Salmonowicz 1983 ↓, s. 180.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]