Gronowiec szary

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gronowiec szary
Ilustracja
Konidiofory z konidiami na winogronach
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ workowce
Klasa patyczniaki
Rząd tocznikowce
Rodzina twardnicowate
Rodzaj gronowiec
Gatunek gronowiec szary
Nazwa systematyczna
Botrytis cinerea Pers.
Ann. Bot. (Usteri) 1: 32 (1794)
Cykl rozwojowy gronowca szarego

Gronowiec szary (Botrytis cinerea Pers.) – gatunek grzybów z rodziny twardnicowatych (Sclerotiniaceae)[1]. Według ankiety przeprowadzonej wśród fitopatologów przez czasopismo "Molecular Plant Pathology" w 2012 r. gatunek ten znalazł się na 2 miejscu gatunków grzybów o największym znaczeniu w gospodarce człowieka[2].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Botrytis, Sclerotiniaceae, Helotiales, Leotiomycetidae, Leotiomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi [1].

Synonimy[3]:

  • Botrytis cinerea Pers. 1794) subsp. cinerea
  • Botrytis cinerea subsp. sclerotiophila (Klotzsch) Sacc. 1881)
  • Botrytis cinerea Pers. 1794) var. cinerea
  • Botrytis cinerea var. dianthi Voglino
  • Botrytis cinerea var. sclerotiophila (Klotzsch) Sacc. 1886)
  • Polyactis sclerotiophila Klotzsch 1873)

Jest anamorfą bliżej nieokreślonego gatunku z rodzaju Botryotinia[4].

Rozwój[edytuj | edytuj kod]

Z zarodników kiełkujących na powierzchni rośliny rozwijają się strzępki rostkowe, które przez naturalne szczeliny w tkankach bądź przez uszkodzenia wnikają do wnętrza rośliny, pobierając z niej substancje pokarmowe. Na powierzchni tworzą szary, pylasty nalot składający się z bardzo licznych konidioforów, na końcach których wytwarzane są bezpłciowo ogromne ilości zarodników konidialnych dokonujących dalszych infekcji. Zarodniki przenoszone są przez prądy powietrza, krople deszczu i w różny inny sposób. Wytwarzane są zarówno makrokonidia, jak i mikrokonidia. Te pierwsze są jednokomórkowe, bezbarwne, o elipsoidalnym kształcie i rozmiarach 9–15 × 6,5–10 μm. Oprócz konidiów na powierzchni wytwarzane są także (dużo rzadziej) formy przetrwalnikowe – skleroty o barwie od ciemnobrunatnej do czarnej. Gdy wykiełkują tworzą się na nich owocniki typu apotecjum z charakterystycznym trzonkiem. W apotecjach powstają zarodniki płciowe – askospory. Są jednokomórkowe, bezbarwne, elipsoidalne i mają rozmiar 9–12 × 4–6 μm[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek rozprzestrzeniony na całym świecie. Poza Antarktydą występuje na wszystkich kontynentach, a także na niektórych wyspach[6]. Saprotrof i pasożyt. Rozwija się na resztkach roślin, korzeni, sadzonkach, nasionach, owocach, kwiatach, kwiatostanach. Atakuje bardzo wiele gatunków roślin[7], wywołując chorobę zwaną szarą pleśnią. Choroba ta rozwija się u różnego rodzaju uprawianych roślin: w sadach, winnicach, ogrodach, na polach uprawnych, u roślin doniczkowych, w szkółkach leśnych, a także w przechowalniach owoców i warzyw i wywołuje duże szkody gospodarcze. Rozwija się także na roślinach dziko rosnących.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2016-05-29].
  2. Dean R, Van Kan JA, Pretorius ZA, et al.. The Top 10 fungal pathogens in molecular plant pathology. „Mol. Plant Pathol.”. 13 (4), s. 414–30, May 2012. DOI: 10.1111/j.1364-3703.2011.00783.x. PMID: 22471698 (ang.). 
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2016-06-02].
  4. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2015-12-16].
  5. Marek Grabowski: Choroby drzew owocowych. Kraków: Wyd. Plantpress, 1999. ISBN 83-85982-28-0.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2016-05-02].
  7. Wiesław Mulenko, Tomasz Majewski, Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska: A preliminary checklist of micromycetes in Poland. Wstępna lista grzybów mikroskopijnych Polski. Kraków: W. Szafer. Institute of Botany, PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-75-4.