Grupa Janowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tablica na budynku przy pl. Wyzwolenia 4 w Nikiszowcu, w którym Grupa Janowska miała swoją siedzibę w latach 1952–1962
Erwin Sówka – jedyny żyjący twórca pierwszego trzonu Grupy Janowskiej
Helmut Matura malarz z Grupy Janowskiej.

Grupa Janowska (oficjalna nazwa: Koło Malarzy Nieprofesjonalnych[1][2]) – grupa malarzy-amatorów z Janowa Śląskiego założona w 1946 roku[3].

Historia Grupy[edytuj]

Początki Grupy Janowskiej sięgają lat 30. XX wieku i założonej przez Teofila Ociepkę gminy okultystycznej, której jedną z form ekspresji było malarstwo. Po drugiej wojnie światowej twórcy zgromadzili się w założonym przez Ottona Klimczoka Zakładowym Domu Kultury Kopalni „Wieczorek”.

W początkowym okresie, do 1956 ich twórczość spotykała się z krytyką, jako odstająca od kanonu socrealizmu. Niewątpliwie duży wpływ na twórców wywarły okultystyczne poglądy Teofila Ociepki. Uważał on, że twórczość malarska jest Bożym posłannictwem i powinna przedstawiać problematykę zasadniczą, w tym istotny dla niego problem walki Dobra ze Złem. Traktowanie twórczości jako posłannictwa, mającego na celu wypełnienie misji, w istotny sposób odróżniało członków-założycieli grupy janowskiej od innych twórców amatorów. Malarze spotykali się raz w tygodniu, w środy lub czwartki, i przedstawiali ocenie kolegów swoje prace. Były one poddawane ich surowej krytyce, czasami skrytykowani twórcy na miejscu niszczyli swoje prace. W 1956, na 15 lat opiekę nad malarzami objął Zygmunt Lis – absolwent krakowskiej ASP. Grupa uniknęła po wojnie represji dzięki opiece Izabeli Stachowicz która miała stopień kapitana Urzędu Bezpieczeństwa[4].

W 1971 Otton Klimczok, w wyniku organizowanej na niego przez wiele lat nagonki, popełnił samobójstwo. Z pracy odszedł Zygmunt Lis. Skończył się okres świetności grupy. Jej przywódcą duchowym został Bolesław Skulik, a ukształtowany w poprzednim okresie sposób działania pozwalał utrzymać jeszcze przez pewien czas wysoki poziom twórczości.

W latach 70. i 80. XX wieku opiekunami grupy byli: najpierw Barbara Kaczmarczyk (do 1985), a następnie Adam Plackowski[5], a od 1989 do 2011 funkcję kierownika grupy pełnił Helmut Matura, związany z nią od lat 50., kiedy to należał do przykopalnianego zespołu plastycznego[6].

Od listopada 2011 grupie przewodzi Sabina Pasoń.

Od 2000 siedzibą grupy jest Miejski Dom Kultury „Szopienice-Giszowiec” przy ul. Józefa Hallera 28 w Burowcu[7]. Artyści spotykają się w pracowni plastycznej raz w tygodniu, w każdy wtorek w godzinach 11-19.

Powstanie i funkcjonowanie grupy janowskiej często określane jest mianem fenomenu na skalę światową[8].

Działalność Grupy Janowskiej została w fabularyzowanej formie przedstawiona w filmie Angelus.

Pierwsi członkowie „Grupy Janowskiej”[edytuj]

Przypisy

  1. Teofil Ociepka w culture.pl
  2. Sto lat Nikisza – Rzeczpospolita
  3. Malarze-metafizycy. Od Teofila Ociepki do Erwina Sówki
  4. "Nieznany Świat" 3/2008 (207)
  5. Grupa Janowska – Miejski Dom Kultury "Szopienice-Giszowiec"
  6. Jubileusz Grupy Janowskiej w portalu Teberia
  7. Seweryn A. Wisłocki. Helmut Matura (ur. 1942 r.). „Katalog – 60 lat Grupy Janowskiej”. Wrzesień 2006. Miejski Dom Kultury "Szopienice-Giszowiec" Katowice. 
  8. Seweryn Aleksander Wisłocki: Mit, magia, manipulacja i orbis interior: śląska sztuka nieelitarna. Katowice: Wydawnictwo Naukowe Śląsk, 2008. ISBN 978-83-7164-562-4.

Bibliografia[edytuj]

  • Seweryn Aleksander Wisłocki: Mit, magia, manipulacja i orbis interior: śląska sztuka nieelitarna. Katowice: Wydawnictwo Naukowe Śląsk, 2008, s. 162. ISBN 978-83-7164-562-4.
  • Sabina Pasoń, Monika Filipiak: Grupa Janowska. mdk.katowice.pl. [dostęp 2013-08-11].

Linki zewnętrzne[edytuj]