Przejdź do zawartości

Halina Kowalska (aktorka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy aktorki. Zobacz też: Halina Kowalska.
Halina Kowalska
Ilustracja
Halina Kowalska (2018)
Data i miejsce urodzenia

27 lipca 1941
Brzeziny

Data i miejsce śmierci

18 marca 2026
Konstancin-Jeziorna

Zawód

aktorka

Współmałżonek

Włodzimierz Nowak[1]

Lata aktywności

1963–2009

Multimedia w Wikimedia Commons

Halina Kowalska-Nowak (ur. 27 lipca 1941 w Brzezinach, zm. 18 marca 2026 w Konstancinie-Jeziornie[2]) – polska aktorka teatralna i filmowa. Najbardziej znana z ról w filmach komediowych: Nie lubię poniedziałku (1971) i Nie ma róży bez ognia (1974), a także w serialu Alternatywy 4 (1983).

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

W wieku 18 lat wyszła za mąż za aktora Włodzimierza Nowaka. Para do 2021 roku żyła w związku cywilnym. W listopadzie 2021 roku, kiedy jej małżonek był już poważnie chory zawarli katolicki ślub w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie, gdzie mieszkali od 2020 roku. Nowak zmarł cztery miesiące po tym wydarzeniu[3].

Aktorka zmarła w 2026 roku w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie[4]. Została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[5].

Edukacja

[edytuj | edytuj kod]

W 1966 ukończyła studia w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi.

Kariera teatralna

[edytuj | edytuj kod]

Po niezdaniu za pierwszym razem egzaminów do szkoły aktorskiej zaczęła grać w amatorskim teatrze w łódzkim domu kultury[1]. Na trzecim roku studiów zagrała monodram Podróż do zielonych cieni (reż. Natalia Szydłowska)[6].

W 1964 została aktorką Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu, w którym zagrała w spektaklach w reż. Aliny Obidniak, m.in. Helenę w Troilusie i Kresydzie (1966), Monikę Stettler w Fizykach (1966), Zerzabellę w Paradach (1966) i Polly w Operze za trzy grosze (1967), a za tytułową rolę żeńską w Romeo i Julii Williama Shakespeare’a otrzymała w 1967 nagrodę SPATiF-u dla młodego aktora na 7. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych[7].

Po odejściu z kaliskiego teatru zagrała Pannę Młodą w Pluskwie (1967; reż. Jerzy Jarocki) w Teatrze Współczesnym im. Edmunda Wiercińskiego we Wrocławiu[8]. Następnie została aktorką Teatru Komedia w Warszawie, w którym m.in. zagrała tytułową rolę w Jadzi wdowie (1967; reż. Zbigniew Sawan), główną rolę żeńską w Historii Manon Lescaut i kawalera des Grieux (1968; reż. Maciej Zenon Bordowicz), Aleksę w Bulwie (1969; reż. Edward Dziewoński), Oliwię w Wieczorze Trzech Króli (1971; reż. Alina Obidniak) i Hanię w Boso, ale w ostrogach (1971; reż. Zbigniew Czeski)[9].

Zadebiutowała w Teatrze Telewizji rolą w Horoskopie (1968; reż. Henryk Drygalski)[10]. W latach 70. zagrała w kolejnych spektaklach telewizyjnych: Alicja prowadzi śledztwo (1970; reż. Edward Dziewoński), Claudię w kryminalnym spektaklu Czternastego maja – o północy (1972; reż. Stanisław Zaczyk), Cheri w Przystanku autobusowym (1973; reż. Stanisław Wohl), za którą była chwalona przez krytyków, i Wandę w Żegnam pana, Mr Kowalsky (1974; reż. Józef Gębski i Antoni Halor)[11].

W 1974 przeszła do Teatru Kwadrat w Warszawie (kierowanego przez Edwarda Dziewońskiego), w którym zadebiutowała rolą w komedii Prawdziwy mężczyzna (1974)[12]. Odbyła trasę koncertową dla Polonii w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie ze spektaklem Damy i huzary (1977), w którym wystąpiła jako służąca Fruzia[13]. Następnie zagrała chwalone przez krytykę role: Bobbi Michele, jedną z kochanek Barneya (Dziewoński), w Bożyszczu kobiet (1977) i Doris w komediodramacie Za rok o tej samej porze (1978) z Januszem Gajosem[14], z którym wystąpiła także w komedii Marii Czubaszek Kwadrat (1980; reż. Andrzej Zaorski)[15]. Wystąpiła jako Betta Norman, główna rywalka tytułowej bohaterki, w spektaklu Pamiętnik pani Hanki (1979; reż. Edward Dziewoński) wystawionym z okazji pięciolecia istnienia Teatru Kwardat[16]. W 1981 zagrała w spektaklu telewizyjnym Williama Shakespeare’a Otello (reż. Andrzej Chrzanowski), który miał premierę dopiero w 1984[17]. Zagrała jeszcze w dwóch spektaklach w reżyserii Edwarda Dziewońskirgo: tępą drobnimieszczankę i właścicielkę pralni, w komedii politycznej Antoniego Słonimskiego Rodzina (1981) i Zuzu w spektaklu międzywojennym Wacława Grubińskiego Niewinna grzesznica (1983)[18].

Po połączeniu Teatru Kwadrat z Teatrem na Woli wystąpiła jako Charlotte w sztuce Francisa Scotta Fitzgerlanda Wielki Jerry (1985; reż. Piotr Cieślak) i Marta w spektaklu Gastona Armanda de Caillaveta, Roberta de Flersa i Emmanuela Arèna Król (1987; reż. Jan Świderski)[19]. Niedługo później rozstała się z tym teatrem, co tłumaczyła zmęczeniem i solidarnością z mężem, który rzucił pracę ze względu na konflikt z nowym dyrektorem, Edmundem Karwańskim[20].

Kariera filmowa i telewizyjna

[edytuj | edytuj kod]

Po debiucie w epizodycznej roli sekretarki w komedii Leona Jeannota Kryptonim Nektar (1963) wcieliła się w Celinę, chorą na gruźlicę wychowankę sierocińca prowadzonego przez zakonnice, w dramacie Ewy i Czesława Petelskich Drewniany różaniec (1964)[21]. Następnie zagrała epizodyczną rolę w filmie Anny Sokołowskiej Beata (1964) i w trzecim odcinku serialu Do przerwy 0:1 (1969)[22].

W 1969 i 1970 wystąpiła gościnnie w dwóch odcinkach programu Jeremiego Przybory i Jerzego Wasowskiego Divertimento[23]. Zagrała kioskarkę w satyrycznym filmie telewizyjnym Janusza Zaorskiego Na dobranoc (1970)[24]. Współpracowała z reżyserem Romanem Załuskim, u którego wystąpiła jako Jadzia w filmie telewizyjnym Dom (1970) i Wilińska, kobieta podejrzewana przez mieszkańców o zabójstwo swojego nieślubnego dziecka, w dramacie psychologicznym Kardiogram (1971)[25], który promowała z resztą twórców na festiwalu filmowym w Moskwie [26]. Poza Kardiogramem, w 1971 premierę miały trzy komedie z udziałem Kowalskiej: Milion za Laurę Hieromina Przybyła, Nie lubię poniedziałku Tadeusza Chmielewskiego i Kłopotliwy gość Jerzego Ziarnika[27]. Za sprawą rozbieranych scen w dwóch ostatnich filmach zyskała miano seksbomby, przez co zaczęła otrzymywać kolejne role nacechowane erotyzmem[28], m.in. ponętną służącą Adelę w Sanatorium pod Klepsydrą (1973) Wojciecha J. Hasa, z którym – jako jedyna z obsady aktorskiej – reprezentowała Polskę na Festiwalu Filmowym w Cannes[29]. W tym okresie porzuciła role dramatyczne i zagrała w kolejnych komediach: wczasowiczkę Beatę w Jak to się robi (1973) Andrzeja Kondratiuka i Wandę Filikiewicz w popularnej Nie ma róży bez ognia (1974) Stanisława Barei[30]. Wystąpiła jako Marysia Trześniakowa w krótkometrażowym filmie Sylwestra Szyszki Złoto, ósmej części cyklu pt. Najważniejszy dzień życia[31].

Telewizyjną popularność zyskała po występie w cyklicznym programie humorystycznym Janusza Rzeszewskiego Bajka dla dorosłych i jego kontynuacji – Dobranocka dla dorosłych (oba w TVP1)[32]. Zagrała Marysię, żonę spikera radiowego, którego zdradza z kochankiem, w noweli Jerzego Domaradzkiego Romans, stanowiącej pierwszą część gorzko przyjętej przez krytyków komedii Obrazki z życia (1976)[33]. Po występie w tym filmie ograniczyła działałność na ekranie i skupiła się na grze w teatrze[13]. Wyjątek zrobiła dla niewielkiej roli Genowefy Stopkowej w filmie kryminalnym Tadeusza Chmielewskiego Wśród nocnej ciszy (1978)[34]. W 1981 zagrała Smolską w filmie obyczajowym Wojciecha Wójcika Okno (1983) i Emilię w telewizyjnym spektaklu Otello (1984; reż. Andrzej Chrzanowski)[17]. Następnie zagrała pretensjonalną śpiewaczkę Elżbietę Kolińską-Kubiak w serialu Stanisława Barei Alternatywy 4 (1986) w TVP1 i Wandę Paciorek, zamożną właścicielkę butiku, w sześciu odcinkach telenoweli W labiryncie (1989)[35]. Po występie w roli Wandy, dawnej miłości Stefana Karwowskiego (Andrzej Kopiczyński) w serialu Jerzego Gruzy Czterdziestolatek. 20 lat później (1993) ponownie zniknęła z ekranów z powodu braku propozycji[20]. Powróciła na ekran w 2009 niewielką rolą właścicielki zajazdu na Mazurach w pięciu odcinkach serialu Samo życie, po czym znów zawiesiła karierę przez brak kolejnych ofert[36].

Była jedną z bohaterek książki Krzysztofa Tomasika „Demony seksu” (2015), w którym został umieszczony m.in. wywiad autora z aktorką[37].

Role teatralne

[edytuj | edytuj kod]

Teatr Powszechny w Łodzi

[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie materiału źródłowego[38][39][40][41][42]:

PWSTiF w Łodzi

[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie materiału źródłowego[38][39][40][41][42]:

Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu

[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie materiału źródłowego[38][39][40][41][42]:

Teatr Współczesny we Wrocławiu

[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie materiału źródłowego[38][39][40][41][42]:

Teatr Komedia w Warszawie

[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie materiału źródłowego[38][39][40][41][42]:

Teatr Kwadrat w Warszawie

[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie materiału źródłowego[38][39][40][41][42]:

Teatr na Woli

[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie materiału źródłowego[38][39][40][41][42]:

Teatr Telewizji

[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie materiału źródłowego[38][39][40][41][42]:

Teatr Polskiego Radia

[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie materiału źródłowego[38][39][40][41][42]:

Role kinowe i telewizjne

[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie materiału źródłowego[38][39][40][41][42]:

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b Tomasik 2015 ↓, s. 79.
  2. ↑ Maciej Zaremba, Monika Tatara, Nie żyje Halina Kowalska-Nowak. Aktorka miała 84 lata [online], Onet.pl, 20 marca 2026 [dostęp 2026-03-20].
  3. ↑ Halina Kowalska była z mężem 64 lata. Kiedy zmarł, popadła w długi [online], Plejada.pl, 20 marca 2026 [dostęp 2026-03-20].
  4. ↑ Nie żyje Halina Kowalska. Wielka gwiazda PRL miała 84 lata - Radiopogoda [online], radiopogoda.pl, 20 marca 2026 [dostęp 2026-03-20].
  5. ↑ Smutne sceny na pogrzebie gwiazdy "Alternatyw 4". W kościele garstka przyjaciół [online], Fakt, 26 marca 2026 [dostęp 2026-03-26].
  6. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 83.
  7. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 83–84.
  8. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 86.
  9. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 86–87.
  10. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 87.
  11. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 91, 99–100, 106.
  12. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 109–111.
  13. ↑ a b Tomasik 2015 ↓, s. 119.
  14. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 121–124.
  15. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 132.
  16. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 131–132.
  17. ↑ a b Tomasik 2015 ↓, s. 131.
  18. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 133–135.
  19. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 136.
  20. ↑ a b Tomasik 2015 ↓, s. 142.
  21. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 81.
  22. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 82.
  23. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 90–91.
  24. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 82–83.
  25. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 88–89.
  26. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 75, 93.
  27. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 91, 95.
  28. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 96–99.
  29. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 101–104.
  30. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 106–108.
  31. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 106.
  32. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 111–112.
  33. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 118.
  34. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 126.
  35. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 136–140.
  36. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 75, 143.
  37. ↑ Tomasik 2015 ↓, s. 76.
  38. ↑ a b c d e f g h i j Halina Kowalska również jako: Halina Kowalska-Nowak [online] (pol.).
  39. ↑ a b c d e f g h i j Halina Kowalska [online], www.sfp.org.pl [dostęp 2026-03-30] (pol.).
  40. ↑ a b c d e f g h i j Halina Kowalska-Nowak, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2026-03-30].
  41. ↑ a b c d e f g h i j Halina Kowalska [online], Filmweb, 20 marca 2026 [dostęp 2026-03-30].
  42. ↑ a b c d e f g h i j Halina Kowalska (1941-2026) [online], www.imdb.com [dostęp 2026-03-30] (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Halina_Kowalska_(aktorka)&oldid=79553567”