Halmstad

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Halmstad
Ilustracja
Stora Torg w Halmstad (2005)
Herb
Herb
Państwo  Szwecja
Region Halland vapen.svg Halland
Gmina Halmstad vapen.svg Halmstad
Powierzchnia 34,13 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

58 577
1716 os./km²
Nr kierunkowy (+46) 35
Kod pocztowy 30x xx
Położenie na mapie Hallandu
Mapa lokalizacyjna Hallandu
Halmstad
Halmstad
Położenie na mapie Szwecji
Mapa lokalizacyjna Szwecji
Halmstad
Halmstad
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Halmstad
Halmstad
Ziemia 56°40′00″N 12°51′00″E/56,666667 12,850000
Strona internetowa
Portal Portal Szwecja

Halmstadmiasto (tätort)[a] w Szwecji i port morski na jej zachodnim wybrzeżu. Siedziba władz (residensstad) regionu administracyjnego (län) Halland. Ośrodek administracyjny (centralort) gminy Halmstad. Do 1970 roku Halmstad miał administracyjny status miasta.

W 2010 roku Halmstad liczył 58 577 mieszkańców[1].

Geografia[edytuj]

Halmstad położony jest u ujścia rzeki Nissan do zatoki Laholmsbukten (część Kattegatu), w południowej części prowincji historycznej (landskap) Halland na zachodnim wybrzeżu Szwecji (västkusten), mniej więcej w połowie drogi pomiędzy Kopenhagą i Malmö a Göteborgiem. Odległość do Malmö wynosi 135 km, do Göteborga 138 km.

Historia[edytuj]

Ruiny kościoła Övraby, w miejscu pierwotnej lokalizacji miasta (między rzeką Nissan a współczesną dzielnicą Kärleken)
Widok na Halmstad (2005)
Kościół pw. św. Mikołaja (S:t Nikolai kyrka) przy Stora Torg
Zamek w Halmstadzie zbudowany w czasach Chrystiana IV
Widok na rzekę Nissan, po prawej budynek biblioteki miejskiej

Halmstad położony jest na skrzyżowaniu średniowiecznych szlaków handlowych – drogi prowadzącej wzdłuż wybrzeża Hallandu na osi północ-południe oraz drogi wzdłuż koryta rzeki Nissan w kierunku Smalandii, tzw. Nissastigen. Najstarsze znane przywileje miejskie dla Halmstadu pochodzą z 1307 roku.

Korzystne położenie, umożliwiające pośrednictwo w wymianie handlowej, przyczyniło się do rozwoju ośrodka miejskiego na tym terenie, którego najstarsze ślady pochodzą z połowy XIII wieku. Przyjmuje się, że miasto zostało założone około 1254/1255 roku przez króla duńskiego Krzysztofa I w związku z budową zamku nad rzeką Nissan (1255). Pierwotnie miasto zlokalizowane było około 2 km na północ od współczesnego centrum Halmstadu w górę rzeki Nissan, w miejscu gdzie obecnie znajdują się ruiny kościoła Övraby. Z 1264 roku pochodzi wzmianka o istniejącym tam klasztorze dominikanów. W klasztorze tym około 1270/1271 roku powstał najstarszy znany dokument spisany w Halmstadzie. Jest to list Petrusa de Dacia do niemieckiej mistyczki Krystyny ze Stommeln.

W latach 20. XIV wieku osada miejska została przeniesiona z Övraby na współczesne miejsce, 2 km bliżej wybrzeża. Stara osada w Övraby przetrwała do 1563 roku. Nazwa nowego miasta zostało wymieniona w przywilejach z 1322 roku jako Broktorph, ale już w 1327 roku jako Halmstad. W XIV i XV wieku miasto pełniło ważną rolę pośrednika w wymianie handlowej ze szwedzką Smalandią[2]. W XV wieku rozpoczęto budowę kościoła pw. św. Mikołaja (S:t Nikolai kyrka). Jest to jedyna średniowieczna budowla zachowana w Halmstadzie[3].

Pod koniec XVI wieku Halmstad stał się centrum administracyjnym i wojskowym należącego wówczas do Danii Hallandu. Miasto zostało ufortyfikowane, a w 1595 roku rozpoczęto z inicjatywy króla duńskiego Chrystiana IV budowę zamku. W 1619 roku w wyniku pożaru większa część zabudowy miasta uległa spaleniu. Po pożarze miasto odbudowano według renesansowych założeń architektonicznych. Układ zabudowy centrum miasta, zachowany do dziś, nabrał bardziej regularnych kształtów. Po 1645 roku, kiedy miasto i cały Halland przeszły we władanie Szwecji, rozwój Halmstadu został zahamowany. W połowie XVIII wieku Halmstad liczył około 1 tys. mieszkańców. Ponowny szybki rozwój miasta nastąpił w XIX wieku, kiedy Halmstad stał się znaczącym ośrodkiem przemysłowym i handlowym. W 1900 roku miasto liczyło około 15 tys. mieszkańców[4].

Komunikacja i transport[edytuj]

Transport morski[edytuj]

Port morski Halmstad (Halmstad Hamn AB) znajduje się u ujścia rzeki Nissan do Laholmsbukten. Port ma charakter uniwersalny i obsługiwane tam są przeładunki m.in. kontenerowców, ładunków masowych suchych i płynnych, drewna, statków typu ro-ro[5].

Od stycznia 2013 roku port w Halmstadzie tworzy wraz z portem w Varbergu jeden zespół portów zarządzany przez spółkę HallandsHamnar AB, której właścicielami są po połowie gmina Halmstad i gmina Varberg[6].

Niedaleko od ujścia rzeki Nissan, na południe od centrum miasta znajdują się przystanie jachtowe[7].

Drogi[edytuj]

Halmstad położony jest przy trasie E6/E20, przebiegającej wzdłuż zachodniego wybrzeża Szwecji. W Halmstadzie mają też swój początek/koniec drogi krajowe nr 15 (do Karlshamn), nr 25 (przez Växjö do Kalmaru) i nr 26 (przez Jönköping do Mora).

Komunikacja miejska[edytuj]

Kolektywna komunikacja autobusowa na terenie miasta i gminy Halmstad oraz regionu administracyjnego Halland obsługiwana jest przez linie zarządzane przez Hallandstrafiken[8].

Koleje[edytuj]

Przez Halmstad przebiega magistrala kolejowa Västkustbanan (LundGöteborg) oraz ma swój początek niezeelektryfikowana, jednotorowa linia przez Värnamo do Nässjö/Jönköping[9][10].

Transport lotniczy[edytuj]

Około 3 km na północny zachód od centrum miasta położony jest Port lotniczy Halmstad (Halmstad City Airport). Lotnisko obsługuje połączenia krajowe ze Sztokholmem. Ważną częścią działalności jest także obsługa lotów czarterowych. Portem lotniczym zarządza i jest jego właścicielem gmina Halmstad[11][12].

Drogi rowerowe[edytuj]

W Halmstadzie i jego najbliższych okolicach istnieje dobrze rozbudowana sieć ścieżek rowerowych, o łącznej długości ok. 270 km (2014)[13].

Edukacja[edytuj]

Halmstad jest rozwijającym się ośrodkiem akademickim. Prowadzi tam swoją działalność Högskolan i Halmstad (Wyższa Szkoła w Halmstadzie), państwowa uczelnia wyższa powołana w 1983 roku. Według danych uczelni kształci się tam około 9300 studentów, liczba zatrudnionych wynosi 580 osób. Uczelnia oferuje około 80 kierunków różnych stopni i 250 różnego rodzaju kursów[14].

Muzyka[edytuj]

Z Halmstadu pochodzi Per Gessle – gwiazda muzyki rock i pop, członek m.in. grupy Gyllene Tider oraz Roxette; a także grupy Spiritual Beggars (stoner rock) oraz blackmetalowy zespół Shining.

W Halmstadzie urodził się Basshunter (Jonas Erik Altberg), wykonawca muzyki eurodance.

Sport[edytuj]

W Halmstadzie prowadzi działalność kilka klubów sportowych. Mają tam swoją siedzibę m.in. kluby piłkarskie Halmstads BK i IS Halmia, rozgrywające swoje spotkania na stadionie Örjans vall.

W najwyższej klasie rozgrywek piłki ręcznej w Szwecji (Elitserien) występuje klub HK Drott. Z Halmstadu pochodzi tenisista stołowy Jörgen Persson, który rozpoczynał karierę w drużynie Halmstad BTK oraz tenisistka Sofia Arvidsson.

Uwagi

  1. Według defincji Statistiska centralbyrån (SCB).

Przypisy

  1. Statistiska centralbyrån: Befolkning och arealer (szw.). [dostęp 2016-03-28].
  2. Sven Lilja; Ostsee Städte: Halmstad (szw.). [dostęp 2016-03-28].
  3. Halmstads kommun: Halmstad. Historiska årtal (szw.). [dostęp 2016-03-28].
  4. CyberCity: Halmstads historia (szw.). [dostęp 2016-03-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-08-22)].
  5. Halmstads kommun: Hallands hamnar Halmstad AB (szw.). [dostęp 2016-03-28].
  6. HallandsHamnar AB: Fakta HallandsHamnar (szw.). [dostęp 2016-03-28].
  7. Halmstads kommun: Småbåtsplatser (szw.). [dostęp 2016-03-28].
  8. Halmstads kommun: Åk med bussen (szw.). [dostęp 2016-03-28].
  9. Trafikverket: Nässjö/Jönköping-Värnamo-Halmstad (szw.). [dostęp 2016-03-28].
  10. Halmstads kommun: Tåg till ochfrån Halmstad (szw.). [dostęp 2016-03-28].
  11. Halmstads kommun: Flyg – Halmstad City Airport (szw.). [dostęp 2016-03-28].
  12. Halmstad City Airport: Om Halmstad City Airport (szw.). [dostęp 2016-03-28].
  13. Halmstads kommun: Cykelbanor och superstråk (szw.). [dostęp 2016-03-28].
  14. Högskolan i Halmstad: Högskolan i Halmstads historia kantad av framgång (szw.). [dostęp 2016-03-28].