Henryk Zygalski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Henryk Zygalski
Henryk Zygalski
Data i miejsce urodzenia 15 lipca 1908
Poznań
Data i miejsce śmierci 30 sierpnia 1978
Liss
Zawód matematyk
"Płachta Zygalskiego"
Galeria
Tablica upamiętniająca złamanie kodu Enigmy przez Mariana Rejewskiego, Henryka Zygalskiego i Jerzego Różyckiego na pl. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie
Tablica upamiętniająca złamanie kodu Enigmy przez Mariana Rejewskiego, Henryka Zygalskiego i Jerzego Różyckiego na pl. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie

Henryk Zygalski (ur. 15 lipca 1908 w Poznaniu, zm. 30 sierpnia 1978 w Liss) – polski matematyk i kryptolog, Wynalazca koncepcji tzw. "płacht Zygalskiego", dzięki którym w zespole z Marianem Rejewskim i Jerzym Różyckim złamali kod niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma i zbudowali jej działającą kopię.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był wychowankiem Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu[1] i Uniwersytetu Poznańskiego. Po studiach pracownik Uniwersytetu Poznańskiego oraz radiokontrwywiadu wojskowego (Biuro Szyfrów nr 4).

W styczniu 1933 wraz z poznańskimi matematykami: Marianem Rejewskim i Jerzym Różyckiego, złamał kod niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma, który pozwolił na zbudowanie jej działającej kopii. Było to możliwe dzięki jego koncepcji tzw. "płacht Zygalskiego", bardzo pracochłonnych w wykonaniu perforowanych papierowych arkuszy, pomagających w ustaleniu kolejności wirników kodujących Enigmy.

Po wojnie pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii, gdzie uczył matematyki w prowincjonalnej szkole. W roku 1977 otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Polskiego na Obczyźnie[2][3].

Zmarł 30 sierpnia 1978 w Liss, pochowany został w Londynie. W Poznaniu pamiątki po Henryku Zygalskim można oglądać w Wielkopolskim Muzeum Wojskowym na Starym Rynku, a przed Zamkiem Cesarskim w 2008 postawiono pomnik kryptologów.

Order i upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Postanowieniem prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego z 21 lutego 2000 został "w uznaniu wybitnych zasług dla Rzeczypospolitej Polskiej" wraz z Jerzym Różyckim i Marianem Rejewskim pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[4].

Poczta Polska chcąc uczcić dokonania Polaków na świecie wprowadziła w roku 2009 do obiegu cztery znaczki. Na znaczku o nominale 1,95 zł. przedstawiono podobiznę Henryka Zygalskiego w otoczeniu pozostałych odtwórców Enigmy[5].

Przypisy

  1. Na przełomie 2013/2014 r. przypadkowo odnaleziono w zbiorach Archiwum Państwowego w Poznaniu jego świadectwo maturalne (por. Arkowski Krystian, Geniusz, który złamał "Enigmę, w szkole miał tróje; [w:] "Dziennik Łódzki", 13 II 2014, nr 35, wyd. A, s. 17).
  2. Tradycje PUNO. Zakładka "Doktorzy Honoris Causa P.U.N.O.". PUNO. [dostęp 2014-01-06].
  3. kryptografia.com: Biografie znanych kryptologów (kryptografów i kryptoanalityków). [dostęp 2011-08-05].
  4. M.P. z 2000 r. Nr 13, poz. 273
  5. Poczta Polska, Numer katalogowy 4290 - 4293, data wydania: 28.08.2009

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rejewski Marian, An Application of the Theory of Permutations in Breaking the Enigma Cipher, [w: "Applicationes Mathematicae", 1980, nr 16(4), ss. 543 - 559].
  • Welchman Gordon , "From Polish Bomba to British Bombe: the Birth of Ultra", Intelligence and National Security, 1986.
  • Misiuk Andrzej, Służby Specjalne II Rzeczypospolitej (Kulisy wywiadu i kontrwywiadu), "Bellona", Warszawa 1998.
  • Kozaczuk Władysław, Bitwa o Tajemnice: Służby wywiadowcze Polski i Niemiec 1918-1939, Książka i Wiedza Warszawa, Wyd. 1 - 1967, Wyd. 2 - 1999.
  • Ćwięk Henryk, Przeciw Abwehrze (Kulisy wywiadu i kontrwywiadu), "Bellona", Warszawa 2001.
  • Pepłoński Andrzej, Kontrwywiad II Rzeczypospolitej (Kulisy wywiadu i kontrwywiadu), "Bellona", Warszawa 2002.
  • Kozaczuk Władysław, Straszak Jerzy, Enigma; How the Poles Broke the Nazi Code, New York 2004 wyd. Hyppocrene Books ISBN 0-7818-0941-X
  • Słownik biograficzny techników polskich, tom 16, Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych, Warszawa 2005.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]