Rezerwat przyrody Las Kabacki im. Stefana Starzyńskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Las Kabacki
im. Stefana Starzyńskiego
Ilustracja
Ścieżka w Lesie Kabackim
krajobrazowy
Państwo  Polska
Mezoregion Równina Warszawska
Data utworzenia 11 sierpnia 1980
Powierzchnia 902,68[1] ha
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Las Kabacki im. Stefana Starzyńskiego
Las Kabacki
im. Stefana Starzyńskiego
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Las Kabacki im. Stefana Starzyńskiego
Las Kabacki
im. Stefana Starzyńskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Las Kabacki im. Stefana Starzyńskiego
Las Kabacki
im. Stefana Starzyńskiego
Ziemia52°06′58″N 21°03′26″E/52,116111 21,057222
Strona internetowa
Ścieżka w południowej części Lasu Kabackiego
Polana na brzegu Lasu Kabackiego
Bagienko środleśne, element jednej z kilku scieżek przyrodniczych wytyczonych w Lesie Kabackim

Las Kabacki im. Stefana Starzyńskiegopark leśny i rezerwat przyrody położony w południowej części Warszawy, między ulicami Puławską i Łukasza Drewny, w dzielnicy Ursynów.

Nazwa pochodzi od dawnej wsi Kabaty, położonej na pociętej jarami skarpie wiślanej.

Informacje ogólne[edytuj | edytuj kod]

Las Kabacki został zakupiony 31 grudnia 1938 przez Zarząd Miejski m.st. Warszawy od rodziny Branickich[2]. Wielkość zakupionego terenu wynosiła 914 ha[3]. Prezydentem Warszawy był wtedy Stefan Starzyński, który doprowadził do sfinalizowania transakcji, i którego imię nosi rezerwat.

Jest to rezerwat krajobrazowy i największy na Mazowszu rezerwat przyrody. Położony jest na płaskim terenie urozmaiconym we wschodniej części wzniesieniami pochodzenia wydmowego. Wyjątkowym akcentem krajobrazowym jest wysoka skarpa nad pradoliną Wisły, która jest jednocześnie granicą najbardziej na wschód wysuniętej części rezerwatu. Imię Stefana Starzyńskiego]] nadano mu w związku z wykupem Pozwoliło to na uchronienie tego kompleksu leśnego przed modną w okresie międzywojennym parcelacją lasów na cele budowlane i zachowanie go dla mieszkańców stolicy.

Ochronę prawną, ze względu na swoje wartości przyrodniczo – krajobrazowe, teren ten uzyskał na mocy zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 11 sierpnia 1980, opublikowanego w Monitorze Polskim nr 19 z 1980, pod pozycją 94. Ochroną objęto 902,68 ha. Celem ochrony jest fragment skarpy warszawskiej wraz z leśnym zespołem grądowym.

W południowo-wschodniej części lasu położony jest park Kultury w Powsinie, graniczy z nim ogród botaniczny Polskiej Akademii Nauk. Obiekty te są popularnymi miejscami rekreacji i wypoczynku, co wpływa na zwiększenie ruchu pieszego oraz rowerowego w granicach rezerwatu.

Fauna i flora[edytuj | edytuj kod]

Pomimo strat jakie Las Kabacki poniósł w okresie wojennym zachował się tu wielogatunkowy drzewostan, często o charakterze piętrowym oraz bogate runo. Są tu duże obszary porośnięte starodrzewem 120–160-letnim z licznymi pomnikowymi dębami, sosnami i bukami. W górnym piętrze drzewostanu występuje dąb szypułkowy, sosna, brzoza brodawkowata, osika, a także buk, modrzew, lipa drobnolistna, klon zwyczajny oraz jesion wyniosły i wiąz górski. W starych drzewostanach dolne piętro tworzą takie drzewa jak lipa, dąb, grab i klon. Zdarzają się też jabłonie, grusze i trześnie. W warstwie krzewów występuje też leszczyna. W bogatym runie można spotkać bardzo rzadkie już rośliny objęte ochroną gatunkową, takie jak lilia złotogłów, widłak goździsty, turzyca drżączkowata oraz łany konwalii majowej.

Bogate środowisko roślinne sprzyja bogactwu występujących tu zwierząt. Spotkać tu można sarny, dziki, lisy, borsuki, łasice, kuny leśne i domowe, jeże, z ptaków: myszołowa, kobuza, pustułkę, krogulca, puszczyka, sowę uszatą, dzięcioła zielonego i dzięcioła czarnego, grubodzioba, krzyżodzioba, gila i inne. Z płazów i gadów m.in. rzekotkę drzewną, padalca i zaskrońca.

Dla ułatwienia zwiedzania rezerwatu i jego bezpieczeństwa, jak również bezpieczeństwa turystów, wyznaczone są szlaki turystyczne, którymi należy się poruszać.

W 2017, na podstawie przyjętego w 2016 planu ochrony rezerwatu, wprowadzono zakaz wprowadzania na teren Lasu Kabackiego psów[4].

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Na skraju lasu znajduje się leśniczówka z 1890.

Na terenie Lasu Kabackiego znajdują się miejsca straceń i mogiły partyzanckie z ostatniej wojny. W latach 1943–1944 chroniły się tu grupy partyzanckie i był to teren ćwiczeń oddziałów AK, szczególnie tajnych podchorążówek. W okresie powstania warszawskiego koncentrowały się tu, stąd atakowały i odbierały broń zrzutową oddziały AK zgrupowania „Grzymały”. Te z nich, którym udało się przebić przez linie niemieckie stały się podstawą obrony Dolnego Mokotowa.

Podczas II wojny światowej Niemcy zamordowali w lesie co najmniej kilkuset mieszkańców Warszawy („warszawski pierścień śmierci”).

 Osobny artykuł: Egzekucje w Lesie Kabackim.

Ofiary egzekucji upamiętniają dwie tablice Tchorka.

9 maja 1987 roku w Lesie Kabackim rozbił się samolot Polskich Linii Lotniczych LOT „Tadeusz Kościuszko”. W katastrofie zginęły 183 osoby.

W południowo-zachodniej części lasu znajduje się pomnik ofiar katastrofy.

W latach 30. XX wieku na terenie Lasu Kabackiego wzniesiono kompleks budynków dla Sztabu Głównego Wojska Polskiego[5]. Obecnie mieszczą się tam Centrum Operacji Powietrznych-Dowództwa Komponentu Powietrznego i Szefostwo Służby Hydrometeorologicznej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. W 1999 przy ul. Leśnej odsłonięto kamień z tablicą upamiętniającą pracujących tam w latach 1936–1939 matematyków-kryptologów z Referatu Niemieckiego Biura Szyfrów Oddziału II Sztabu Głównego Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego i Henryka Zygalskiego[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. http://static1.money.pl/d/akty_prawne/pdf/MP/1980/19/MP19800190094.pdf Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 11 sierpnia 1980 w sprawie uznania za rezerwaty przyrody
  2. Marian Gajewski: Urządzenia komunalne Warszawy. Zarys historyczny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979, s. 362. ISBN 83-06-00089-7.
  3. Aleksander Władysław Zawadzki: Finanse Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy w l. 1930–1939 [w: Rocznik Warszawski XIII]. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1975, s. 271.
  4. Jakub Chełmiński. Las Kabacki nie dla ludzi z psami. „Gazeta Stołeczna”, s. 1, 16–17 grudnia 2017. 
  5. Enigma. W: Centrum Operacji Powietrznych - Dowództwo Komponentu Powietrznego [on-line]. [dostęp 2018-08-16].
  6. Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w.. Warszawa: Argraf, 2004, s. 159. ISBN 83-912463-4-5.