Centrum Szyfrów Enigma w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Centrum Szyfrów Enigma
Ilustracja
Siedziba centrum
Państwo

 Polska

Miejscowość

Poznań

Adres

ul. Święty Marcin 78

Data założenia

25 września 2021

Kierownik

Piotr Bojarski

Położenie na mapie Poznania
Mapa konturowa Poznania, w centrum znajduje się punkt z opisem „Centrum Szyfrów Enigma”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Centrum Szyfrów Enigma”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Centrum Szyfrów Enigma”
Ziemia52°24′27,56″N 16°55′11,09″E/52,407656 16,919747
Strona internetowa

Centrum Szyfrów Enigma – placówka z interaktywną ekspozycją multimedialną poświęconą maszynie szyfrującej Enigma i trzem polskim kryptologom: Marianowi Rejewskiemu, Henrykowi Zygalskiemu i Jerzemu Różyckiemu[1], usytuowana w budynku dawnego Collegium Historicum, obecnie Collegium Martineum na rogu ulic Święty Marcin i Tadeusza Kościuszki w Poznaniu. Pierwotnie budynek pełnił rolę siedziby Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Następnie gmach służył Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza[2].

Centrum Szyfrów Enigma jest marką Poznańskiego Centrum Dziedzictwa[3][4].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Centrum jest wspólnym przedsięwzięciem Miasta Poznania i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Realizację budowy powierzono trzem przedsiębiorstwom: Atrem S.A., Firmie Budowlanej Eugeniusza Dota i New Amsterdam Sp. z o.o., które wygrały przetarg na jego budowę, ogłoszony w czerwcu 2019 roku[5]. Pomysłodawcą stworzenia placówki, którą pierwotnie określano jako Muzeum Enigmy, był dziennikarz radiowy Szymon Mazur[6].

Budowa centrum realizowana była w ramach Działania 4.4 „Zachowanie, ochrona, promowanie i rozwój dziedzictwa naturalnego i kulturowego” Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014–2020[7], we współpracy z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu[5]. Placówkę otwarto 25 września 2021 roku[8]. Kierownikiem centrum jest Piotr Bojarski[9].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W miejscu gdzie działa centrum, pierwotnie wznosił się gmach intendentury wojskowej dowództwa V Korpusu Armijnego Cesarstwa Niemieckiego (niem. Königliche Intendantur des V Armeekorps), zbudowany w latach 1843–1847.

Po I wojnie światowej w budynku ulokowano dowództwo 14 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty[2]. Część pomieszczeń wykorzystywała poznańska filia wojskowego Biura Szyfrów Sztabu Generalnego Wojska Polskiego[1], gdzie pracowali trzej kryptolodzy Marian Rejewski, Henryk Zygalski i Jerzy Różycki[5].

Po wybuchu II wojny światowej budynek wykorzystywany był przez armię niemiecką. Po zakończeniu działań wojennych gmach był poważnie uszkodzony i w 1948 roku postanowiono nie odbudowywać zniszczonego budynku, tylko postawić nowy obiekt dla siedziby wojewódzkich władz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, która mieściła się tutaj do 1990 roku. Następnie budynek przekazano Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza na potrzeby Wydziału Historycznego[2], który funkcjonował w nim do 2015 roku, do momentu przeniesienia do Kampusu Morasko[10].

Projekty[edytuj | edytuj kod]

Oprócz stałej wystawy Centrum Szyfrów Enigma, instytucja prowadzi projekt pod tytułem „Rezydencje w CSE”. Celem projektu jest wsparcie rozmaitych twórczych inicjatyw, upamiętniających udział polskich kryptologów w złamaniu szyfru maszyny Enigma.

W ramach projektu kontrabasista, dyrygent i kompozytor Patryk Piłasiewicz prowadzi otwartą interdyscyplinarną pracownię CSE Open Lab. Pokazy artystyczne są organizowane bezpośrednio w przestrzeni ekspozycji stałej Centrum. W pierwszej edycji projektu udział wzięli studenci z Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego oraz studenci Wydziału Informatyki i Telekomunikacji Politechniki Poznańskiej.

10 listopada 2021 roku odbyły się pierwsze warsztaty w ramach projektu pod tytułem "Synteza subtraktywna. Architektura dźwięku", 24 listopada odbyły się warsztaty „Odsłuchy. Prezentacje elementów projektu SubRosa". 1 i 8 grudnia 2021 odbyły się próby koncertu rozproszonego "Subrosa" w przestrzeni Mediateki i ekspozycji stałej[11].

16 grudnia 2021 roku, w przestrzeniach ekspozycji stałej, odbył się koncert rozproszony „Sub Rosa”[12], zorganizowany z okazji 89. rocznicy złamania szyfru Enigmy przez polskich kryptologów. Wystąpili w nim studenci Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego oraz chór kameralny UAM pod dyrekcją prof. Krzysztofa Szydzisza. Widzowie mieli okazję stać się uczestnikami koncertu, spacerując po ekspozycji i spotykając muzyków, którzy w rożnych przestrzeniach ekspozycji wykonywali utwory zainspirowane historią trzech poznańskich matematyków oraz Centrum Szyfrów Enigma.

Tytuł koncertu „Sub Rosa” z języka łacińskiego oznacza „pod różą”, nawiązując do róży jako starożytnego symbolu tajemnicy[13].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, www.umww.pl [dostęp 2020-04-05].
  2. a b c Maciej Brzeziński, Od Intendentury do Collegium Historicum, Miastopoznaj.pl [dostęp 2020-04-04] (pol.).
  3. Idea Centrum - Centrum Szyfrów Enigma, csenigma.pl [dostęp 2022-01-07] (pol.).
  4. Nice IT-, Centrum Szyfrów ENIGMA | Poznańskie Centrum Dziedzictwa, pcd.poznan.pl [dostęp 2022-01-07] (pol.).
  5. a b c Poznań/ Rozstrzygnięto przetarg na budowę Centrum Szyfrów Enigma, Nauka w Polsce [dostęp 2020-03-30] (pol.).
  6. Telewizja Polska S.A, Powstanie Muzeum Enigmy upamiętniające wkład poznaniaków w złamanie niemieckiego kodu, poznan.tvp.pl [dostęp 2020-10-04] (pol.).
  7. Poddziałanie 4.4.1 Inwestycje w obszarze dziedzictwa kulturowego regionu - Miasto Poznań - Serwis Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014 - 2020, wrpo.wielkopolskie.pl [dostęp 2020-07-09].
  8. Otwarcie Centrum Szyfrów Enigma - Projekt Centrum, www.projektcentrum.pl [dostęp 2021-09-26].
  9. Administrator strony UAM, Niebywałe wyzwanie zawodowe - Piotr Bojarski pokieruje Centrum Szyfrów Enigma - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, amu.edu.pl [dostęp 2022-01-07] (pol.).
  10. Budynek, który wciąga, Życie Uniwersyteckie [dostęp 2020-04-05] (pol.).
  11. Rezydencje w CSE, csenigma.pl [dostęp 2022-01-07] (pol.).
  12. Sub Rosa – koncert, csenigma.pl [dostęp 2022-02-09] (pol.).
  13. Sub Rosa - koncert rozproszony z okazji 89. rocznicy złamania szyfru Enigmy, csenigma.pl [dostęp 2022-02-09] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]