II wojna angielsko-holenderska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
II wojna angielsko-holenderska
Ilustracja
Abraham Storck, Bitwa czterodniowa
Czas 1665-1667
Miejsce Europa, Morze Północne
Wynik wygrana Holendrów
traktat w Bredzie
Strony konfliktu
 Zjednoczone Prowincje
 Dania
 Francja
 Anglia
Flag of the Bishopric of Münster.svg Biskupstwo Münsteru
Dowódcy
Jacob van Wassenaer Obdam
Cornelis Tromp
Michiel de Ruyter
Książę Yorku
Edward Montagu
George Monck
Rupert Reński
Union flag 1606 (Kings Colors).svg II wojna angielsko-holenderska Prinsenvlag.svg

LowestoftBitwa czterodniowaNorth ForelandNevisMedway

II wojna angielsko-holenderska – wojna toczona w latach 1665-1667, będąca kontynuacją pierwszej wojny morskiej pomiędzy oboma mocarstwami, w której chodziło głównie o kontrolę handlu morskiego i panowanie na morzu.

Wstęp[edytuj]

Dzięki Aktowi Nawigacyjnemu z roku 1651 Anglia posiadała całkowitą władzę na morzu. Stan taki nie był do końca akceptowany przez inne państwa. Niderlandy pomimo formalnego sojuszu z Francją nie były dostatecznie przez nią wspierane. Niewielkiej pomocy Holendrom udzieliła także Dania.

Po pierwszej wojnie morskiej szybko okazało się, że zawarty w Westminster traktat pokojowy nie będzie skutecznym rozwiązaniem problemu. Już 10 lat po jego zawarciu doszło w sierpniu 1664 r. do angielskich prowokacji w Zachodniej Afryce, w których uczestniczyła eskadra dowodzona przez Roberta Holmesa. W Ameryce Północnej Anglicy zajęli wyspę Manhattan, a Nowy Amsterdam przemianowano na Nowy Jork. Gdy pod koniec 1664 r. zaatakowano holenderski konwój morski w okolicy Gibraltaru, Holendrzy nakazali swoim okrętom w styczniu 1665 r. ataki na jednostki angielskie. W odpowiedzi na ten czyn Anglicy 4 marca 1665 r. oficjalnie wypowiedzieli Holandii wojnę.

Przebieg działań wojennych[edytuj]

Początek konfliktu, podczas którego w walkach brała udział niewielka liczba okrętów, przebiegał wyjątkowo spokojnie. Dopiero po ukończeniu remontów i poprawie uzbrojenia floty doszło 13 czerwca 1665 r. do pierwszego poważnego starcia w bitwie morskiej pod Lowestoft. Flotą angielską dowodził brat króla Karola II, książę Yorku, późniejszy król Jakub II.

Obie strony wprowadziły do walki ponad 100 okrętów. Koło południa, gdy w powietrze wyleciał flagowy okręt holenderski „Eendragt”, flota holenderska rozpoczęła odwrót. Po jej stronie polegli m.in. admirałowie Cortenaer, van Wassenaer i Stelligwert. Straty angielskie były niewielkie, a bitwa określana jest jako wielkie zwycięstwo wyspiarzy. Pomimo tego zwycięstwa Anglicy nie potrafili zrealizować swoich celów. Holendrom pod wodzą admirała Michiela de Ruytera udało się przeprowadzić z Bergen wyładowany skarbami konwój morski. Jego flota długo krążyła w okolicach ujścia Tamizy, odpływając dopiero wtedy, gdy marynarze holenderscy zaczęli coraz mocniej chorować.

Decydującym wydarzeniem tego okresu wojny był wybuch zarazy w Londynie jesienią 1665 r. Na początku 1666 r. król francuski Ludwik XIV wypowiedział Anglii wojnę. W czerwcu 1666 r. doszło do jednej z najdłuższych bitew morskich w historii, tzw. bitwy czterodniowej, toczonej w dniach 11-14 czerwca w rejonie od Dunkierki po ujście Tamizy. Ta krwawa bitwa, w której sytuacja zmieniała się kilka razy, zakończyła się zwycięstwem Holendrów, aczkolwiek stracili w niej kolejnego admirała Cornelisa Evertsena.

4 sierpnia obie strony ponownie spotkały się w bitwie pod North Foreland. W walce uczestniczyło 90 okrętów. Holendrzy stracili także i tutaj kilku dowódców, m.in. admirała Jana Evertsena, a uniknęli klęski tylko dzięki doświadczeniu swojego morskiego bohatera de Ruytera. Na jakiś czas Anglicy ponownie panowali na morzu.

2 września 1666 r. w Londynie doszło do wybuchu wielkiego pożaru trwającego kilka dni. To wydarzenie w połączeniu z zarazą z poprzedniego roku, a także coraz trudniejszymi warunkami życiowymi mieszkańców, zmusiły króla Karola II do ponowienia rozmów pokojowych i handlowych. Niektóre okręty liniowe miały być przebudowane na jednostki handlowe.

De Ruyter wykorzystał trudną sytuację Anglików, wdzierając się na czele swojej floty i branderów w czerwcu 1667 r. w rejon ujścia Tamizy, wywołując panikę w Londynie. W porcie Medway stacjonowało 9 okrętów liniowych, które Holendrzy zdobyli bądź spalili. Bitwa morska pod Medway zakończyła się zwycięstwem Holendrów, a wśród zniszczonych okrętów brytyjskich znalazł się m.in. flagowy okręt admirała Ruperta HMS „Royal Charles” z 82 działami.

Pokój w Bredzie[edytuj]

31 lipca 1667 r. zawarto pokój w Bredzie, który przyniósł Holendrom kilka zmian w Akcie Nawigacyjnym. W zamian za utratę Nowego Amsterdamu Holendrzy pozyskali Surinam. Anglicy kontynuowali jednak przygotowania do odzyskania pozycji mocarstwa na morzu.

Zobacz też[edytuj]