Józef Kurylak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Kurylak
Data i miejsce urodzenia 20 maja 1942
Komarowice
Dziedzina sztuki poezja
Epoka współczesna literatura polska
Ważne dzieła

Ciemna głęboka woda bez Boga

Józef Kurylak (ur. 20 maja 1942 w Komarowicach) – polski poeta i eseista, tajny współpracownik SB.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Komarowicach pod Dobromilem, jako syn Leona i Zofii. Po zakończeniu II wojny światowej i zmianie granic państwowych został, wraz z rodziną i innymi Polakami, przymusowo wysiedlony z rodzinnych stron i zamieszkał w Przemyślu. Jego ojciec pracował w Miejskim Przedsiębiorstwie Gospodarki Komunalnej[1].

W 1963 roku rozpoczął studia na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Studiował tam polonistykę. W 1964 roku studia porzucił ze względu na stan zdrowia[1]. Dwa lata później powrócił na polonistykę, rozpoczynając studia na Uniwersytecie Warszawskim. W okresie studiów niczym szczególnym się nie wyróżniał, nie interesowała go gramatyka historyczna języka polskiego, stronił od polityki, interesował się tylko poezją[2]. Studia przerwał w roku 1975, mając zaliczone tylko trzy lata[3].

Wrócił do Przemyśla i pracował jako nauczyciel w szkole podstawowej w Hucisku Nienadowskim[4]. W latach 1978–1985 pracował w Oddziale Wojewódzkim Stowarzyszenia PAX[5], a następnie w Archiwum Państwowym w Przemyślu[6].

TW „X”[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na trudną sytuację materialną dał się zwerbować przez SB do współpracy i otrzymał pseudonim „X”. Werbunek został dokonany 27 sierpnia 1968 roku w Warszawie. Dostarczał informacje o nieformalnych grupach literackich[7]. Przekazywane przez niego informacje miały niewielką wartość operacyjną, znaczna ich część miała charakter plotkarski, niektórymi nawet dezinformował bezpiekę. Ostatnie spotkanie TW „X” z oficerem prowadzącym miało miejsce w styczniu 1989 roku[8].

Agenturalna przeszłość Kurylaka została ujawniona w 2011 roku przez Bohdana Urbankowskiego[9].

Poeta[edytuj | edytuj kod]

Karierę poety rozpoczął dopiero w roku 1990, gdy był już wolny od „więzów współpracy agenturalnej”. W roku tym zadebiutował samodzielnym tomikiem poezji – Ziemskie prochy, za który został nagrodzony Nagrodą im. Kazimiery Iłłakowiczówny, przyznawanej najlepszemu debiutowi roku[9]. W roku następnym wydał kolejny tomik Jasno ciemno, który w 1992 roku otrzymał nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek[10]. Jego wiersze były publikowane w rozmaitych czasopismach[9].

Kurylak został członkiem SPP OW i polskiego PEN Clubu, znawcą twórczości i wydawcą tekstów Mieczysława Jastruna oraz Stanisława Grochowiaka. Przeciwnik poezji uprawianej przez Wisławę Szymborską[11].

Poeta Janusz Szuber napisał wiersz pt. Do Józefa Kurylaka, opublikowany w tomiku poezji pt. Z żółtego metalu z 2000[12].

W swojej poezji wielokrotnie ustosunkowywał się do swojej przeszłości agenturalnej i oceniał ją surowo. W roku 2010 napisał:

Podziemia mojej natury – tajemne.
Możliwe, że czarna woda je wypełnia,
w której się pożerają potwory. Możliwe
że mieszkając w Weimarze w 1934 roku
byłbym wyznawcą mistyki Hitlera:
mam słabość do geniuszy mroku[9].

Natomiast w roku 2012, gdy jego przeszłość agenturalna była już znana, napisał:

Ciemna woda stawu
ciemna głębsza w nocy
wie kiedy umrę
Zna moją
przeszłość
ciemną jak ona[9].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Ziemskie prochy (1990)
  • Jasno ciemno (1991)
  • Kołatanie do bramy (1993)
  • Góra duchów (1995)
  • Dolina poetów nad Wiarem (1998)
  • Zmierzch jest doktorem filozofii (2001)
  • Tragedia zwierząt (2002)
  • Wojna tajemnic (2002)
  • Staw chorążego (2006)
  • Chłop i poeta (2008) (jako dodatek do czasopisma 'Topos')
  • Dziewczyna z uciętą głową (2010)
  • Ciemna głęboka woda bez Boga (2013) – finał Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego „Orfeusz” 2014[13]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Iwaczenko 2012 ↓, s. 187.
  2. Iwaczenko 2012 ↓, s. 187-188.
  3. Iwaczenko 2012 ↓, s. 202.
  4. Iwaczenko 2012 ↓, s. 203.
  5. Iwaczenko 2012 ↓, s. 209-212.
  6. Iwaczenko 2012 ↓, s. 212.
  7. Iwaczenko 2012 ↓, s. 191-193.
  8. Iwaczenko 2012 ↓, s. 194-214.
  9. a b c d e Iwaczenko 2012 ↓, s. 215.
  10. Marzęcka 2011 ↓, s. 139.
  11. Marzęcka 2011 ↓, s. 138-139.
  12. Janusz Szuber: Z żółtego metalu. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2000, s. 23. ISBN 83-7188-341-2.
  13. Orfeusz – Nagroda Poetycka im. K.I. Gałczyńskiego – finaliści. www.orfeusz-nagroda.pl. [dostęp 2015-07-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]