Janusz Szuber

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Janusz Szuber
Sebastian Rylski
Ilustracja
Janusz Szuber (2015)
Data i miejsce urodzenia 10 grudnia 1947
Sanok
Narodowość polska
Dziedzina sztuki poetyka, eseistyka, felieton
Faksymile
Odznaczenia
Odznaka „Zasłużony dla Sanoka”
Strona internetowa
Janusz Szuber i Władysław Szulc podczas spotkania w Bibliotece Miejskiej w Sanoku (2013)
Janusz Szuber przed domem w Sanoku (2013)

Janusz Szuber (ur. 10 grudnia 1947 w Sanoku) – polski poeta, eseista, felietonista.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Potomek Ignacego Adama Lewickiego[1], prawnuk lekarza dr. Maurycego Drewińskiego[2][3] (brata nauczycielki Teodozji Drewińskiej) i sędziego Bronisława de Rogala Lewickiego (prezes sądu, c.k. tajny radca)[4]. Wnuk Józefa i Józefy Szuberów, przybyłych ze Lwowa do Sanoka w 1935 i zamieszkujących w domu pod obecnym adresem ulicy 2 Pułku Strzelców Podhalańskich 2[5][6][7]. Syn Zbigniewa Szubera, instruktora-pilota zawodowo związanego z Aeroklubem Podkarpackim w Krośnie (1918-1996)[8][9] i Ewy (córki nauczycieli Stefana Lewickiego i Marii z domu Drewińskiej, zm. 1991[10])[11][12]. Dwaj bracia Janusza Szubera, urodzeni podczas wojny Andrzej i Jacek, zmarli w dzieciństwie[13][14][15]. Dalekim dziadkiem Janusza Szubera był Bolesław Drewiński[16][17], siostrą ojca była Maria Szuber (1913–2006), działaczka sanockiego oddziału PTTK i przewodniczka turystyczna[18][19], a wujami byli Stefan Jarosz i Mieczysław Jarosz[20][21].

Urodził się 10 grudnia 1947, a w 1948 został ochrzczony w rzymskokatolickim kościele parafialnym w Krynicy[22][23]. W 1967 zdał maturę w Liceum Ogólnokształcącym Męskim w Sanoku[24], w tym też roku rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim[15][25]. Od tego czasu dotknięty chorobą, wskutek czego porusza się na wózku inwalidzkim[26][27].

Podczas studiów pod koniec lat 60. pisywał utwory o charakterze prozatorskim, a także pierwsze wiersze[15][28]. Przez okres dwudziestu siedmiu lat tworzył poezję w tzw. sposób do szuflady. Na początku lat 90. postanowił upublicznić swoje wiersze, otrzymał nagrodę w lokalnym konkursie poezji i zadebiutował w 1994 przy udziale Miejskiej Biblioteki Publicznej w Sanoku[10]. Pierwsze pięć tomików poezji, wydane w latach 1995-1996 nakładem dr. Grażyny Jarosz z Oslo[29][30], określono umownie jako pięcioksiąg[31][10]. Wiersze Janusza Szubera zostały zauważone i docenione przez wybitnych poetów i literatów jak Zbigniew Herbert, Czesław Miłosz, Wisława Szymborska, Kazimierz Orłoś[32].

Utwory Janusza Szubera ukazywały się na łamach czasopism: „Tygodnik Sanocki” (publicystyka oraz wiersze)[10], „Głos Ziemi Sanockiej”[33][34], „Tygodnik Powszechny”, „Kultura”, „Sycyna”, „Nowa Okolica Poetów”, „Twórczość”, „Odra”, „Kwartalnik Artystyczny”, „Zeszyty Literackie”, „Rzeczpospolita” (w magazynie „Plus Minus” prowadził stały kącik felietonisty pt. Czytane na prowincji), „Voix d'encre”, „Archipel”, „Le Poligraphe”, „Books in Canada”, „Die Horen”[35][36]. Jego wiersze przetłumaczono na co najmniej 15 języków[37][38][36]. Jako twórca przyjął także pseudonim „Sebastian Rylski”[39]. Został członkiem oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich w Warszawie w latach 90.[10] oraz PEN Clubu w 2000[40][41]. W 1995 wraz z Tomaszem Korzeniowskim był współzałożycielem Stowarzyszenia „Korporacja Literacka” w Sanoku[36], którego był prezesem od 24 czerwca 1999 do czerwca 2000[42][43][44], w połowie 2002 wybrany wiceprezesem[45]. W 1999 został stypendystą Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego[46]. Został redaktorem zeszytów „Acta Pancoviana”. W 2006 jego wiersz pt. Mgła, w tłumaczeniu Ewy Hryniewicz-Yarbrough, opublikowano w nieliterackim amerykańskim tygodniku „The New Yorker” o charakterze nieliterackim[47].

Poeta urodził się i w drugiej połowie XX wieku zamieszkiwał w Sanoku w najmowanym mieszkaniu przy ulicy Henryka Sienkiewicza[48][49][50][20]. W październiku 1999 poeta został odwiedzony w swoim mieszkaniu przez urzędującego premiera Jerzego Buzka[51]. Później zamieszkał w kamienicy przy ul. Rynek 14 w Sanoku[52] i tymże adresem zatytułował jeden ze swoich wierszy oraz jednocześnie tomik poezji, wydany w 2016[3].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Odniesienia[edytuj | edytuj kod]

Związany z Sanokiem poeta Jan Szelc napisał wiersze inspirowane osobą Janusza Szubera bądź jemu dedykowane: Kamienna Hora (wydany w tomiku poezji pt. Mycykowy Dział w 1998)[87], Szuber z Haczowa w 1996 (wydany w tomiku poezji pt. Liputowa droga w 2004)[88] oraz Salon Szubera i Dziesiąty grudnia '03 (wydane w tomiku poezji pt. Odmawiam góry w 2004)[89].

W 1999 został zrealizowany film pt. Sanocczyzna Janusza Szubera autorstwa Grzegorza Gajewskiego[41][52][90][91]. Przed 2001 powstał także dokument pt. Nie wszystko jest poezją zrealizowany przez Pawła Sawickiego[41]. Ponadto poeta wystąpił w telewizyjnej serii zatytułowanej Rozmowy na koniec wieku[41]

W 2010 ukazała się publikacja pt. Epos sanocki Janusza Szubera autorstwa Andrzeja Sulikowskiego[92].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mojość 2005 ↓, s. 65.
  2. Wiersz Janusza Szubera pt. Protoplaści. Janusz Szuber: Apokryfy i epitafia sanockie. Sanok: 1995, s. 26.
  3. a b Wiersz Janusza Szubera pt. Rynek 14/1, zob. Janusz Szuber: Rynek 14/1. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2016, s. 6. ISBN 978-83-08-06197-8.
  4. Moi najbliżsi 2003 ↓, s. 72, 76.
  5. Moi najbliżsi 2003 ↓, s. 73-74.
  6. Mojość 2005 ↓, s. 36.
  7. Wiersz Janusza Szubera pt. Z czasu do bezczasu, zob. Janusz Szuber: Wpis do ksiąg wieczystych. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2009, s. 28. ISBN 978-83-08-04294-6.
  8. Borys Łapiszczak: Sanok w Królestwie Galicji i Lodomerii na dawnej pocztówce i fotografii. Cz. VIII. Sanok: Poligrafia, 2005, s. 123. ISBN 83-918650-2-9.
  9. Zbigniew Szuber wywodził się z rodziny sięgającej swymi korzeniami niemieckiego osadnictwa w Haczowie w XV wieku. Był instruktorem-pilotem zawodowo związanym z Aeroklubem Podkarpackim. Jego postać odnajdziemy w jednym z epizodów powieści Pawła Huelle – Mercedes-Benz [w] Janusz Szuber. [w culture.pl]. Ponadto uprawiał także hokej na lodzie, był sędzią w tej dyscyplinie, jeździł na nartach i skakał ze spadochronem, zob. Mojość 2005 ↓, s. 34
  10. a b c d e f g h Skoczyński. Choroba i wiersze 2001 ↓, s. 236.
  11. Moi najbliżsi 2003 ↓, s. 71.
  12. Rodzice Janusza Szubera pobrali się w 1942. Moi najbliżsi 2003 ↓, s. 74 Mojość 2005 ↓, s. 32
  13. Wiersz Janusza Szubera pt. 60. Janusz Szuber: Wyżej, niżej, już. Rzeszów: Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, 2010, s. 68. ISBN 978-83-61746-38-6.
  14. Moi najbliżsi 2003 ↓, s. 71, 74.
  15. a b c Skoczyński. Choroba i wiersze 2001 ↓, s. 234.
  16. Moi najbliżsi 2003 ↓, s. 76.
  17. Wiersz Janusza Szubera pt. Przedwiośnie 1935, zob. Janusz Szuber: Rynek 14/1. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2016, s. 6. ISBN 978-83-08-06197-8.
  18. Franciszek Oberc. Samorząd miejski Sanoka a wybitni sanoczanie. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 11: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1990–2010, s. 548, 2014. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  19. Krzysztof Prajzner: Od PTT do PTTK – 75 lat oddziału w Sanoku. gosciniec.pttk.pl. [dostęp 2015-12-30].
  20. a b Utwór Janusza Szubera pt. 69/17, zob. Janusz Szuber: Powiedzieć. Cokolwiek. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2011, s. 66-67. ISBN 978-83-08-04582-4.
  21. Skoczyński. Choroba i wiersze 2001 ↓, s. 238. Wdowa po wuju Stefanie, Krystyna Jarosz (1923-2014) w późniejszych latach sprawowała opiekę nad niepełnosprawnym Januszem Szubrem..
  22. Utwór Janusza Szubera pt. Nikifor, zob. Janusz Szuber: Powiedzieć. Cokolwiek. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2011, s. 59. ISBN 978-83-08-04582-4.
  23. Według innych źródeł urodził się 10 grudnia 1948, zob. Kto jest kim w Polsce, edycja IV (zespół redakcyjny Beata Cynkier i inni), Warszawa 2001, s. 939. Skoczyński. Choroba i wiersze 2001 ↓, s. 233
  24. Absolwenci (pol.). 1losanok.pl. [dostęp 2012-01-01].
  25. "W 1967 roku, po zdanym egzaminie maturalnym, wspólnie na jednym roku wraz z Antonim Liberą, Markiem Grzesińskim-Weissem, Józefem Kurylakiem, Magdą Umer, Januszem Wiśniewskim rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim." [w] Instytut Książki. Janusz Szuber; VIP Biznes & Styl, Numer 4 (18) lipiec-sierpień 2011
  26. Janusz Szuber: Glina, ogień, popiół. Sanok: 2003, s. 42.
  27. Skoczyński. Choroba i wiersze 2001 ↓, s. 235.
  28. Janusz Szuber: Wyżej, niżej, już. Rzeszów: Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, 2010, s. obwoluta. ISBN 978-83-61746-38-6.
  29. Janusz Szuber: Biedronka na śniegu. Kraków: Wydawnictwo a5, 1999, s. 39. ISBN 83-85568-41-7.
  30. Andrzej Sulikowski. Twórczość poetycka Janusza Szubera. „Pamiętnik Literacki”. Nr 92/2, s. 96, 2004. 
  31. Janusz Szuber: Srebrnopióre ogrody. Sanok: 1996, s. obwoluta. ISBN 83-905046-2-6.
  32. Skoczyński. Choroba i wiersze 2001 ↓, s. 236-238.
  33. Janusz Szuber. Oktostych bolesny. „Głos Ziemi Sanockiej”. Nr 3, s. 1, 16 kwietnia 2000. 
  34. Janusz Szuber. Wiersz osobisty. „Głos Ziemi Sanockiej”. Nr 11, s. 3, 11 czerwca 2000. 
  35. Janusz Szuber: 19 wierszy. Lesko: 2000, s. obwoluta.
  36. a b c d Skoczyński. Choroba i wiersze 2001 ↓, s. 238.
  37. Mojość 2005 ↓, s. 110.
  38. Janusz Szuber: Pianie kogutów. Kraków: Wydawnictwo „Znak”, 2008, s. obwoluta. ISBN 978-83-240-0941-1.
  39. Antoni Adamski: Moja domowa Galicja. nowiny24.pl, 2005-02-27. [dostęp 2016-03-24].
  40. Maria Boczar. Szuber w Pen Clubie. „Tygodnik Sanocki”. Nr 47 (472), s. 1, 24 listopada 2000. 
  41. a b c d e Skoczyński. Choroba i wiersze 2001 ↓, s. 241.
  42. Bartosz Błażewicz. Szuber prezesem. „Tygodnik Sanocki”. Nr 27 (399), s. 1, 2 lipca 1999. 
  43. Władysława Oberc. Pogodzona ze sobą. „Tygodnik Sanocki”. Nr 13 (438), s. 1, 31 marca 2000. 
  44. Jolanta Ziobro. Nowe szefostwo korporacji. „Tygodnik Sanocki”. Nr 24 (449), s. 2, 16 czerwca 2000. 
  45. Joanna Kozimor. Nowe władze Korporacji. „Tygodnik Sanocki”. Nr 27 (556), s. 2, 5 lipca 2002. 
  46. Janusz Szuber: Z żółtego metalu. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2000, s. 49. ISBN 83-7188-341-2.
  47. The Fog. By Janusz Szuber. „The New Yorker”, s. 94, 13 listopada 2006. 
  48. Mojość 2005 ↓, s. 51.
  49. Elżbieta Mazur. Sanok. Mieszkanie dla poety. „Głos Ziemi Sanockiej”. Nr 1, s. 7, 2 kwietnia 2000. 
  50. Czy poeta sięgnie bruku?. „Tygodnik Sanocki”. Nr 14 (439), s. 1, 7 kwietnia 2000. 
  51. Premier u Janusza Szubera. „Tygodnik Sanocki”. Nr 44 (416), s. 2, 29 października 1999. 
  52. a b Grzegorz Gajewski. Nie chcę, aby TV Polonia kojarzyła się z podróżą sentymentalną. „Tygodnik Sanocki”. Nr 19 (496), s. 5, 11 maja 2001. 
  53. a b Maria Boczar. Poeta zeszłowieczny. „Tygodnik Sanocki”. Nr 15/16 (492/493), s. 6, 13-20 kwietnia 2001. 
  54. Jacek Mączka. Nowy tom poezji Janusza Szubera. O potrzebie transcendencji. „Tygodnik Sanocki”. Nr 44 (469), s. 6, 3 listopada 2000. 
  55. Jacek Mączka. Maski zrywane ze skórą. „Tygodnik Sanocki”. Nr 24 (449), s. 9, 16 czerwca 2000. 
  56. Czesław A. Skrobała. Kolejny tomik sanockiego poety. Poezja w lustrach. „Tygodnik Sanocki”. Nr 33 (510), s. 6, 17 sierpnia 2001. 
  57. Janusz Szuber na salonach. „Tygodnik Sanocki”. Nr 39 (516), s. 4, 28 września 2001. 
  58. Jacek Mączka. Szuber w labiryncie. „Tygodnik Sanocki”. Nr 11 (540), s. 4, 15 marca 2002. 
  59. Promocja tomiku wierszy „Rynek 14/1″ Janusza Szubera. esanok.pl, 2016-10-06. [dostęp 2016-10-06].
  60. Janusz Szuber: Apokryfy i epitafia sanockie. Sanok: 1995, s. 2.
  61. Mojość 2005 ↓, s. 56.
  62. Jolanta Pomykała. Nagrody Miasta A.D. 1995. „Tygodnik Sanocki”. 11 (227), s. 1, 15 marca 1996. 
  63. Jolanta Pomykała. Miasto łaskawe dla twórców. „Tygodnik Sanocki”. 17-18 (233-234), s. 2, 30 kwietnia 1996. 
  64. Nagroda Miasta Sanoka. W: Franciszek Oberc: Sanok. Instytucje kultury. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1999, s. 124. ISBN 83-909787-3-3.
  65. Zbigniew Osenkowski. Kalendarium sanockie 1995-2000. „Rocznik Sanocki 2001”, s. 328, 2001. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  66. Franciszek Oberc. Samorząd miejski Sanoka a wybitni sanoczanie. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 11: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1990–2010, s. 533-534, 2014. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  67. Zbigniew Osenkowski. Kalendarium sanockie 1995-2000. „Rocznik Sanocki 2001”, s. 363, 2001. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  68. Franciszek Oberc. Samorząd miejski Sanoka a wybitni sanoczanie. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 11: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1990–2010, s. 538, 2014. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  69. mpias. Janusz Szuber, poeta z Sanoka.... „Gazeta Wyborcza”, s. 14, 1996-11-12. 
  70. a b Zbigniew Osenkowski. Kalendarium sanockie 1995-2000. „Rocznik Sanocki 2001”, s. 333, 2001. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  71. Janusz Szuber debiutantem roku. „Tygodnik Sanocki”. Nr 46 (262), s. 1, 15 listopada 1996. 
  72. Znów nagroda dla Szubera. „Gazeta Bieszczadzka”. Nr 3 (130), s. 5, 14 lutego 1997. 
  73. a b c Szuber – obok Miłosza i Brodskiego. „Tygodnik Sanocki”. Nr 49 (369), s. 1, 4 grudnia 1998. 
  74. Maria Boczar. Laury dla poety. „Tygodnik Sanocki”. Nr 5 (377), s. 1, 29 stycznia 1999. 
  75. Zbigniew Osenkowski. Kalendarium sanockie 1995-2000. „Rocznik Sanocki 2001”, s. 353, 2001. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  76. Skoczyński. Choroba i wiersze 2001 ↓, s. 237.
  77. Zbigniew Osenkowski. Kalendarium sanockie 1995-2000. „Rocznik Sanocki”, s. 338, 2001. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  78. Szuber uhonorowany w Kanadzie. „Tygodnik Sanocki”. Nr 50 (422), s. 1, 10 grudnia 1999. 
  79. Zbigniew Osenkowski. Kalendarium sanockie 1995-2000. „Rocznik Sanocki 2001”, s. 365, 2001. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  80. Joanna Kozimor. „Józef” dla Szubera. „Tygodnik Sanocki”. Nr 12 (437), s. 1, 24 marca 2000. 
  81. Marian Stala: Próba praktycznej wolności. 31 zdań o poezji III Rzeczypospolitej. tygodnik.com.pl, 2000. [dostęp 2018-06-16].
  82. Franciszek Oberc. Samorząd miejski Sanoka a wybitni sanoczanie. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 11: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1990–2010, s. 564, 2014. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  83. Zbigniew Osenkowski. Kalendarium sanockie 2001–2004. „Rocznik Sanocki”. IX, s. 437, 2006. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  84. Orfeusz - Nagroda Poetycka im. K. I. Gałczyńskiego - laureat 2015, www.orfeusz-nagroda.pl [dostęp 2015-12-02].
  85. Uchwała Nr XLIII/380/17 Rady Miasta Sanoka z dnia 7 listopada 2017r. w sprawie nadania honorowego obywatelstwa. bip.um.sanok.pl, 2017-11-14. [dostęp 2018-04-09].
  86. Janusz Szuber Honorowym Obywatelem Miasta Sanoka. sanok.pl, 2017-12-11. [dostęp 2018-04-09].
  87. Jan Szelc: Mycykowy Dział. Sanok: 1998, s. 5. ISBN 83-905046-9-3.
  88. Jan Szelc: Liputowa droga. Krościenko Wyżne: Stowarzyszenie Kulturalne „Dębina”, 2004, s. 31. ISBN 83-89123-85-1.
  89. Jan Szelc: Odmawiam góry. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej w Sanoku, 2004, s. 45, 67. ISBN 83-919470-7-6.
  90. Sanocczyzna Janusza Szubera. taurus-film.com.pl. [dostęp 2017-12-30].
  91. Sanocczyzna Janusza Szubera. filmpolski.pl. [dostęp 2017-12-30].
  92. Tomasz Chomiszczak. Objąć całość. Głos do nowej monografii poezji Janusza Szubera. „Tygodnik Sanocki”. Nr 12 (1010), s. 10, 25 marca 2011. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Janusz Szuber. biblioteka.sanok.pl. [dostęp 2017-12-21].
  • Jacek Mączka: Janusz Szuber. culture.pl. [dostęp 2017-12-21].
  • Kto jest kim w Polsce, edycja IV (zespół redakcyjny Beata Cynkier i inni), Warszawa 2001, s. 939.
  • Janusz Szuber: Las w lustrach / Forest in the Mirrors. Rzeszów: YES, 2001, s. 66. ISBN 83-911519-2-1.
  • Jan Skoczyński. Choroba i wiersze (szkic do portretu Janusza Szubera). „Rocznik Sanocki”. Tom VIII, s. 233-241, 2001. ISSN 0557-2096. 
  • Janusz Szuber: Glina, ogień, popiół. Sanok: 2003, s. 42.
  • Anna Strzelecka, Janusz Szuber. Moi najbliżsi – zmyślenie i prawda. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 3. Jubileusz Janusza Szubera, 2003. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  • Janusz Szuber: Mojość. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2005. ISBN 83-919470-8-4.
  • Franciszek Oberc. Samorząd miejski Sanoka a wybitni sanoczanie. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 11: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1990–2010, s. 533-534, 2014. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  • Antoni Adamski: Moja domowa Galicja. nowiny24.pl, 2005-02-27. [dostęp 2016-03-24].
  • Antoni Adamski: Moja domowa Galicja. nowiny24.pl, 2005-02-27. [dostęp 2016-03-24].