Dobromil (obwód lwowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta na Ukrainie. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Dobromil
Добромиль
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Lviv Oblast.png lwowski
Burmistrz Jurij Petryk[1]
Powierzchnia 4,97 km²
Wysokość 336 m n.p.m.
Populacja (2001)
• liczba ludności
• gęstość

4537
913 os./km²
Kod pocztowy 82042
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Dobromil
Dobromil
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Dobromil
Dobromil
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Dobromil
Dobromil
Ziemia 49°34′14″N 22°47′22″E/49,570556 22,789444
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina
Zamek Herburtów pod Dobromilem
Przedwojenny ratusz w centrum Dobromila

Dobromil (ukr. Добромиль) – miasto na zachodniej Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie starosamborskim nad Wyrwą, około 5 km od granicy z Polską. 6000 mieszkańców (szacunek na 2006 r.).

Historia[edytuj]

Pierwsze zapisy pochodzą z roku 1374. Osada założona przez Herburtów z nadania księcia Władysława Opolczyka. W roku 1566 Zygmunt August wynagradza Stanisława Herburta za wierną służbę oraz usługi wojenne pozwalając zamienić wieś Dobromil (własność Herburtów) na miasto z prawem magdeburskim. Z roku 1570 pochodzą pierwsze wzmianki o Żydach osiedlających się w mieście[2]. W roku 1584 Stanisław Herburt buduje tu murowany zamek. W roku 1614 wydano tutaj po raz pierwszy Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego Jana Długosza. W XVII wieku w Dobromilu powstaje samodzielna gmina żydowska. W 1765 r. w Dobromilu zamieszkuje około 1265 Żydów. Z Dobromila pochodzi jedna z gałęzi Herburtów - Dobromilscy. Stanisław Herburt jest również jednym z fundatorów unickiego monasteru według reguły św. Bazylego w Dobromilu. Wnętrza świątyni przyozdobione są wizerunkami Herburtów. Do I Rozbioru Polski w 1772 roku była to Ziemia przemyska w Województwie ruskim.

Od 1772 r. w składzie należącej do Austrii prowincji Królestwo Galicji i Lodomerii. W 1784 r. w pobliżu powstaje kolonia Engelsbrunn, stanowiąca obecnie część miasta. Od roku 1872 przez miasto prowadziła linia kolejowa łączącą Lwów z Budapesztem tzw. Pierwsza Węgiersko-Galicyjska Kolej Żelazna, w mieście znajduje się dworzec kolejowy. W roku 1876 zostaje miastem powiatowym (powiat dobromilski, kosztem Birczy). W 1880 r. w Dobromilu żyje 2734, a w Engelsbrunnie 291 mieszkańców. W tej liczbie jest 655 rzymskich katolików, 479 grekokatolików, 1884 Żydów i 7 osób innych wyznań.

Od 1918 roku ponownie na terytorium Polski. W 1921 r. Dobromil liczył 5386 mieszkańców, z czego 2119 Żydów. Jest miastem powiatowym województwa lwowskiego, siedzibą sądu powiatowego i innych urzędów i instytucji państwowych. Starostą w tym czasie jest Henryk Kassala.

Po przegranej przez Polskę kampanii wrześniowej Dobromil znalazł się w części zajętej przez ZSRR. Od 4 grudnia 1939 r. znajdował się w składzie USRR, w obwodzie drohobyckim.

22 czerwca 1941 po ataku Niemiec na ZSRR, wobec groźby zajęcia Przemyśla przez wojska niemieckie, NKWD ewakuowało więźniów z tamtejszego więzienia. Więźniów kryminalnych wypuszczono, kilkuset więźniów politycznych doprowadzono do aresztu w Dobromilu. Więźniów tych enkawudziści zamordowali razem osadzonymi w areszcie już wcześniej. Masowe egzekucje odbywały się na terenie aresztu oraz nad nieczynnym szybem kopalni soli w pobliskim Lacku. Skrępowanych mężczyzn uderzano młotami w tył głowy i wrzucano do szybu. Osobno, w kaplicy, zabito kobiety; jedną z ofiar ukrzyżowano na ścianie. Istnieją rozbieżne szacunki liczby ofiar tych masakr. Piotr Zychowicz cytuje liczby od 500 do ponad 1000[3]. Według Stanisława Nicieji 270 osób zabito w więzieniu a 700 w kopalni soli[4].

28 czerwca 1941 Dobromil został zajęty przez Wehrmacht. Niemcy zmusili grupę około 100 Żydów do wydobywania ciał z szybu w Lacku oraz do przygotowywania ich do identyfikacji; podobnie postąpiono na miejscu masakry w więzieniu. Po wykonanej pracy Żydzi zostali 30 czerwca rozstrzelani i wrzuceni do szybu kopalni. Następnie szyb został zalany betonem. Egzekucji dokonało Einsatzkommando 6 na rozkaz Otto Rascha oraz Friedricha Jeckelna, obecnych w tym czasie w Dobromilu[5]. Einsatzkommando spaliło także synagogę (według Motyki sprawcami byli Ukraińcy[6]) a w niej, według niektórych źródeł, 200 Żydów[7]. Ofiary dostarczała Niemcom ukraińska milicja[5].

Miasto znalazło się pod okupacją niemiecką. Od 3 listopada 1941 r. na terenie powiatu przemyskiego dystryktu krakowskiego w składzie Generalnego Gubernatorstwa. W 1942 r. Niemcy wywieźli 3 tys. dobromilskich Żydów do obozu zagłady w Bełżcu; część rozstrzelali na miejscu[7].

8 sierpnia 1944 r. miasto zostało zajęte przez wojska radzieckie[8]. Po II wojnie światowej ponownie w składzie Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej - początkowo w obwodzie drohobyckim, później ponownie we lwowskim. Po uzyskaniu w 1991 r. niepodległości przez Ukrainę w jej składzie.


Ważniejsze obiekty[edytuj]

Związani z Dobromilem[edytuj]

Honorowi obywatele
 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Dobromilem.

W Dobromilu działa oddział Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej[12].

Przypisy

  1. Хто очолив міста та селища Львівщини (оновлюється) (ukr.)
  2. zobacz stronę Żydowskiego Instytutu Historycznego poświęconą Dobromilowi http://www.jewishinstitute.org.pl/pl/gminy/miasto/831.html
  3. Piotr Zychowicz: Zapomniana zbrodnia w kopalni soli (pol.). rp.pl, 21-06-2011. [dostęp 2015-12-29].
  4. Stanisław Sławomir Nicieja, Kresowa Atlantyda. Historia i mitologia miast kresowych. Tom IV. Kołomyja, Żabie, Dobromil, Opole 2014, ISBN 978-83-61915-41-6, s. 250-252
  5. a b Kai Struve, Tremors in the Shatterzone of Empires: Eastern Galicia in Summer 1941, [w:] Shatterzone of Empires: Identity and Violence in the German, Habsburg, Russian, and Ottoman Borderlands, Red. Omer Bartov, Eric D. Weitz, Bloomington: Indiana University Press, 2013, s. 467
  6. Grzegorz Motyka, "Ukraińska partyzantka 1942-1960", Warszawa 2006, ISBN 83-88490-58-3, s. 97
  7. a b Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6 s. 275
  8. ВОВ-60 - Сводки
  9. Szematyzm na rok 1895. Lwów: 1895, s. 3.
  10. Aleksander Stangenhaus. † Dr Ludwik Ćwiklicer. „Przegląd Lekarski”, s. 813-814, Nr 50 z 16 grudnia 1911. 
  11. Korosteński/Korostyński
  12. Towarzystwo Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej

Bibliografia[edytuj]

  • Mapa WIG Dobromil Pas 50 Słup 35 Warszawa 1938
  • Księga adresowa Polski (wraz z W.M. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej Warszawa 1928 s. 660.
  • Piotr Krasny, Renesansowy kościół w Dobromilu i jego związki z architektura mazowiecka, "Biuletyn Historii Sztuki", 57 (1995), Nr 3-4, s. 271-282 [1]

Linki zewnętrzne[edytuj]