Dobromil (obwód lwowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta na Ukrainie. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Dobromil
Добромиль
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Lviv Oblast.png lwowski
Burmistrz Jurij Petryk[1]
Powierzchnia 4,97 km²
Wysokość 336 m n.p.m.
Populacja (2001)
• liczba ludności
• gęstość

4537
913 os./km²
Kod pocztowy 82042
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Dobromil
Dobromil
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Dobromil
Dobromil
Ziemia 49°34′14″N 22°47′22″E/49,570556 22,789444
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina
Zamek Herburtów pod Dobromilem
Przedwojenny ratusz w centrum Dobromila

Dobromil (ukr. Добромиль) – miasto na zachodniej Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie starosamborskim nad Wyrwą, około 5 km od granicy z Polską. 6000 mieszkańców (szacunek na 2006 r.).

Historia[edytuj]

Pierwsze zapisy pochodzą z roku 1374. Osada założona przez Herburtów z nadania księcia Władysława Opolczyka. W roku 1566 Zygmunt August wynagradza Stanisława Herburta za wierną służbę oraz usługi wojenne pozwalając zamienić wieś Dobromil (własność Herburtów) na miasto z prawem magdeburskim. Z roku 1570 pochodzą pierwsze wzmianki o Żydach osiedlających się w mieście[2]. W roku 1584 Stanisław Herburt buduje tu murowany zamek. Położony był w 1589 roku w ziemi przemyskiej województwa ruskiego[3]. W roku 1614 wydano tutaj po raz pierwszy Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego Jana Długosza. W XVII wieku w Dobromilu powstaje samodzielna gmina żydowska. W 1765 r. w Dobromilu zamieszkuje około 1265 Żydów. Z Dobromila pochodzi jedna z gałęzi Herburtów - Dobromilscy. Stanisław Herburt jest również jednym z fundatorów unickiego monasteru według reguły św. Bazylego w Dobromilu. Wnętrza świątyni przyozdobione są wizerunkami Herburtów. Do I Rozbioru Polski w 1772 roku była to Ziemia przemyska w Województwie ruskim.

Od 1772 r. w składzie należącej do Austrii prowincji Królestwo Galicji i Lodomerii. W 1784 r. w pobliżu powstaje kolonia Engelsbrunn, stanowiąca obecnie część miasta. Od roku 1872 przez miasto prowadziła linia kolejowa łączącą Lwów z Budapesztem tzw. Pierwsza Węgiersko-Galicyjska Kolej Żelazna, w mieście znajduje się dworzec kolejowy. W roku 1876 zostaje miastem powiatowym (powiat dobromilski, kosztem Birczy). W 1880 r. w Dobromilu żyje 2734, a w Engelsbrunnie 291 mieszkańców. W tej liczbie jest 655 rzymskich katolików, 479 grekokatolików, 1884 Żydów i 7 osób innych wyznań.

Od 1918 roku ponownie na terytorium Polski. W 1921 r. Dobromil liczył 5386 mieszkańców, z czego 2119 Żydów. Jest miastem powiatowym województwa lwowskiego, siedzibą sądu powiatowego i innych urzędów i instytucji państwowych. Starostą w tym czasie jest Henryk Kassala.

Po przegranej przez Polskę kampanii wrześniowej Dobromil znalazł się w części zajętej przez ZSRR. Od 4 grudnia 1939 r. znajdował się w składzie USRR, w obwodzie drohobyckim.

22 czerwca 1941 po ataku Niemiec na ZSRR, wobec groźby zajęcia Przemyśla przez wojska niemieckie, NKWD ewakuowało więźniów z tamtejszego więzienia. Więźniów kryminalnych wypuszczono, kilkuset więźniów politycznych doprowadzono do aresztu w Dobromilu. Więźniów tych enkawudziści zamordowali razem osadzonymi w areszcie już wcześniej. Masowe egzekucje odbywały się na terenie aresztu oraz nad nieczynnym szybem kopalni soli w pobliskim Lacku. Skrępowanych mężczyzn uderzano młotami w tył głowy i wrzucano do szybu. Osobno, w kaplicy, zabito kobiety; jedną z ofiar ukrzyżowano na ścianie. Istnieją rozbieżne szacunki liczby ofiar tych masakr. Piotr Zychowicz cytuje liczby od 500 do ponad 1000[4]. Według Stanisława Nicieji 270 osób zabito w więzieniu a 700 w kopalni soli[5].

28 czerwca 1941 Dobromil został zajęty przez Wehrmacht. Niemcy zmusili grupę około 100 Żydów do wydobywania ciał z szybu w Lacku oraz do przygotowywania ich do identyfikacji; podobnie postąpiono na miejscu masakry w więzieniu. Po wykonanej pracy Żydzi zostali 30 czerwca rozstrzelani i wrzuceni do szybu kopalni. Następnie szyb został zalany betonem. Egzekucji dokonało Einsatzkommando 6 na rozkaz Otto Rascha oraz Friedricha Jeckelna, obecnych w tym czasie w Dobromilu[6]. Einsatzkommando spaliło także synagogę (według Motyki sprawcami byli Ukraińcy[7]) a w niej, według niektórych źródeł, 200 Żydów[8]. Ofiary dostarczała Niemcom ukraińska milicja[6].

Miasto znalazło się pod okupacją niemiecką. Od 3 listopada 1941 r. na terenie powiatu przemyskiego dystryktu krakowskiego w składzie Generalnego Gubernatorstwa. W 1942 r. Niemcy wywieźli 3 tys. dobromilskich Żydów do obozu zagłady w Bełżcu; część rozstrzelali na miejscu[8].

8 sierpnia 1944 r. miasto zostało zajęte przez wojska radzieckie[9]. Po II wojnie światowej ponownie w składzie Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej - początkowo w obwodzie drohobyckim, później ponownie we lwowskim. Po uzyskaniu w 1991 r. niepodległości przez Ukrainę w jej składzie.


Ważniejsze obiekty[edytuj]

Związani z Dobromilem[edytuj]

Honorowi obywatele
 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Dobromilem.

W Dobromilu działa oddział Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej[13].

Przypisy

  1. Хто очолив міста та селища Львівщини (оновлюється) (ukr.)
  2. zobacz stronę Żydowskiego Instytutu Historycznego poświęconą Dobromilowi http://www.jewishinstitute.org.pl/pl/gminy/miasto/831.html
  3. Aleksander Jabłonowski, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 7. Ziemie ruskie. Ruś Czerwona. Cz. 1, Warszawa 1901, s. 6.
  4. Piotr Zychowicz: Zapomniana zbrodnia w kopalni soli (pol.). rp.pl, 21-06-2011. [dostęp 2015-12-29].
  5. Stanisław Sławomir Nicieja, Kresowa Atlantyda. Historia i mitologia miast kresowych. Tom IV. Kołomyja, Żabie, Dobromil, Opole 2014, ISBN 978-83-61915-41-6, s. 250-252
  6. a b Kai Struve, Tremors in the Shatterzone of Empires: Eastern Galicia in Summer 1941, [w:] Shatterzone of Empires: Identity and Violence in the German, Habsburg, Russian, and Ottoman Borderlands, Red. Omer Bartov, Eric D. Weitz, Bloomington: Indiana University Press, 2013, s. 467
  7. Grzegorz Motyka, "Ukraińska partyzantka 1942-1960", Warszawa 2006, ISBN 83-88490-58-3, s. 97
  8. a b Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6 s. 275
  9. ВОВ-60 - Сводки
  10. Szematyzm na rok 1895. Lwów: 1895, s. 3.
  11. Aleksander Stangenhaus. † Dr Ludwik Ćwiklicer. „Przegląd Lekarski”, s. 813-814, Nr 50 z 16 grudnia 1911. 
  12. Korosteński/Korostyński
  13. Towarzystwo Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej

Bibliografia[edytuj]

  • Mapa WIG Dobromil Pas 50 Słup 35 Warszawa 1938
  • Księga adresowa Polski (wraz z W.M. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej Warszawa 1928 s. 660.
  • Piotr Krasny, Renesansowy kościół w Dobromilu i jego związki z architektura mazowiecka, "Biuletyn Historii Sztuki", 57 (1995), Nr 3-4, s. 271-282 [1]

Linki zewnętrzne[edytuj]