Jacek Trznadel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jacek Trznadel
Data i miejsce urodzenia 10 czerwca 1930
Olkusz
Dziedzina sztuki poezja, publicystyka
Ważne dzieła Hańba domowa

Jacek Trznadel (ur. 10 czerwca 1930 w Olkuszu) – polski pisarz, poeta, tłumacz, krytyk literacki i publicysta.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jest synem Edwarda Trznadla, urzędnika administracji państwowej i Ireny Trznadlowej z domu Kapel, nauczycielki. W 1948 wstąpił do Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego, która został wcielona do Związku Młodzieży Polskiej. Z ZMP odszedł w 1949. W tym samym roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Wrocławskim. Następnie studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim i Uniwersytecie Warszawskim. W 1964 uzyskał stopień doktora, w 1976 habilitował, a w 1992 uzyskał tytuł naukowy profesora. W 1952 został pracownikiem Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.

Od 1956 do 1970 był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W 1975 podpisał List 59. Od jesieni 1978 do 1983 pełnił funkcję dyrektora sekcji polskiej i profesora literatury polskiej Uniwersytetu paryskiej Sorbony[1]. Współpracował z paryską "Kulturą".

W 1989 był jednym z współzałożycieli Niezależnego Komitetu Historycznego Badania Zbrodni Katyńskiej[2], a w 1990 jednym z inicjatorów powołania Polskiej Fundacji Katyńskiej (członek Rady).

Najbardziej znaną publikacją Trznadla jest Hańba domowa, zbiór wywiadów z pisarzami tworzącymi w okresie polskiego stalinizmu. Książka i jej fragmenty zostały również wydane w języku francuskim, angielskim i duńskim.

W 1994 wydał tom szkiców historycznych poświęconych sprawie Katynia Powrót rozstrzelanej armii, a także zbiór esejów literackich z literatury polskiej i francuskiej oraz przekładów Ocalenie tragizmu. Rok później wydał zbiór opowiadań katyńskich Z popiołu czy wstaniesz?, za który w 1999 otrzymał nagrodę im. Leszka Proroka. W 1997 roku w opracowaniu redakcyjnym Jacka Trznadla ukazało się pierwsze polskie wydanie książki Katyń. Zbrodnia bez sądu i kary autorstwa Józefa Mackiewicza. 1998 opracował i wydał po raz pierwszy Zdziczenie obyczajów pośmiertnych Bolesława Leśmiana. Opublikował też kilka zbiorów poezji.

Zaangażował się politycznie – w 1994 był członkiem komisji opracowującej projekt konstytucji RP z ramienia Solidarności, a w 1995 był przewodniczącym komitetu wyborczego Jana Olszewskiego w wyborach prezydenckich. W 1997 otrzymał nagrodę im. J. Łojka, Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku, za „walkę z fałszem i zdradą w życiu narodowym”.

Od 2002 jest członkiem jury przyznającego Nagrodę im. Józefa Mackiewicza.

W 2010 roku w liście otwartym do premiera RP Donalda Tuska zwrócił się o powołanie międzynarodowej komisji technicznej dla zbadania przyczyn katastrofy polskiego Tu-154 w Smoleńsku[3].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Twórczość Leśmiana. Próba przekroju (1964)
  • Czytanie Norwida. Próby (1978)
  • Hańba domowa (1986)
  • Powrót rozstrzelanej armii. Katyń – fakty, rewizje, poglądy (1994)
  • Z popiołu czy wstaniesz? (1995) [o Katyniu]
  • Wokół zamachu smoleńskiego (2011) [o katastrofie w Smoleńsku]

Zbiory poezji

  • Wyjście (1964)
  • Gdzie indziej (1971)
  • Rana (1974)
  • Więcej niż można mieć (1979)
  • Podróże darmowe (1991)
  • Dzikie gęsi. Podręczna centuria snów (1997)

Przypisy

  1. Biografia
  2. Komunikat o powstaniu Komitetu Historycznego Badania Zbrodni Katyńskiej, [w:] Zeszyty Katyńskie (nr 1), Warszawa 1990, str. 4
  3. Nie mamy powodów, by ufać Rosjanom. rp.pl, 2010-05-02. [dostęp 2010-05-30].

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Jacek Trznadel w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [dostęp 2012-07-19]