Jan Tyssowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Józef Tyssowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 8 marca 1811
Tarnów
Data i miejsce śmierci 5 kwietnia 1857
Waszyngton

Jan Józef Tyssowski (ur. 8 marca 1811 we Tarnowie, zm. 5 kwietnia 1857 w Waszyngtonie) – polski działacz polityczny, uczestnik powstania listopadowego, przywódca i dyktator powstania krakowskiego 1846.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w Tarnowie 8 marca 1811 roku[1], był synem Polaka będącego urzędnikiem administracji austriackiej. Zaraz po jego urodzeniu rodzina przeprowadziła się do Lwowa, gdzie w 1820 roku ojciec Tyssowskiego zmarł. W młodości (po przerwaniu studiów prawniczych na Uniwersytecie Lwowskim) Tyssowski przekradł się przez granicę Królestwa Polskiego i zasilił szeregi powstańców[2]. Walcząc w powstaniu listopadowym najpierw brał udział w wyprawie gen. Józefa Dwernickiego na Wołyń a później gdy jego wojska zostały internowany w Galicji wrócił do Warszawy i służył w brygadzie gen. Józefa Bema. Zakończył służbę jako podoficer[3].

Następnie angażował się w działalność konspiracyjnych organizacji niepodległościowych w Galicji. Po wybuchu rewolucji w Krakowie wszedł[4][5] 21 lutego 1846 roku[5] w skład Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, a od 24 lutego do 3 marca był dyktatorem powstania. Z powodu rozruchów chłopskich, w porozumieniu z krakowską arystokracją, dążył do ograniczenia walk. Zagrożony interwencją rosyjsko-austriacką i powstaniem chłopskim[4][5] odmówił kapitulacji w Krakowie przed austriackim wojskiem, dopiero po opuszczeniu miasta postanowił przeprowadzić z Prusakami rozmowy o warunkach kapitulacji[6]. Ostatecznie wycofał się z liczącym 1500 żołnierzy oddziałem powstańczym do Prus[4][5] i został internowany wraz z powstańcami w okolicach Bierunia Nowego[6] na rok, po czym otrzymał zgodę na wyjazd do Stanów Zjednoczonych. W USA współorganizował Towarzystwo Demokratyczne Polskie w Ameryce[4][5]. Zmarł 5 kwietnia 1857 roku w Waszyngtonie[1].

Przypisy

  1. a b Tyssowski Jan Józef (pol.). W: Encyklopedia PWN [on-line]. Wydawnictwo Naukowe PWN. [dostęp 2013-09-27].
  2. Andrzej Szwarc, Marek Urbański, Paweł Wieczorkiewicz, Kto rządził Polską? Nowy poczet władców-od początków do XXI wieku, Warszawa 2007, s. 536.
  3. Andrzej Szwarc, Marek Urbański, Paweł Wieczorkiewicz, Kto rządził Polską? Nowy poczet władców-od początków do XXI wieku, Warszawa 2007, s. 536.
  4. a b c d Tyssowski Jan Józef (pol.). W: Encyklopedia WIEM [on-line]. Onet. [dostęp 2013-09-27].
  5. a b c d e Ewa Michałowska Walkiewicz: Jan Józef Tyssowski - Dyktator powstania krakowskiego (pol.). Polish Pages, Inc.. [dostęp 2013-09-27].
  6. a b Koniec powstania krakowskiego – złożenie broni przez oddział Jana Tyssowskiego. (pol.). W: Muzeum Historii Polski [on-line]. Muzeum Historii Polski. [dostęp 2013-09-27].