Jan Tyssowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Józef Tyssowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 8 marca 1811
Tarnów
Data i miejsce śmierci 5 kwietnia 1857
Waszyngton

Jan Józef Tyssowski (ur. 8 marca 1811 we Tarnowie, zm. 5 kwietnia 1857 w Waszyngtonie) – polski działacz polityczny, uczestnik powstania listopadowego, przywódca i dyktator powstania krakowskiego 1846.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Tarnowie 8 marca 1811 roku[1], był synem Polaka będącego urzędnikiem administracji austriackiej. Zaraz po jego urodzeniu rodzina przeprowadziła się do Lwowa, gdzie w 1820 roku ojciec Tyssowskiego zmarł. W młodości (po przerwaniu studiów prawniczych na Uniwersytecie Lwowskim) Tyssowski przekradł się przez granicę Królestwa Polskiego i zasilił szeregi powstańców[2]. Walcząc w powstaniu listopadowym najpierw brał udział w wyprawie gen. Józefa Dwernickiego na Wołyń a później gdy jego wojska zostały internowany w Galicji wrócił do Warszawy i służył w brygadzie gen. Józefa Bema. Zakończył służbę jako podoficer[2].

Następnie angażował się w działalność konspiracyjnych organizacji niepodległościowych w Galicji. Po wybuchu rewolucji w Krakowie wszedł[3][4] 21 lutego 1846 roku[4] w skład Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, a od 24 lutego do 3 marca był dyktatorem powstania. Z powodu rozruchów chłopskich, w porozumieniu z krakowską arystokracją, dążył do ograniczenia walk. Zagrożony interwencją rosyjsko-austriacką i powstaniem chłopskim[3][4] odmówił kapitulacji w Krakowie przed austriackim wojskiem, dopiero po opuszczeniu miasta postanowił przeprowadzić z Prusakami rozmowy o warunkach kapitulacji[5]. Ostatecznie wycofał się z liczącym 1500 żołnierzy oddziałem powstańczym do Prus[3][4] i został internowany wraz z powstańcami w okolicach Bierunia Nowego[5] na rok, po czym otrzymał zgodę na wyjazd do Stanów Zjednoczonych. W USA współorganizował Towarzystwo Demokratyczne Polskie w Ameryce[3][4]. Zmarł 5 kwietnia 1857 roku w Waszyngtonie[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Tyssowski Jan Józef (pol.). W: Encyklopedia PWN [on-line]. Wydawnictwo Naukowe PWN. [dostęp 2013-09-27].
  2. a b Andrzej Szwarc, Marek Urbański, Paweł Wieczorkiewicz, Kto rządził Polską? Nowy poczet władców-od początków do XXI wieku, Warszawa 2007, s. 536.
  3. a b c d Tyssowski Jan Józef (pol.). W: Encyklopedia WIEM [on-line]. Onet. [dostęp 2013-09-27].
  4. a b c d e Ewa Michałowska Walkiewicz: Jan Józef Tyssowski - Dyktator powstania krakowskiego (pol.). Polish Pages, Inc.. [dostęp 2013-09-27].
  5. a b Koniec powstania krakowskiego – złożenie broni przez oddział Jana Tyssowskiego. (pol.). W: Muzeum Historii Polski [on-line]. Muzeum Historii Polski. [dostęp 2013-09-27].