Antoni Ponikowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Antoni Ponikowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 29 maja 1878
Siedlce
Data i miejsce śmierci 27 grudnia 1949
Warszawa
Prezes Rady Ministrów
Okres od 19 września 1921
do 6 czerwca 1922
Przynależność polityczna Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji
Poprzednik Wincenty Witos
Następca Artur Śliwiński
Minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego
Okres od 19 września 1921
do 6 czerwca 1922
Poprzednik Maciej Rataj
Następca Julian Nowak
Przewodniczący Rady Kierowników Ministerstw
Okres od 27 lutego 1918
do 4 kwietnia 1918
Przynależność polityczna Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne
Poprzednik Jan Kucharzewski
Następca Jan Kanty Steczkowski
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości
Antoni Ponikowski
Prof. inż. nauk technicznych
Alma Mater Warszawski Instytut Politechniczny im. Cara Mikołaja II
Profesura 1916
Nauczyciel akademicki
uczelnia Politechnika Warszawska
Rektor
Okres spraw. 1921–1922
Okres spraw. 1923–1924

Antoni Ponikowski (ur. 29 maja 1878 w Siedlcach, zm. 27 grudnia 1949 w Warszawie) – polski specjalista w zakresie geodezji stosowanej, polityk, premier, rektor Politechniki Warszawskiej, przywódca Ligi Państwowości Polskiej[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Rodzina:

  • Ojciec- Stanisław
  • Matka- Apolonia
  • żonaty z Karoliną z Opolskich
  • siedmioro dzieci.

W 1896 roku ukończył, ze złotym medalem, Gimnazjum im. Stanisława Żółkiewskiego w Siedlcach[2][3]. Następnie podjął studia na Wydziale Fizyczno-Matematycznym na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. Jednak potem przeniósł się na Wydział Inżynieryjno-Budowlany Warszawskiego Instytutu Politechnicznego im. Cara Mikołaja II, gdzie w 1903 otrzymał dyplom inżyniera budowlanego I stopnia.

Miłośnik muzyki i śpiewu. W 1899 wraz z kolegami Tadeuszem Lechem i Janem Zarzyckim, zapoczątkował działalność Chóru „Pieśń”. Grał na wiolonczeli i śpiewał barytonem. Chór cieszył się dużą popularnością i należał do najlepszych w Warszawie[4].

Działalność polityczna i społeczna[edytuj | edytuj kod]

W latach 1900–1911 był członkiem Ligi Narodowej[5].

Był członkiem władz Towarzystwa Oświaty Narodowej okręgu siedleckiego[6].

Przed I wojną światową działacz Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego,a później, po wojnie, wszedł w skład Rady Naczelnej Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji.

W r. 1916 został członkiem Rady Głównej Opiekuńczej i członkiem Delegacji do Spraw Kanalizacji i Wodociągów Magistratu miasta Warszawy. Został radnym miejskim i na posiedzeniu Rady w grudniu 1916 poddał ostrej krytyce gospodarkę Sekcji Szkolnej Magistratu. Postulował założenie w Warszawie żeńskiego i męskiego seminarium nauczycielskiego oraz domagał się obniżenia kosztów nauczania w czteroklasowych szkołach powszechnych.

W 1917 był członkiem Komisji Rolnictwa Departamentu Gospodarstwa Krajowego Tymczasowej Rady Stanu oraz członkiem Rady Departamentu Pracy TRS[7]. Od marca do czerwca tego roku był członkiem Komisji Rolnictwa i członkiem Departamentu Pracy Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego.

W rządach Rady Regencyjnej pełnił urząd ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego (od 7 grudnia 1917 do 4 listopada 1918) i tymczasowego premiera (od 27 lutego do 4 kwietnia 1918).

W roku 1919 został dyrektorem Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Budowlanego(PTB), które swoja siedzibę obrało we Lwowie.W 1920 był członkiem Obywatelskiego Komitetu Wykonawczego Obrony Państwa[8].

Od 19 września 1921 do 6 czerwca 1922 był premierem w tzw. rządzie fachowców i ponownie ministrem wyznań religijnych i oświecenia publicznego, kierował też Ministerstwem Kultury i Sztuki. Jego rząd upadł wobec wotum nieufności ze strony Józefa Piłsudskiego. Po 1925 był prezesem Komitetu Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie, w latach 1925–1927 prezesem Zarządu Głównego Ligi Obrony Powietrznej Kraju[4].

W listopadzie 1930 został wybrany do Sejmu. W marcu 1935 zrzekł się mandatu poselskiego i wycofał się z życia politycznego.

Działalność związana z nauką i szkolnictwem[edytuj | edytuj kod]

Antoni Ponikowski pełnił też szereg funkcji pozarządowych i akademickich.

Był współorganizatorem polskiego szkolnictwa w Królestwie Polskim, w 1916 został profesorem miernictwa na Politechnice Warszawskiej, a w latach 1921–1922 oraz 1923–1924 pełnił funkcję rektora.

W 1926 r. został wybrany na prezesa Rady Naczelnej Zjednoczenia Polskich Związków Śpiewaczych, funkcję tę pełnił do końca swego życia. Otrzymał odznakę honorową i został honorowym prezesem Stowarzyszenia amatorskiego ruchu śpiewaczego.

Od 1928 przez jedną kadencję był członkiem Kuratorium Fundacji Sułkowskich.

Od maja 1929 pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Edukacji Narodowej oraz przewodniczył Komitetowi Budowy Pomnika Chopina w Warszawie, który odsłonięto 14 listopada 1926 roku w Łazienkach.

Wieloletni prezes Komitetu Muzeum Przemysłu i Rolnictwa (1925-1939, 1945-1949).

W okresie okupacji wykładał na tajnych kompletach dla studentów Wydziału Architektury PW. Od 1940 do 1942 pracował jako nauczyciel w Państwowej Szkole Budownictwa II stopnia. Brał udział w konspiracyjnych pracach programowych nad budową i rozbudową polskiego szkolnictwa wyższego po wojnie. Poszukiwany przez gestapo musiał się ukrywać. W czasie Powstania Warszawskiego przebywał w Warszawie. Od 1945 roku objął stanowisko p.o. rektora PW z siedzibą tymczasową w Lublinie. Po wojnie zajmował się działalnością naukową jako kierownik Katedry Miernictwa Politechniki Warszawskiej.

Zmarł 27 grudnia 1949 r. w Warszawie. Pochowany w rodzinnym grobie na Powązkach (kw.155-VI-23). Jego imieniem nazwano ulicę w Warszawie na Siekierkach, w pobliżu ul. Bartyckiej.

Członkostwa[edytuj | edytuj kod]

  • Członek władz Towarzystwa Oświaty Narodowej okręgu siedleckiego
  • 1900-1911 członek Ligi Narodowej
  • 1924-1931 członek Kuratorium Fundacji im. Sułkowskich.

Stanowiska[edytuj | edytuj kod]

  • 1900-1901 założyciel i prezes „Zjednoczenia Studentów Politechniki Warszawskiej”,
  • 1917-1918 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Rady Regencyjnej,
  • 1919 dyrektor Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Budowlanego(PTB) we Lwowie,
  • 1921-1922 premier i ponowny minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego,
  • 1921-1922 i 1923-1924 rektor Politechniki Warszawskiej,
  • 1925-1939,1945-1949 prezes Komitetu Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie,
  • 1925–1927 prezes Zarządu Głównego Ligi Obrony Powietrznej Kraju,
  • 1929 prezes Towarzystwa Edukacji Narodowej
  • 1930 poseł na Sejm
  • Przewodniczył Komitetowi Budowy Pomnika Chopina w Warszawie
  • Kierownik Ministerstwa Kultury i Sztuki,
  • Po wojnie kierownik i wykładowca w Katedrze Miernictwa Politechniki Warszawskiej,
  • 1947-1949 dyrektor inżynierskich Technicznych Kursów Kolejowych w Warszawie.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Z. Pająk, Historia placówki werbunkowej Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego w Radomiu według Stanisława Radonia, w: "Między Wisłą a Pilicą", 2004, t. 5, s. 339.
  2. a b Ponikowski Antoni Józef 1878-1949. W: Biblioteka Sejmowa [on-line]. sejm.gov.pl. [dostęp 2016-02-28].
  3. Antoni Ponikowski. W: Internetowy Polski Słownik Biograficzny [on-line]. Instytut Historii PAN. [dostęp 2016-02-28].
  4. a b J. Piłatowicz, „Poczet Rektorów, tradycja i współczesność Politechniki Warszawskiej 1826-2001”,wyd.I, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej 2001, s.63-74
  5. Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887–1907), Londyn 1964, s. 581.
  6. Tadeusz Wolsza, Towarzystwo Oświaty Narodowej (1899–1905), w: „Kwartalnik Historyczny”, 1987, nr 2, s. 89.
  7. Włodzimierz Suleja, Tymczasowa Rada Stanu, Warszawa 1998, s. 223–224.
  8. Obrona państwa w 1920 roku, Warszawa 1923, s. 153.
  9. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 15.