Premierzy Polski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

W Polsce oficjalnym tytułem premiera (szefa rządu) od 1921 roku (tj. od wejścia w życie części przepisów Konstytucji marcowej) jest Prezes Rady Ministrów. W latach 1917–1921 szefa rządu oficjalnie określano jako „Prezydenta Ministrów”.

Zgodnie z obowiązującą Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku Prezesem Rady Ministrów jest osoba powołana przez Prezydenta Rzeczypospolitej w trybie art. 154 ust. 1 zd. 2, art. 154 ust. 3 zd. 2 lub art. 155 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), która sprawuje obowiązki do czasu powołania nowego Prezesa Rady Ministrów w przepisanym trybie.

Polska pod zaborami (do 1918)[edytuj]

Prezesi Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego (1807–1815)[edytuj]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Panujący
Książę Warszawski
1. Stanislaw malachowski.jpg hr. Stanisław Małachowski 5 października 1807 14 grudnia 1807 Fryderyk August III Wettyn
2. Ludwik Szymon Gutakowski.JPG Ludwik Szymon Gutakowski 14 grudnia 1807 listopad 1808
3. Prince Joseph Poniatowski by Józef Grassi.jpg ks. Józef Antoni Poniatowski
(pełniący obowiązki)
listopad 1808 25 marca 1809
4. Graff Stanisław Kostka Potocki.jpg gen. Stanisław Kostka Potocki 25 marca 1809 maj 1813

Prezesi Rządu Narodowego Królestwa Polskiego (1830–1831)[edytuj]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Długość urzędowania
1. Adam Jerzy Czartoryski by Felix Nadar.PNG ks. Adam Jerzy Czartoryski 3 grudnia 1830 15 sierpnia 1831 255 dni
Józef Chłopicki 1.PNG Józef Chłopicki,
dyktator
5 grudnia 1830 17 stycznia 1831 43 dni
2. Jan Krukowiecki.jpg gen. Jan Stefan Krukowiecki 17 sierpnia 1831 7 września 1831 21 dni
3. Bonawentura Niemojowski.JPG Bonawentura Niemojowski 8 września 1831 23 września 1831[a] 17 dni
4. Jan Nepomucen Umiński.PNG gen. Jan Nepomucen Umiński[1] 23 września 1831 23 września 1831 0 pełnych dni,
(1 niepełny dzień)
5. General Maciej Rybiński by Aleksander Raczyński.png gen. Maciej Rybiński[1] 25 września 1831 9 października 1831 14 dni

Prezesi Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej (1846)[edytuj]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Długość urzędowania
Jan Tyssowski.jpg Jan Tyssowski,
członek triumwiratu Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej
22 lutego 1846 24 lutego 1846 2 dni
Ludwik Gorzkowski,
członek triumwiratu Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej
Aleksander Grzegorzewski,
członek triumwiratu Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskie
Jan Tyssowski.jpg Jan Tyssowski,
dyktator
24 lutego 1846 3 marca 1846 7 dni

Prezesi Komitetu Narodowego w Poznaniu (1848)[edytuj]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Długość urzędowania
1. POL Gustaw Potworowski.jpg Gustaw Potworowski 20 marca 1848 9 maja 1848 50 dni

Prezesi Rządu Narodowego (1863–1864)[edytuj]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Długość urzędowania
1. Stefan Bobrowski.PNG Stefan Bobrowski,
przewodniczący Komisji Wykonawczej (Tymczasowego) Rządu Narodowego
21 stycznia 1863 17 lutego 1863 27 dni
Ludwik Mierosławski.PNG Ludwik Mierosławski,
dyktator
17 lutego 1863 11 marca 1863 22 dni
Marian Langiewicz.PNG Marian Langiewicz,
dyktator
11 marca 1863 18 marca 1863 7 dni
2. Stefan Bobrowski.PNG Stefan Bobrowski,
przewodniczący Tymczasowego Rządu Narodowego
21 marca 1863 12 kwietnia 1863 22 dni
3. Agaton Giller.JPG Agaton Giller,
przewodniczący Tymczasowego Rządu Narodowego (od 10 maja 1863 przewodniczący Rządu Narodowego)
12 kwietnia 1863 23 maja 1863 41 dni
4. Franciszek Dobrowolski 1830-1896.jpg Franciszek Dobrowolski,
przewodniczący Rządu Narodowego
23 maja 1863 9 czerwca 1863 17 dni
5. Piotr Kobylański,
przewodniczący Rządu Narodowego
9 czerwca 1863 10 czerwca 1863 1 dzień
6. Karol Majewski (Beyer).jpg Karol Majewski,
przewodniczący Rządu Narodowego
14 czerwca 1863 17 września 1863 95 dni
7. Franciszek Dobrowolski 1830-1896.jpg Franciszek Dobrowolski,
przewodniczący Rządu Narodowego
17 września 1863 17 października 1863 30 dni
8. Romuald Traugutt 111.PNG Romuald Traugutt,
dyktator Rządu Narodowego
17 października 1863 10 kwietnia 1864 176 dni
9. Bronisław Brzeziński,
przewodniczący Rządu Narodowego
20 kwietnia 1864 październik 1864 bd.

Zwierzchnicy władz wykonawczych w okupowanym Królestwie Polskim (1917–1918)[edytuj]

Prezydenci Ministrów Królestwa Polskiego oraz kierownicy ministrów w prowizoriach rządowych.

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Długość urzędowania Rząd Kadencja Sejmu Urzędująca
głowa państwa
Mikułowski-Pomorski.jpg Józef Mikułowski-Pomorski
przewodniczący Komisji Przejściowej, pełniący obowiązki
Marszałka Koronnego
30 sierpnia 1917 13 grudnia 1917[2] 105 dni Komisja Przejściowa stan przed zwołaniem
Rady Stanu
Rada Regencyjna
1. Jan Kucharzewski 1.jpg Jan Kucharzewski
(dwukrotnie)
26 listopada 1917 27 lutego 1918 93 dni rząd Jana Kucharzewskiego
2 października 1918 9 października 1918 7 dni
Antoni Ponikowski.jpg Antoni Ponikowski
kierownik ministrów
27 lutego 1918 4 kwietnia 1918 36 dni prowizorium rządowe Antoniego Ponikowskiego
2. Jan Kanty Steczkowski.PNG Jan Kanty Steczkowski 4 kwietnia 1918 2 października 1918 181 dni rząd Jana Kantego Steczkowskiego Rada Stanu –
stan przed zwołaniem Sejmu Ustawodawczego
Bohdan Broniewski
pełniący obowiązki
10 października 1918 23 października 1918 13 dni
3. Józef Świeżyński.PNG Józef Świeżyński 23 października 1918 3 listopada 1918 11 dni rząd Józefa Świeżyńskiego
Władysław Wróblewski.JPG Władysław Wróblewski
kierownik ministrów
3 listopada 1918 14 listopada 1918 11 dni prowizorium rządowe Władysława Wróblewskiego

Polska okresu międzywojennego (1918–1939)[edytuj]

Premier Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej[edytuj]

Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Długość urzędowania Rząd Kadencja Sejmu Urzędująca
głowa państwa
Ignacy Daszynski01.jpg Ignacy Daszyński 7 listopada 1918 11 listopada 1918 4 dni Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej przed zwołaniem Sejmu Ustawodawczego Rząd utworzony
w opozycji do Rady Regencyjnej.
Od 14 listopada
1918 r. władzę zwierzchnią sprawował Naczelny Dowódca Wojska Polskiego Józef Piłsudski.
Stanisław Thugutt1.jpg Stanisław Thugutt
zastępował premiera w Lublinie,
od 12 listopada w stanie dymisji rządu
11 listopada 1918 17 listopada 1918 6 dni

Premierzy II Rzeczypospolitej (1918–1939)[edytuj]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Długość urzędowania Rząd Kadencja Sejmu Urzędująca
głowa państwa
- Ignacy Daszynski01.jpg Ignacy Daszyński 14 listopada 1918 17 listopada 1918 3 dni Józef Piłsudski
1. Jędrzej Moraczewski.jpg Jędrzej Moraczewski 17 listopada 1918 16 stycznia 1919 60 dni Rząd Jędrzeja Moraczewskiego -
2. Ignacy Paderewski 02.jpg Ignacy Jan Paderewski 16 stycznia 1919 27 listopada 1919 313 dni Rząd Ignacego Jana Paderewskiego
Sejm Ustawodawczy
3. L Skulski.jpg Leopold Skulski 13 grudnia 1919 9 czerwca 1920 179 dni Rząd Leopolda Skulskiego
4. Wincenty Witos.PNG Wincenty Witos
Nie utworzył rządu
10 czerwca 1920 23 czerwca 1920 13 dni
5. Władysław Grabski 1925.jpg Władysław Grabski 27 czerwca 1920 24 lipca 1920 27 dni Pierwszy rząd Władysława Grabskiego
(4.) Wincenty Witos.PNG Wincenty Witos 24 lipca 1920 13 września 1921 416 dni Pierwszy rząd Wincentego Witosa
6. Antoni Ponikowski.jpg Antoni Ponikowski
(dwukrotnie)
19 września 1921 5 marca 1922 167 dni Pierwszy rząd Antoniego Ponikowskiego
10 marca 1922 6 czerwca 1922 88 dni Drugi rząd Antoniego Ponikowskiego
7. Artur Śliwiński1.jpg Artur Śliwiński 28 czerwca 1922 7 lipca 1922 9 dni Rząd Artura Śliwińskiego
8. Julian Nowak1.jpg Julian Nowak 31 lipca 1922 14 grudnia 1922 136 dni Rząd Juliana Nowaka
Sejm RP I kadencji
Sejm RP I kadencji
Sejm RP I kadencji Gabriel Narutowicz
9. Sikor.jpg Władysław Sikorski 16 grudnia 1922 26 maja 1923 161 dni Pierwszy rząd Władysława Sikorskiego Sejm RP I kadencji Maciej Rataj (p.o.)[b]
Stanisław Wojciechowski
(4.) Wincenty Witos.PNG Wincenty Witos
Ponownie
28 maja 1923 14 grudnia 1923 200 dni Drugi rząd Wincentego Witosa Sejm RP I kadencji
(5.) Władysław Grabski 1925.jpg Władysław Grabski
Ponownie
19 grudnia 1923 14 listopada 1925 696 dni Drugi rząd Władysława Grabskiego Sejm RP I kadencji
10. Skrzynski A.jpg Aleksander Skrzyński 20 listopada 1925 5 maja 1926 166 dni Rząd Aleksandra Skrzyńskiego Sejm RP I kadencji
(4.) Wincenty Witos.PNG Wincenty Witos
Ponownie
10 maja 1926 14 maja 1926 4 dni Trzeci rząd Wincentego Witosa Sejm RP I kadencji
11. Kazimierz Bartel.jpg Kazimierz Bartel
(trzykrotnie)
15 maja 1926 4 czerwca 1926 20 dni Pierwszy rząd Kazimierza Bartla Sejm RP I kadencji Maciej Rataj (p.o.)[b]
Ignacy Mościcki
Ignacy Mościcki
8 czerwca 1926 24 września 1926 108 dni Drugi rząd Kazimierza Bartla Sejm RP I kadencji Ignacy Mościcki
27 września 1926 30 września 1926 3 dni Trzeci rząd Kazimierza Bartla Sejm RP I kadencji Ignacy Mościcki
Sejm RP I kadencji Ignacy Mościcki
12. Jozef Pilsudski1.jpg Józef Piłsudski 2 października 1926 27 czerwca 1928 634 dni Pierwszy rząd Józefa Piłsudskiego Sejm RP I kadencji Ignacy Mościcki
Sejm RP II kadencji Ignacy Mościcki
(11.) Kazimierz Bartel.jpg Kazimierz Bartel
Ponownie
27 czerwca 1928 13 kwietnia 1929 290 dni Czwarty rząd Kazimierza Bartla Sejm RP II kadencji Ignacy Mościcki
13. Switalski K.jpg Kazimierz Świtalski 14 kwietnia 1929 7 grudnia 1929 237 dni Rząd Kazimierza Świtalskiego Sejm RP II kadencji Ignacy Mościcki
(11.) Kazimierz Bartel.jpg Kazimierz Bartel
Ponownie
29 grudnia 1929 15 marca 1930 76 dni Piąty rząd Kazimierza Bartla Sejm RP II kadencji Ignacy Mościcki
14. Walery slawek.jpg Walery Sławek 29 marca 1930 23 sierpnia 1930 147 dni Pierwszy rząd Walerego Sławka Sejm RP II kadencji Ignacy Mościcki
(12.) Jozef Pilsudski1.jpg Józef Piłsudski
Ponownie
25 sierpnia 1930 4 grudnia 1930 101 dni Drugi rząd Józefa Piłsudskiego Sejm RP II kadencji Ignacy Mościcki
Sejm RP III kadencji Ignacy Mościcki
(14.) Walery slawek.jpg Walery Sławek
Ponownie
4 grudnia 1930 26 maja 1931 173 dni Drugi rząd Walerego Sławka Sejm RP III kadencji Ignacy Mościcki
15. Aleksander prystor 1.jpg Aleksander Prystor 27 maja 1931 9 maja 1933 713 dni Rząd Aleksandra Prystora Sejm RP III kadencji Ignacy Mościcki
16. Janusz Jędrzejewicz.PNG Janusz Jędrzejewicz 10 maja 1933 13 maja 1934 368 dni Rząd Janusza Jędrzejewicza Sejm RP III kadencji Ignacy Mościcki
17. Leon Kozłowski.PNG Leon Kozłowski 15 maja 1934 28 marca 1935 317 dni Rząd Leona Kozłowskiego Sejm RP III kadencji Ignacy Mościcki
(14.) Walery slawek.jpg Walery Sławek
Ponownie
28 marca 1935 12 października 1935 198 dni Trzeci rząd Walerego Sławka Sejm RP III kadencji Ignacy Mościcki
18. Zyndram Koscialkowski.jpg Marian Zyndram-Kościałkowski 13 października 1935 15 maja 1936 215 dni Rząd Mariana Zyndrama-Kościałkowskiego Sejm RP III kadencji Ignacy Mościcki
19. Felicjan Sławoj Składkowski.jpg Felicjan Sławoj Składkowski 15 maja 1936 30 września 1939 1233 dni Rząd Felicjana Sławoja Składkowskiego Sejm RP III kadencji Ignacy Mościcki
Sejm RP IV kadencji Ignacy Mościcki
Sejm RP V kadencji Ignacy Mościcki

Polskie władze na emigracji (1939–1990)[edytuj]

Premierzy Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie (1939–1990)[edytuj]

Od 5 lipca 1945 rządy te nie miały uznania międzynarodowego.

Herb Polski ustanowiony przez rząd na uchodźstwie
Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Długość urzędowania Rząd Urzędująca
głowa państwa
1. Wladyslaw Sikorski 2.jpg Władysław Sikorski
Ponownie
30 września 1939 18 lipca 1940 292 dni Drugi rząd Władysława Sikorskiego Władysław Raczkiewicz
2. AZaleski.jpg August Zaleski
Nie utworzył rządu
18 lipca 1940 20 lipca 1940 2 dni
(1.) Wladyslaw Sikorski 2.jpg Władysław Sikorski
Ponownie
20 lipca 1940 4 lipca 1943 1079 dni Trzeci rząd Władysława Sikorskiego
3. Mikolajczyk.jpg Stanisław Mikołajczyk 14 lipca 1943 24 listopada 1944 499 dni Rząd Stanisława Mikołajczyka
4. Arciszewski1922.jpg Tomasz Arciszewski 29 listopada 1944 2 lipca 1947 945 dni Rząd Tomasza Arciszewskiego
August Zaleski
5. Tadeusz Bor Komorowski.jpg Tadeusz Bór-Komorowski 2 lipca 1947 10 lutego 1949 589 dni Rząd Tadeusza Komorowskiego
6. Tadeusz Tomaszewski, członek Trybunału Stanu.JPG Tadeusz Tomaszewski 7 kwietnia 1949 25 września 1950 536 dni Rząd Tadeusza Tomaszewskiego
7. Roman Odzierzyński.JPG Roman Odzierzyński 25 września 1950 8 grudnia 1953 1170 dni Rząd Romana Odzierzyńskiego
8. Mikołaj Dolanowski nac.jpg Jerzy Hryniewski
(właśc. Mikołaj Dolanowski)
18 stycznia 1954 13 maja 1954 115 dni Rząd Jerzego Hryniewskiego
9. Mackiewicz.jpg Stanisław Cat-Mackiewicz 8 czerwca 1954 21 czerwca 1955 378 dni Rząd Stanisława Mackiewicza
10. Hugon Hanke 8 sierpnia 1955 10 września 1955 33 dni Rząd Hugona Hankego
11. Antoni Pająk 1.JPG Antoni Pająk 10 września 1955 14 czerwca 1965 3565 dni Pierwszy rząd Antoniego Pająka
Drugi rząd Antoniego Pająka
Trzeci rząd Antoniego Pająka
12. Aleksander Zawisza 25 czerwca 1965 9 czerwca 1970 1810 dni Rząd Aleksandra Zawiszy
13. Zygmunt Muchniewski 20 lipca 1970 13 lipca 1972 724 dni Rząd Zygmunta Muchniewskiego
Stanisław Ostrowski
14. Alfred Urbański Prime Minister of Poland in Exile 1972-1976.jpg Alfred Urbański 18 lipca 1972 15 lipca 1976 1458 dni Pierwszy rząd Alfreda Urbańskiego
Drugi rząd Alfreda Urbańskiego
15. Sabbat.jpg Kazimierz Sabbat 5 sierpnia 1976 8 kwietnia 1986 3533 dni Pierwszy rząd Kazimierza Sabbata
Drugi rząd Kazimierza Sabbata
Trzeci rząd Kazimierza Sabbata Edward Bernard Raczyński
Czwarty rząd Kazimierza Sabbata
16. 1986 Szczepanik EF 3 old.jpg Edward Szczepanik 8 kwietnia 1986 22 grudnia 1990 1719 dni Pierwszy rząd Edwarda Szczepanika Kazimierz Sabbat
Ryszard Kaczorowski
Drugi rząd Edwarda Szczepanika

Przewodniczący Egzekutywy Zjednoczenia Narodowego (1955-1972)[edytuj]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Urzędująca
głowa państwa
1. Roman Odzierzyński
(ur. 1892 zm. 1975)
27 sierpnia 1954 1955 Rada Trzech
2. Ciołkosz1.jpg Adam Ciołkosz
(ur. 1902 zm. 1978)
29 lutego 1956 1959
3. Witold Czerwiński
(ur. 1901 zm. 1982)
14 marca 1959 1963
4. Ciołkosz1.jpg Adam Ciołkosz
(ur. 1902 zm. 1978)
15 stycznia 1963 19 grudnia 1966
Jan Starzewski
(ur. 1895 zm. 1973)
19 grudnia 1966
tymczasowo
1967
5. Sabbat.jpg Kazimierz Sabbat
(ur. 1913 zm. 1989)
15 marca 1967 8 lipca 1972

Polska Ludowa (1944–1989)[edytuj]

Premierzy Rzeczypospolitej Polskiej (1944–1952)[edytuj]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Długość urzędowania Rząd Kadencja Sejmu
1.
Osobka morawski.jpg
Edward Osóbka-Morawski
(ur. 1909 zm. 1997)
22 lipca 1944 31 grudnia 1944 928 dni Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego Krajowa Rada Narodowa
31 grudnia 1944 28 czerwca 1945 Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej
28 czerwca 1945 5 lutego 1947 Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej
2.
Cyrankiewicz.jpg
Józef Cyrankiewicz
(ur. 1911 zm. 1989)
6 lutego 1947 (22 lipca 1952)
20 listopada 1952
1993 dni
(2114 dni)
Pierwszy rząd Józefa Cyrankiewicza Sejm Ustawodawczy

Prezesi Rady Ministrów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (1952–1989)[edytuj]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Długość urzędowania Rząd Kadencja Sejmu
1.
Cyrankiewicz.jpg
Józef Cyrankiewicz
(ur. 1911 zm. 1989)
6 lutego 1947
(22 lipca 1952)
20 listopada 1952 121 dni
(2114 dni)
Pierwszy rząd Józefa Cyrankiewicza Sejm Ustawodawczy
2.
PL Bolesław Bierut (1892-1956).jpg
Bolesław Bierut
(ur. 1892 zm. 1956)
20 listopada 1952 18 marca 1954 483 dni Rząd Bolesława Bieruta Sejm PRL I kadencji
(1.)
Cyrankiewicz.jpg
Józef Cyrankiewicz
(ur. 1911 zm. 1989)
18 marca 1954 23 grudnia 1970 6124 dni Sejm PRL I kadencji
Drugi rząd Józefa Cyrankiewicza Sejm PRL II kadencji
Trzeci rząd Józefa Cyrankiewicza Sejm PRL III kadencji
Czwarty rząd Józefa Cyrankiewicza Sejm PRL IV kadencji
Piąty rząd Józefa Cyrankiewicza Sejm PRL V kadencji
3.
Piotr Jaroszewicz.jpg
Piotr Jaroszewicz
(ur. 1909 zm. 1992)
23 grudnia 1970 18 lutego 1980 3344 dni Sejm PRL V kadencji
Pierwszy rząd Piotra Jaroszewicza Sejm PRL VI kadencji
Drugi rząd Piotra Jaroszewicza Sejm PRL VII kadencji
4.
Edward Babiuch.jpg
Edward Babiuch
(ur. 1927)
18 lutego 1980 24 sierpnia 1980 188 dni Rząd Edwarda Babiucha Sejm PRL VIII kadencji
5. Józef Pińkowski.jpg
Józef Pińkowski
(ur. 1929 zm. 2000)
24 sierpnia 1980 11 lutego 1981 171 dni Rząd Józefa Pińkowskiego
6. Wojciech Jaruzelski.jpg
Wojciech Jaruzelski
(ur. 1923 zm. 2014)
11 lutego 1981 6 listopada 1985 1729 dni Rząd Wojciecha Jaruzelskiego
7. Zbigniew Messner 1988.jpg
Zbigniew Messner
(ur. 1929 zm. 2014)
6 listopada 1985 27 września 1988 1056 dni Rząd Zbigniewa Messnera Sejm PRL IX kadencji
8.
Mieczysław Rakowski crop.jpg
Mieczysław Rakowski
(ur. 1926 zm. 2008)
27 września 1988 1 sierpnia 1989 308 dni Rząd Mieczysława Rakowskiego
9.
Czeslaw Kiszczak.jpg
Czesław Kiszczak
(ur. 1925, zm. 2015)
2 sierpnia 1989 24 sierpnia 1989 22 dni
Nie utworzył rządu
Sejm PRL X kadencji
10.
Tadeusz Mazowiecki 80th birthday.jpg
Tadeusz Mazowiecki
(ur. 1927 zm. 2013)
24 sierpnia 1989 31 grudnia 1989[c] 129 dni Rząd Tadeusza Mazowieckiego

III Rzeczpospolita (od 1989)[edytuj]

Prezesi Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej[edytuj]

W III Rzeczypospolitej obowiązywały trzy akty rangi konstytucyjnej regulujące procedurę wyłaniania nowego rządu:

  • od 7 kwietnia 1989 do 7 grudnia 1992 Konstytucja PRL z 1952 (od 31 grudnia 1989 jako Konstytucja RP) w wersji po noweli kwietniowej, wedle której proces powołania nowego rządu oparty był na stosownych uchwałach Sejmu (podejmowanych samoistnie bądź na wniosek Prezydenta RP) w sprawie odwołania urzędującego Prezesa Rady Ministrów z jednoczesnym powołaniem nowego Prezesa Rady Ministrów z misją składania wniosków co do składu Rady Ministrów. Do wyłącznej kompetencji Sejmu należało dymisjonowanie urzędującego rządu i jednoczesne powierzanie mu dalszego sprawowania obowiązków do czasu wyłonienia nowego składu Rady Ministrów. Misja kompletowania składu nowego rządu przez premiera kończyła się z chwilą podjęcia przez Sejm uchwały wyrażającej nowemu gabinetowi wotum zaufania w składzie przedstawionym przez premiera. Uchwały te publikowane w Monitorze Polskim wchodziły w życie z chwilą ich podjęcia. Poszczególni ministrowie byli odwoływani uchwałami Sejmu.
Nowo powołany Prezes Rady Ministrów do czasu skompletowania własnego składu Rady Ministrów stał na czele dotychczasowej Rady Ministrów.
  • od 8 grudnia 1992 do 16 października 1997 tzw. Mała Konstytucja, która stanowiła, że nowy rząd powoływany i odwoływany był zarządzeniem Prezydenta RP, po którym Rada Ministrów winna uzyskać w Sejmie wotum zaufania.
  • od 17 października 1997 Konstytucja RP reguluje proces powołania rządu w tzw. systemie trzech kroków oraz konstruktywnym wotum nieufności. Do powołania nowej Rady Ministrów niezbędne jest postanowienie Prezydenta RP. Wotum zaufania udzielane jest przez Sejm i jest warunkiem niezbędnym do dalszego sprawowania władzy przez Radę Ministrów.
Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko
(partia polityczna)
Desygnacja[d] Objęcie
urzędu[e]
Wotum
zaufania
Głosy w
wotum zaufania
Dymisja lub
wotum nieufności
Złożenie
urzędu[f]
Długość
urzędowania
Rząd Kadencja
Sejmu
Urzędujący
prezydenci RP
1. Tadeusz Mazowiecki cropped.jpg
Tadeusz
Mazowiecki
(KO „S”)
(ur. 1927 zm. 2013)
20 VIII 1989[3]
24 VIII 1989[g]
24 VIII 1989[h] 12 IX 1989[4]
Wejście 402Zejście 0Steady2.svg 13 25 XI 1990[5],
14 XII 1990[6]
4 I 1991[7] 498 dni Rząd Tadeusza Mazowieckiego Sejm PRL X kadencji Wojciech
Jaruzelski
[i]
(1989-1990)
Lech
Wałęsa

(1990-1995)
2. Bielecki.jpg
Jan Krzysztof
Bielecki
(KL-D)
(ur. 1951)
4 I 1991 4 I 1991 12 I 1991[j]
Wejście 272Zejście 4Steady2.svg 62 5 XII 1991[8] 6 XII 1991[9] 336 dni Rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego
3. Jan Ferdynand Olszewski.jpg
Jan
Olszewski
(PC)
(ur. 1930)
6 XII 1991[10][11] 6 XII 1991 23 XII 1991
Wejście 235Zejście 60Steady2.svg 139 5 VI 1992[12] 5 VI 1992[13] 182 dni Rząd Jana Olszewskiego Sejm RP I kadencji
4. Waldemar Pawlak candidate 2010 D crop.jpg
Waldemar
Pawlak
[14] (PSL)
(ur. 1959)
5 VI 1992[15] 5 VI 1992 brak wniosku
o wotum zaufania
7 VII 1992
10 VII 1992[16]
10 VII 1992 35 dni[17] Nie utworzył rządu
5. Hanna Suchocka 1992-12-02.jpg
Hanna
Suchocka
(UD)
(ur. 1946)
10 VII 1992[k] 10 VII 1992 11 VII 1992[18]
Wejście 226Zejście 124Steady2.svg 28 28 V 1993 26 X 1993 472 dni Rząd Hanny Suchockiej
(4.) Waldemar Pawlak candidate 2010 D crop.jpg
Waldemar
Pawlak
(PSL)
(ur. 1959)
18 X 1993 26 X 1993 10 XI 1993
Wejście 310Zejście 83Steady2.svg 24 1 III 1995 7 III 1995 496 dni[17] Rząd Waldemara Pawlaka Sejm RP II kadencji
6. Józef Oleksy.jpg
Józef
Oleksy
(SdRP)
(ur. 1946 zm. 2015)
1 III 1995 7 III 1995[l] 4 III 1995
Wejście 272Zejście 99Steady2.svg 13 26 I 1996 7 II 1996 337 dni Rząd Józefa Oleksego
Aleksander
Kwaśniewski

(1995-2005)
7. Włodzimierz Cimoszewicz (senator).jpg
Włodzimierz
Cimoszewicz
(SdRP)
(ur. 1950)
1 II 1996 7 II 1996 15 II 1996
Wejście 273Zejście 87Steady2.svg 28 17 X 1997[m][19] 31 X 1997 632 dni Rząd Włodzimierza Cimoszewicza
8. Jerzy Buzek (AWS).jpg
Jerzy
Buzek
(AWS)
(ur. 1940)
17 X 1997 31 X 1997 11 XI 1997
Wejście 260Zejście 173Steady2.svg 2 19 X 2001[20][21] 19 X 2001 1449 dni Rząd Jerzego Buzka Sejm RP III kadencji
9. Leszek Miller 2002 (cropped).jpg
Leszek
Miller
(SLD)
(ur. 1946)
4 X 2001[22][n] 19 X 2001 26 X 2001

13 VI 2003[24]
Wejście 306Zejście 140Steady2.svg 1
Wejście 236Zejście 213Steady2.svg 0
2 V 2004[m][25] 2 V 2004 926 dni Rząd Leszka Millera Sejm RP IV kadencji
10. Marek Belka 2004.jpg
Marek
Belka
(SLD)
(ur. 1952)
2 V 2004 2 V 2004 14 V 2004[o]
Wejście 188Zejście 262Steady2.svg 0 14 V 2004[p][26] 11 VI 2004 547 dni Pierwszy rząd Marka Belki
11 VI 2004 11 VI 2004 24 VI 2004

15 X 2004[24]
Wejście 236Zejście 215Steady2.svg 1
Wejście 234Zejście 218Steady2.svg 0
6 V 2005[27][28]
19 X 2005[20][29]
31 X 2005 Drugi rząd Marka Belki
11. Kazimierz Marcinkiewicz 2006 (cropped).jpg
Kazimierz
Marcinkiewicz
(PiS)
(ur. 1959)
19 X 2005 31 X 2005 10 XI 2005
Wejście 272Zejście 187Steady2.svg 0 10 VII 2006[m][30] 14 VII 2006 256 dni Rząd Kazimierza Marcinkiewicza Sejm RP V kadencji
Lech
Kaczyński

(2005-2010)
12. Jarosław Kaczyński 2006-09-13.jpg
Jarosław
Kaczyński
(PiS)
(ur. 1949)
10 VII 2006 14 VII 2006 19 VII 2006
Wejście 240Zejście 205Steady2.svg 0 5 XI 2007[m][31] 16 XI 2007 490 dni Rząd Jarosława Kaczyńskiego
13. Donald Tusk 2009-01-01.jpg
Donald
Tusk
(PO)
(ur. 1957)
9 XI 2007 16 XI 2007[32] 24 XI 2007
Wejście 238Zejście 204Steady2.svg 2 8 XI 2011[20][33] 18 XI 2011 2502 dni Pierwszy rząd Donalda Tuska Sejm RP VI kadencji
Urząd opróżniony[q]
Bronisław Komorowski
(2010-2015)
8 XI 2011 18 XI 2011 19 XI 2011

12 X 2012[24]

25 VI 2014[24]
Wejście 234Zejście 211Steady2.svg 2
Wejście 233Zejście 219Steady2.svg 0
Wejście 237Zejście 203Steady2.svg 0
9 IX 2014[m][34] 22 IX 2014 Drugi rząd Donalda Tuska Sejm RP VII kadencji
14. Ewa Kopacz debata z Szydło (19.10.2015).jpg
Ewa
Kopacz
(PO)
(ur. 1956)
15 IX 2014 22 IX 2014 1 X 2014[35] Wejście 259Zejście 183Steady2.svg 7 12 XI 2015[20][36] 16 XI 2015 420 dni Rząd Ewy Kopacz
Andrzej Duda
(od 2015)
15. V4 Prague 2015-12-03 - Viktor Orban 1 (cropped).jpg
Beata
Szydło
(PiS)
(ur. 1963)
13 XI 2015[37] 16 XI 2015[38] 18 XI 2015 Wejście 236Zejście 202Steady2.svg 18 389 dni Rząd Beaty Szydło Sejm RP VIII kadencji
Stan na 9 grudnia 2016

Przerywana pogrubiona linia oznacza poszczególne kadencje Parlamentu.

Długość urzędowania premierów[edytuj]

Premierem najdłużej sprawującym swój urząd na przestrzeni lat był Józef Cyrankiewicz, który w ramach pięciu gabinetów RP i PRL urzędował 8238 dni. W okresie międzywojennym najdłużej urzędującym premierem był Felicjan Sławoj Składkowski, który zajmował to stanowisko przez 1233 dni; wśród premierów Rządu na Uchodźstwie Antoni Pająk (3565 dni), a w III RP Donald Tusk (2502 dni).

Najkrócej urzędującym prezesem rządu był gen. Jan Nepomucen Umiński, który jako Prezes Rządu Narodowego stracił swoje stanowisko jeszcze tego samego dnia, w którym je uzyskał. Obecnie urzędujący premier swój urząd sprawuje 389 pełnych dni wg stanu na 9 grudnia 2016.

Żyjący byli premierzy[edytuj]

PRL

  1. Edward Babiuch

III RP

  1. Jan Krzysztof Bielecki
  2. Jan Olszewski
  3. Waldemar Pawlak (członek Rady Naczelnej Polskiego Stronnictwa Ludowego oraz prezes Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych)
  4. Hanna Suchocka (honorowa przewodnicząca Europejskiej Komisji na rzecz Demokracji przez Prawo)
  5. Włodzimierz Cimoszewicz
  6. Jerzy Buzek (poseł do Parlamentu Europejskiego VIII kadencji Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów))
  7. Leszek Miller (członek Rady Krajowej Sojuszu Lewicy Demokratycznej)
  8. Marek Belka
  9. Kazimierz Marcinkiewicz
  10. Jarosław Kaczyński (prezes partii i poseł KP Prawo i Sprawiedliwość)
  11. Donald Tusk (przewodniczący Rady Europejskiej oraz honorowy przewodniczący Platformy Obywatelskiej)
  12. Ewa Kopacz (pierwsza wiceprzewodnicząca i posłanka KP Platforma Obywatelska)

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Tego dnia złożył dymisję, ale prezesem Rządu Narodowego był formalnie do 25 września 1831 r.
  2. a b W oparciu o przepisy Konstytucji marcowej z 1921, od dnia śmierci lub rezygnacji Prezydenta Rzeczypospolitej, jego obowiązki sprawuje tymczasowo Marszałek Sejmu.
  3. Zmiana nazwy państwa z Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej na III Rzeczpospolitą Polską.
  4. Desygnacja aktem prezydenta lub uchwałą Sejmu RP.
  5. Objęcie urzędu – pierwszy dzień urzędowania – zaprzysiężenie.
  6. Złożenie urzędu – ostatni dzień urzędowania.
  7. Uchwała Sejmu PRL powołująca na urząd Prezesa Rady Ministrów.
  8. Jako nowo mianowany Prezes Rady Ministrów do czasu zgłoszenia wniosków co do składu własnej Rady Ministrów i ich zaakceptowania uchwałą Sejmu PRL kieruje Radą Ministrów w dotychczasowym składzie osobowym t.j. gabinetem M. Rakowskiego.
  9. Od 19 lipca 1989 jako Prezydent PRL; od 31 grudnia 1989 jako Prezydent RP.
  10. Uchwała Sejmu udzielająca wotum zaufania i powołująca nowy składu Rady Ministrów.
  11. Powołana Uchwałą Sejmu RP z dnia 10 lipca 1992 r. w sprawie powołania Prezesa Rady Ministrów. (M.P. z 1992 r. Nr 23, poz. 167) na Prezesa Rady Ministrów z misją przedstawienia Sejmowi składu Rady Ministrów (tryb art. 32f ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP).
  12. Rada Ministrów powołana zarządzeniem Prezydenta RP z dnia 6 marca 1995 r.
  13. a b c d e Tryb art. 162 ust. 2 pkt 3.
  14. Było to rozwiązanie precedensowe (dotychczas powyborcze desygnowanie premiera następowało w dniu dymisji poprzedniego gabinetu), ale – zdaniem części doktryny prawa konstytucyjnego – w tamtej sytuacji, konstytucyjnie dopuszczalne i pozwalające na szybsze utworzenie nowego rządu[23]
  15. Nie uzyskał wotum zaufania.
  16. Dymisja w trybie art. 162 ust. 2 pkt 2 Konstytucji RP.
  17. W oparciu o przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku od dnia wakatu na urzędzie Prezydenta Rzeczypospolitej jego obowiązki sprawuje tymczasowo Marszałek Sejmu, w razie niemożności wykonywania tych obowiązków przez Marszałka Sejmu, funkcja ta przypada Marszałkowi Senatu. Obowiązki pełnili kolejno: B. Komorowski (10.04.2010–8.07.2010), B. Borusewicz (8.07.2010) i G. Schetyna (8.07.2010–6.08.2010).

Przypisy

  1. a b Wódz naczelny z pełnią władzy cywilnej.
  2. Data uchwały Komisji Przejściowej w sprawie przekazania Radzie Ministrów departamentów Tymczasowej Rady Stanu, a Prezydentowi Ministrów – pozostałych agend TRS, a także o zawieszeniu swojej działalności. Kompetencje administracyjne Komisji formalnie zostały przejęte przez Radę Ministrów z dniem 1 lutego 1918 r., kiedy wszedł w życie dekret Rady Regencyjnej o tymczasowej organizacji Władz Naczelnych w Królestwie Polskiem z 3 stycznia 1918 r. (Dz. U. z 1918 r. Nr 1, poz. 1 ze zm.). Ostatnie posiedzenia Komisja odbyła 24 stycznia 1918 r.
  3. Akt desygnowania na Prezesa Rady Ministrów podpisany przez Prezydenta PRL Jaruzelskiego i przedstawiony Sejmowi PRL do zatwierdzenia na mocy art. 32f ust. 1 pkt 6 Konstytucji PRL.
  4. Uchwała Sejmu PRL wyrażająca wotum zaufania dla rządu w składzie zaproponowanym przez premiera Mazowieckiego.
  5. Prezes Rady Ministrów podał się do dymisji.
  6. Uchwała Sejmu odwołująca rząd i powierzająca mu pełnienie obowiązków do czasu powołania nowego rządu.
  7. Rząd pełnił obowiązki bez premiera Mazowieckiego do czasu powołania rządu Bieleckiego 12 I 1991.
  8. Uchwała Sejmu RP z dnia 5 grudnia 1991 r. w sprawie przyjęcia ustąpienia Rządu. (M.P. z 1991 r. Nr 45, poz. 313), uchwała przyjmująca ustąpienie rządu Bieleckiego i powierzająca mu pełnienie obowiązków do czasu powołania nowego składu Rady Ministrów.
  9. Rząd pełnił obowiązki bez premiera Bieleckiego do czasu powołania rządu Olszewskiego 23 XII 1991.
  10. Uchwała Sejmu RP z dnia 6 grudnia 1991 r. w sprawie powołania Prezesa Rady Ministrów. (M.P. z 1991 r. Nr 45, poz. 315).
  11. Uchwała powołująca Jana Olszewskiego (w trybie art. 32f ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP) na stanowisko Prezesa Rady Ministrów z misją przedstawienia składu nowej Rady Ministrów.
  12. Uchwała Sejmu z dnia 5 czerwca 1992 r. w sprawie odwołania Rady Ministrów. (M.P. z 1992 r. Nr 17, poz. 125), w trybie art. 32f ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP o odwołaniu Jana Olszewskiego z urzędu Prezesa Rady Ministrów i powierzeniu mu sprawowania obowiązków do czasu powołania następcy.
  13. Rząd pełnił obowiązki bez premiera Olszewskiego do czasu powołania rządu Suchockiej 11 VII 1992.
  14. Nie zdołał sformować gabinetu.
  15. Uchwała Sejmu RP z dnia 5 czerwca 1992 r. w sprawie powołania Prezesa Rady Ministrów. (M.P. z 1992 r. Nr 17, poz. 126), na Prezesa Rady Ministrów z misją przedstawienia Sejmowi RP składu Rady Ministrów (tryb art. 32f ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP).
  16. Uchwała Sejmu RP z dnia 10 lipca 1992 r. (M.P. z 1992 r. Nr 23, poz. 166), uchwała odwołująca Prezesa Rady Ministrów i powierzająca mu sprawowanie obowiązków do czasu powołania następcy (tryb art. 32f ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP).
  17. a b Waldemar Pawlak urzędował łącznie jako premier w dwóch gabinetach 531 dni.
  18. Skład Rady Ministrów Hanny Suchockiej powołany uchwałą Sejmu RP z dnia 11 lipca 1992 r. w sprawie powołania Rady Ministrów. (M.P. z 1992 r. Nr 23, poz. 168).
  19. M.P. z 1997 r. Nr 79, poz. 764
  20. a b c d Dymisja na pierwszym posiedzeniu nowo wybranego Sejmu w trybie art. 162 ust. 1 Konstytucji RP.
  21. M.P. z 2001 r. Nr 37, poz. 601
  22. Postanowienie Prezydenta RP z dnia 4 października 2001 r. nr 113-12-01 o desygnowaniu Prezesa Rady Ministrów. (M.P. z 2001 r. Nr 34, poz. 560).
  23. Lech Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wyd. 9., Warszawa 2005, s. 294).
  24. a b c d Wotum zaufania na wniosek Prezesa Rady Ministrów udzielone przez Sejm w trybie art. 160 Konstytucji RP.
  25. M.P. z 2004 r. Nr 19, poz. 333
  26. M.P. z 2004 r. Nr 22, poz. 388
  27. Dymisja nie została przyjęta przez Prezydenta RP w trybie art. 162 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 162 ust. 4 Konstytucji RP.
  28. M.P. z 2005 r. Nr 27, poz. 373
  29. M.P. z 2005 r. Nr 62, poz. 855
  30. M.P. z 2006 r. Nr 48, poz. 517
  31. M.P. z 2007 r. Nr 85, poz. 892
  32. Postanowienie Prezydenta RP Kaczyńskiego (Monitor Polski z 2007 r. Nr 87, poz. 945).
  33. M.P. z 2011 r. Nr 101, poz. 1022
  34. M.P. z 2014 r. poz. 803
  35. M.P. z 2014 r. poz. 892
  36. M.P. z 2015 r. poz. 1088
  37. M.P. z 2015 r. poz. 1089
  38. M.P. z 2015 r. poz. 1090