Janusz Sztumski

Janusz Sztumski

Data i miejsce urodzenia	9 maja 1930 Borysław
Data śmierci	30 maja 2025
profesor nauk społecznych
Specjalność: socjologia
Alma Mater	Uniwersytet Jagielloński Uniwersytet Warszawski
Doktorat	1963 – nauki humanistyczne UMK
Habilitacja	1967 – nauki humanistyczne / socjologia UMK
Profesura	1974
Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Uniwersytet Śląski w Katowicach
Odznaczenia

Janusz Sztumski (ur. 9 maja 1930 w Borysławiu, zm. 30 maja 2025) – polski socjolog, nauczyciel akademicki, m.in. profesor Uniwersytetu Śląskiego.

Życiorys

Syn Włodzimierza. Studia ukończył na Wydziale Prawa UJ oraz Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Doktorat obronił w 1963, stopień doktora habilitowanego w 1967. W 1974 uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1980 profesora zwyczajnego. Od 1955 pracował w Katedrze Logiki UMK w Toruniu. Do 1969 był kierownikiem Katedry Historii Filozofii i Myśli Społecznej, a w latach 1969–1973 zastępcą dyrektora Instytutu Ekonomii.

Od lat 70. związany z Uniwersytetem Śląskim. W latach 1974–1976 był dyrektorem Instytutu Filozofii i Socjologii, a w 1984 został zastępcą dyrektora Instytutu Nauk Politycznych i Dziennikarstwa. W latach 1977–1980 był rektorem Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Częstochowie, zaś w latach 1981–1982 kierował Zakładem Socjologii Pracy Wyższej Szkoły Nauk Społecznych. Należał do PZPR od 1956. Po 1989 pracował w Instytucie Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, na Górnośląskiej Wyższej Szkoły Handlowej im. W. Korfantego w Katowicach, a także Studium Medycyny Społecznej Collegium Medicum im. L. Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika; przewodniczył Radzie Programowej Fundacji im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, a także Komisji Rozwoju i Organizacji Szkolnictwa Wyższego Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego.

Był zasłużonym dla polskiej filatelistyki i ruchu filatelistycznego. W 1958 został członkiem Polskiego Związku Filatelistów. Był wiceprezesem Zarządu Okręgu Częstochowskiego PZF. Autor artykułów na temat społecznych problemów filatelistyki publikowanych w tygodnikach społeczno–literackich w latach 70. w Bydgoszczy i w Gdańsku. Członek rzeczywisty Polskiej Akademii Filatelistyki.

Urna z prochami została złożona 7 czerwca 2025 w grobie rodzinnym na cmentarzu Kule w Częstochowie (sektor 25-Z-7).

Twórczość

Był autorem podręcznika Wstęp do metod i technik badań społecznych.

Napisał ponadto:

• Konflikt społeczny (1987),
• Zarys socjologii przemysłu, wraz ze Stanisławem Czajką (1987),
• Propaganda – jej problemy i metody (1990),
• Społeczeństwo i wartości (1992),
• Społeczeństwo polskie w procesie demokratycznych przeobrażeń (1993),
• Elity w procesie transformacji społeczno-gospodarczej i politycznej Polski (1995),
• Elity. Ich miejsce i rola w społeczeństwie (1997, ponowne wydania 2003 i 2007),
• Socjologia pracy (1999),
• Konflikty społeczne i negocjacje jako sposoby ich przezwyciężania (2000),
• Pokolenie wygranych? Dzieci i młodzież w procesie transformacji społeczno-gospodarczej i politycznej Polski (2001),
• Stres w biznesie (2001),
• Zarys socjologii organizacji, wraz z Mariuszem Kolczyńskim (2003).

Ordery i odznaczenia

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1997)
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
• Medal 30-lecia Polski Ludowej
• Medal 40-lecia Polski Ludowej
• Medal Komisji Edukacji Narodowej
• Złota Odznaka Honorowa Polskiego Związku Filatelistów
• Srebrna Odznaka „Za Zasługi dla Polskiej Filatelistyki”

Nagrody i wyróżnienia

• Nagroda III stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego za wyróżniającą się pracę habilitacyjną (1967)
• tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego (2022)

Bibliografia

• Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 1305.
• Joanna Pauly, O tym, jak kwiatki brzydko pachnieć mogą, „Gazeta Uniwersytecka” 2001, nr 8
• Kto jest kim w Polsce, edycja IV (zespół redakcyjny Beata Cynkier i inni), Warszawa 2001, s. 938.