Jaskier rozłogowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jaskier rozłogowy
Jaskier rozłogowy: zdjęcie
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd jaskrowce
Rodzina jaskrowate
Rodzaj jaskier
Gatunek jaskier rozłogowy
Nazwa systematyczna
Ranunculus repens L.
Sp. pl. 1:554. 1753[2]
Synonimy

Ranunculus clintonii Beck
Ranunculus intermedius Eaton
Ranunculus lagascanus DC.
Ranunculus oenanthifolius Ten. & Guss.
Ranunculus pubescens Lag. (nom. illeg.)
Ranunculus repens var. brevistylus Maxim.
Ranunculus repens var. linearilobus DC.
Ranunculus repens var. major Nakai
Ranunculus repens f. polypetalus S.H. Li & Y. Hui Huang
Ranunculus repens var. repens
Ranunculus repens var. villosus Lamotte[2]

Jaskier rozłogowy, jaskier rozesłany (Ranunculus repens L.) – gatunek rośliny należący do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae Juss.). Występuje naturalnie w Azji, Europie i Afryce Północnej. Ponadto został zawleczony na Makaronezję, Maskareny, do Ameryki Północnej, Australii i Nowej Zelandii[3]. W Polsce jest pospolity na całym obszarze[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kwiat
Pokrój
Bylina rozłogowa o lekko owłosionych pędach. Dorasta do 10–60 cm wysokości[5].
Liście
Są trójdzielne. Mierzą do 2–4,5 cm długości oraz 2–4 cm szerokości. Nasada ma klinowy kształt. Ogonek liściowy jest nagi i dorasta do 7–20 cm długości[5].
Kwiaty
Są zebrane w wierzchotki jednoramienne. Pojawiają się na szczytach pędów. Mają żółtą barwę. Dorastają do 15–22 mm średnicy. Mają 5 eliptycznie owalnych działek kielicha, które dorastają do 5–7 mm długości. Mają 5 odwrotnie owalnych płatków o długości 7–10 mm[5].
Owoce
Nagie niełupki o odwrotnie jajowatym kształcie i długości 2–3 mm. Tworzą owoc zbiorowy – wieloniełupkę o jajowatym kształcie i dorastającą do 5–7 mm długości[5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Kwiaty przedsłupne[6]. Pręciki dojrzewają stopniowo, poczynając od zewnętrznych. Gdy zaczną dojrzewać pręciki wewnętrzne, ich nitki wydłużają się i wyginają do środka, tak, że ich pyłek wysypuje się na znamiona słupków. Dzięki takim mechanizmom roślina zabezpiecza się z początku przed samozapyleniem, preferując zapylenie krzyżowe, gdyby jednak do niego nie doszło, wówczas zapewnia sobie możliwość samozapylenia. Roślina miododajna, miodniki z zastawkami. Kwitnie od maja do września. Siedlisko: łąki, brzegi rzek, pola. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O/All. Agropyro-Rumicion crispi[7]. Roślina trująca, w stanie surowym również dla bydła (w sianie traci własności trujące)[6].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

W obrębie tego gatunku wyróżniono jedną odmianę[2]:

  • Ranunculus repens var. flore-pleno DC.

Ponadto tworzy mieszańce z jaskrem bulwkowym i jaskrem wielokwiatowym[4].

Zastosowanie i uprawa[edytuj | edytuj kod]

  • Uprawiany jest ze względu na swój pokrój i ładne kwiaty, które u różnych odmian mogą być pojedyncze lub pełne, np. odmiana `Pleniflorus` ma żółte, pełne kwiaty i wysokość do 60 cm[8]. Nadaje się na rabaty.
  • Jest łatwy w uprawie. Rozmnaża się go przez siew nasion (najlepiej zaraz po ich zebraniu), lub przez podział rozrośniętych kęp wiosną lub jesienią[8]. W okresie kwitnienia wskazane jest podlewanie. Najlepiej rośnie na przepuszczalnej i stale wilgotnej glebie, na stanowisku słonecznym lub półcienistym[8].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-07].
  2. 2,0 2,1 2,2 Ranunculus repens L. (ang.). The Plant List. [dostęp 3 czerwca 2015].
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-25].
  4. 4,0 4,1 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Ranunculus repens (fr.). Plantes & botanique. [dostęp 3 czerwca 2015].
  6. 6,0 6,1 Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  7. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  8. 8,0 8,1 8,2 zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.