Jiang Qing

Jiang Qing

Jiang Qing w 1976
Data i miejsce urodzenia	19 marca 1914 Zhucheng
Data i miejsce śmierci	14 maja 1991 Pekin
Pierwsza dama Chińskiej Republiki Ludowej
Okres	od 1 października 1949 do 9 września 1976
Przynależność polityczna	Komunistyczna Partia Chin
Następczyni	Han Zhijun

Jiang Qing

Nazwisko chińskie
Pismo tradycyjne 江青 Hanyu pinyin Jiāng Qīng Wade-Giles Chiang Ch'ing

Jiang Qing (1935)

Jiang Qing (chiń. 江青; pinyin Jiāng Qīng, wym. [tɕjɑ́ŋ tɕʰíŋ]; ur. 19 marca 1914, zm. 14 maja 1991) – chińska działaczka polityczna, znana przede wszystkim jako czwarta żona Mao Zedonga. Jako główny członek tzw. bandy czworga miała wielki wpływ na przebieg rewolucji kulturalnej (1966–1976). Z zawodu była aktorką.

Życiorys

Urodziła się w Zhucheng w prowincji Szantung jako Lǐ Shūméng (李淑蒙). W młodości była aktorką teatralną i filmową, grała niewielkie role w filmach pod pseudonimem Lán Píng (蓝苹), działała też w organizacjach komunistycznych. Określana również mianem Madame Mao.

Po wybuchu wojny chińsko-japońskiej w 1937 przedostała się do kontrolowanego przez wojska komunistyczne Yan’anu, gdzie zajmowała się nauczaniem sztuki dramatycznej. Tam poznała Mao Zedonga. Mao porzucił przebywającą wówczas w Moskwie na leczeniu żonę i przy powszechnym oburzeniu partyjnych kolegów związał się z Jiang Qing. W 1939 zawarli związek małżeński. Kierownictwo Komunistycznej Partii Chin zaakceptowało to małżeństwo pod warunkiem, że Jiang Qing przez trzy dekady nie będzie angażować się w działalność polityczną.

Zobowiązanie to było w znacznej mierze respektowane, jednak po roku 1963 Jiang Qing rozpoczęła intensywną działalność w sferze kultury, oraz zaczęła odgrywać coraz większą rolę w życiu publicznym, inicjując kampanię reformy Opery Pekińskiej. Postulowała podporządkowanie tradycyjnych form artystycznych ideologii rewolucyjnej oraz nadanie operze i baletowi treści zgodnych z wartościami socjalistycznymi, sama stworzyła kilka takich dzieł

Aktywność Jiang Qing nasiliła się w okresie rewolucji kulturalnej, gdy z działalności kulturalnej przeszła do polityki. Rozpoczęła aktywną walkę z aparatem partyjnym (Liu Shaoqi, Deng Xiaoping) i stała się głównym animatorem czerwonej gwardii. W 1969 weszła w skład Biura Politycznego Komunistycznej Partii Chin, a swoją pozycję umocniła poprzez współtworzenie tzw. bandy czworga. Jej pozycja umocniła się znacząco po klęsce Lin Biao w 1971. Ciesząc się pełnym zaufaniem Mao wraz z grupą współpracowników wywierała silny wpływ na politykę państwową, inicjując oszczercze kampanie przeciw politycznym przeciwnikom, znających jej wcześniejszą działalność artystyczną w Szanghaju.

Po śmierci Mao Zedonga w 1976 została szybko odsunięta od władzy przez Hua Guofenga. Wraz z resztą członków bandy czworga została poddana krytyce, usunięta z partii i aresztowana. Podczas trwającego w latach 1980–1981 procesu o charakterze pokazowym Jiang Qing broniła się głośno protestując i rzucając oskarżenia wobec przywódców partyjnych. Wyrokiem sądu została skazana na karę śmierci, którą w 1983 zamieniono na dożywotnie więzienie. Z powodu złego stanu zdrowia spowodowanego nowotworem została w 1991 roku tymczasowo zwolniona i przewieziona do szpitala, gdzie powiesiła się w łazience.

Bibliografia

• Edward Kajdański: Chiny. Leksykon. Warszawa: Książka i Wiedza, 2005. ISBN 83-05-13407-5.
• Jan Palmowski: Słownik Najnowszej Historii Świata 1900-2007. T. 3. Cz. iq—marto. Warszawa: Rzeczpospolita, 2008. ISBN 978-83-7469-685-2.