Wojna chińsko-japońska (1937–1945)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wojna chińsko-japońska
ilustracja
Czas 7 lipca 1937 – 2 września 1945
Terytorium Chiny, Mandżuria
Przyczyna dążenie japońskich nacjonalistów do władania całym Dalekim Wschodem
Wynik kapitulacja Japonii (w związku z II wojną światową)
Strony konfliktu
 Chiny

Wsparcie:
 Indie Brytyjskie
 Hongkong
 USA
 ZSRR

 Japonia
 Mandżukuo
 Mengjiang
Dowódcy
Historia_Chin#Republika_Chińska_(1911-1949) Jiang Jieshi
Historia_Chin#Republika_Chińska_(1911-1949) Chen Cheng
Historia_Chin#Republika_Chińska_(1911-1949) Yan Xishan
Historia_Chin#Republika_Chińska_(1911-1949) Feng Yuxiang
Historia_Chin#Republika_Chińska_(1911-1949) Li Zongren
Historia_Chin#Republika_Chińska_(1911-1949) Xue Yue
Historia_Chin#Republika_Chińska_(1911-1949) Bai Chongxi
Historia_Chin#Republika_Chińska_(1911-1949) Peng Dehuai
Historia_Chin#Republika_Chińska_(1911-1949) Zhu De
Historia_Chin#Republika_Chińska_(1911-1949) Mao Zedong
Stany Zjednoczone Joseph Stilwell
Cesarstwo Wielkiej Japonii Hirohito
Cesarstwo Wielkiej Japonii Hideki Tōjō
Cesarstwo Wielkiej Japonii Iwane Matsui
Cesarstwo Wielkiej Japonii Naruhiko
Cesarstwo Wielkiej Japonii Korechika Anami
Cesarstwo Wielkiej Japonii Yasuhiko
Cesarstwo Wielkiej Japonii Hajime Sugiyama
Cesarstwo Wielkiej Japonii Shunroku Hata
Cesarstwo Wielkiej Japonii Toshizō Nishio
Cesarstwo Wielkiej Japonii Yasuji Okamura
Cesarstwo Wielkiej Japonii Yoshijirō Umezu
Siły
Historia_Chin#Republika_Chińska_(1911-1949) 5 600 000
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich 5600
+ 900 amerykańskich samolotów
Cesarska Armia Japońska 4 100 000
Mandżukuo 900 000
Straty
1 500 000 żołnierzy zginęło w walce
750 000 zaginionych
1 500 000 zginęło w wyniku odniesionych ran
700 000 żołnierzy
brak współrzędnych

Wojna chińsko-japońska (1937–1945), zwana również drugą wojną chińsko-japońskąwojna toczona od 7 lipca 1937 do 2 września 1945[1], będąca ośmioletnim zmaganiem między Republiką Chińską i Cesarstwem Wielkiej Japonii. Rozpoczęła się przed wybuchem w Europie II wojny światowej i zakończyła się po kapitulacji Japonii w wojnie na Pacyfiku.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W ChRL oraz w Republice Chińskiej wojnę nazywa się wojną przeciw Japonii (chiń. 抗日戰爭, Kàng Rì Zhànzhēng) lub ośmioletnim oporem przeciw Japonii (chiń. 八年抗戰).

W Japonii wojna znana jest pod nazwą: wojna japońsko-chińska (jap. 日中戦争, Nitchū–sensō). Po wybuchu wojny na Pacyfiku w grudniu 1941 przerodziła się w wojnę w Wielkiej Azji Wschodniej (jap. 大東亜戦争, Daitōa–sensō).

Preludium[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy raz Japonia starła się z Chinami w wielkim konflikcie zbrojnym w latach 1894–1895, podczas pierwszej wojny chińsko-japońskiej. Chiny poniosły klęskę, a skutkiem tego było m.in. przejęcie przez Japonię pełnej kontroli nad Koreą, otwarcie chińskich portów dla Japonii, zagarnięcie przez Japonię Formozy z archipelagiem Peskadorów oraz półwyspu Liaotung.

Wskutek dążeń Imperium Rosyjskiego do przejęcia kontroli nad Koreą, w 1904 wybuchła kolejna wojna w regionie, tym razem japońsko-rosyjska. Po japońskim ataku w nocy z 8 na 9 lutego 1904 na Port Artur, Rosja wypowiedziała 10 lutego wojnę Japonii.

Wojna zakończyła się klęską Rosji w 1905. Japonia otrzymała półwysep Liaotung wraz z Port Artur, południową część Sachalinu oraz fragment linii kolejowej w Mandżurii.

Japonia zaczęła coraz bardziej dominować w Mandżurii i Korei. W 1910 Japończycy zaanektowali Koreę (zobacz: historia Korei) i obalili tamtejszą dynastię. Po upadku Cesarstwa Chińskiego, rządzonego przez mandżurską dynastię Qing i proklamowaniu 1 stycznia 1912 w Nankinie Republiki Chińskiej, Chiny znalazły się w stanie nieustannej wojny domowej pomiędzy zwalczającymi się stronnictwami. Partia rządząca Kuomintang po początkowej współpracy z KPCh, musiała od 1927 toczyć z komunistami ciągłą walkę. Rządowa Armia Narodowo-Rewolucyjna odnosiła pewne sukcesy w walce z komunistami.

Po utracie swoich głównych sił, komuniści przegrupowali się i wycofali do północno-zachodniej części kraju. Pokonano 12 tys. km, a wydarzenie to znane jest w historii jako Długi Marsz (1934-1935). Na przywódcę Długiego Marszu został wypromowany, wcześniej mało znany, Mao Zedong.

Wielki Marsz posłużył siłom Czang Kaj-szeka do przywrócenia jedności kraju, gdyż militaryści, przestraszeni perspektywą ustanowienia władzy komunistycznej, przechodzili na jego stronę. Mimo to siły komunistów zostały jednak zachowane, a do ich zniszczenia zabrakło jak to określał Czang Kaj-szek: „Historycznych 5 minut”. Powodem zaprzestania walki z komunistami było wkroczenie Japończyków do Chin. Wobec potężnego zagrożenia, KPCh stała się łącznikiem pomiędzy siłami nacjonalistów a Sowietami, obiecującymi dostawy broni i zaopatrzenia. Zniszczenie sił Mao nie wchodziło więc w grę. Pozwoliło to odbudować im nadwątlone siły, a nawet ponownie zaatakować domniemanego sojusznika w czasie „wspólnej” wojny z Japonią.

Od lat 30. w Japonii narastały nastroje skrajnie faszystowskie i szowinistyczne. Słabe rządy cywilne, w tym sam cesarz Hirohito (Shōwa), były bezsilne wobec nacjonalistycznych militarystów. Pod pretekstem wyzwolenia Azjatów spod panowania Europejczyków (głosili oni hasło: „Azja dla Azjatów”) dążyli oni do zdobycia nowych terytoriów bogatych w surowce strategiczne, niezbędne dla funkcjonowania nowoczesnego państwa.

18 września 1931 doszło do tzw. „incydentu mukdeńskiego”, po którym Armia Kwantuńska zajęła Mandżurię. Utworzono z niej marionetkowe państwo zwane Mandżukuo. Państwem tym rządził od 1934, osadzony na tronie przez Japończyków, cesarz Puyi z mandżurskiej dynastii Qing (wcześniej cesarz chiński, obalony w 1912 przez Yuan Shikaia).

Początek wojny[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Wojna na Pacyfiku.

7 lipca 1937 japońskie oddziały sprowokowały tzw. „incydent na moście Marco Polo” (albo inaczej „bitwę o most Lugou”), który miał być pretekstem do rozpoczęcia kolejnego etapu wojny. Po bitwie Japończycy zajęli Szanghaj, Nankin[2] i południowe Shanxi.

Jednak w połowie 1938 japońskie postępy osłabły, a przeciwnik przeszedł do taktyki walk partyzanckich. Sytuacja taka trwała praktycznie do końca wojny i mimo że armia Kuomintangu (mająca przeciw sobie Japończyków i lokalnych władyków) poniosła wiele porażek, to nie została nigdy pokonana ze względu na duże rezerwy oraz na nieprzerwaną pomoc amerykańską (od 1940). Dzięki oporowi chińskiemu alianci walczący na Pacyfiku mogli dużo szybciej uporać się z Japończykami, którzy zmuszeni byli utrzymywać duże kontyngenty wojsk lądowych na kontynencie.

Według obserwatorów z krajów zachodnich szacuje się, że wojna ta pochłonęła ponad 20 mln ofiar[3] (16,25 mln cywilów) po stronie chińskiej. Jednak strona chińska utrzymuje, że podczas walk zginęło lub odniosło rany 35 milionów ludzi[4]. Liczba martwych po stronie japońskiej to 480 tys. wg Japońskiego Ministerstwa Obrony lub 700 tys. bazując na dochodzeniu Yomiuri Shimbun z roku 2017[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Second Sino-Japanese War 1937–1945, Encyclopædia Britannica [dostęp 2018-03-17] (ang.).
  2. Stolicę republiki – według źródeł chińskich wymordowano tutaj około 300 tysięcy cywilów.
  3. BBC - History - World Wars: Nuclear Power: The End of the War Against Japan [dostęp 2017-04-18].
  4. Remember role in ending fascist war, www.chinadaily.com.cn [dostęp 2017-04-18].
  5. 読売新聞社 大阪本社 社会部, Chūgoku shinryaku (jap.), 読売新聞社, 1983 [dostęp 2017-04-18] (jap.).