John Muir

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
John Muir
Ilustracja
John Muir (ok. 1902)
Data i miejsce urodzenia 21 kwietnia 1838
Dunbar, East Lothian w Szkocji
Data i miejsce śmierci 24 grudnia 1914
Los Angeles
Zawód inżynier, przyrodnik, pisarz, filozof, botanik, geolog
John muir signature.svg

John Muir (ur. 21 kwietnia 1838 w Dunbar, East Lothian w Szkocji, zm. 24 grudnia 1914 w Los Angeles[1]) – szkocko-amerykański przyrodnik, pisarz, filozof środowiska, jeden z pierwszych rzeczników ochrony dzikiej przyrody w Stanach Zjednoczonych[1]. Jego listy, eseje i książki opowiadające o jego przygodach w dzikich ostępach, zwłaszcza w górach Sierra Nevada w Kalifornii cieszyły się bardzo dużą popularnością i były czytane przez miliony ludzi. Jego aktywne zaangażowanie na rzecz ochrony środowiska naturalnego przyczyniło się do zachowania Yosemite Valley, Parku Narodowego Sekwoi i innych obszarów dzikiej przyrody. Założył Sierra Club – jedno z najważniejszych stowarzyszeń zaangażowanych w ochronę środowiska naturalnego w Stanach Zjednoczonych. Na jego cześć został nazwany liczący 340 km szlak turystyczny w górach Sierra Nevada (John Muir Trail)[2]. Inne miejsca nazwane na jego cześć to m.in.: Muir Woods National Monument, Muir Beach, John Muir College, Mount Muir, Camp Muir oraz lodowiec Muira. W Szkocji jego imieniem nazwano liczący 209 km (130 mil) szlak (John Muir Way).

W swoim późniejszym życiu Muir większość czasu poświęcał ochronie zachodnich lasów Ameryki Północnej. Dzięki niemu do Kongresu Stanów Zjednoczonych trafił projekt przyjętej w 1890 roku ustawy tworzącej Park Narodowy Yosemite. Wyrażana w jego dziełach duchowa jakość i entuzjazm wobec natury zainspirowały czytelników, w tym kongresmenów i prezydentów, do podjęcia działań na rzecz ochrony dużych obszarów dzikiej przyrody[3]. Życie Muira, dziś nazywanego „Ojcem Parków Narodowych” („Father of the National Parks”)[4], zostało uwiecznione m.in. przez National Park Service w krótkim filmie dokumentalnym[5].

John Muir jest uznawany za „inspirację dla Szkotów i Amerykanów”[6]. Jego biograf, Steven J. Holmes, uważa że Muir stał się „jednym z patronów działalności środowiskowej dwudziestowiecznej Ameryki”, zarówno politycznej jak i rekreacyjnej. Jego dzieła są często przytaczane i omawiane w książkach i czasopismach, jest również często cytowany przez fotografów przyrody, m.in. przez Ansela Adamsa[7]. „Muir gruntownie ukształtował same kategorie, przez które Amerykanie rozumieją i wyobrażają sobie ich relację ze światem przyrody”[a], pisze Holmes[8]. Muir był ekologicznym myślicielem, politycznym rzecznikiem i religijnym prorokiem, którego dzieła stały się osobistym przewodnikiem ku naturze dla wielu osób, co uczyniło go „prawie wszechobecnym” we współczesnej świadomości środowiskowej. Według autora Williama Andersona, Muir egzemplifikował „archetyp naszej jedności z ziemią”[b][9], natomiast biograf Donald Worster uważa, że misją Muira było „uratowanie amerykańskiej duszy od całkowitego poddania się materializmowi”[c][10]. 21 kwietnia 2013 roku w Szkocji, w 175. rocznicę urodzin Johna Muira, po raz pierwszy obchodzono John Muir Day, oddając hołd przyrodnikowi[11].

Uwagi

  1. Muir has profoundly shaped the very categories through which Americans understand and envision their relationships with the natural world
  2. the archetype of our oneness with the earth
  3. ...saving the American soul from total surrender to materialism

Przypisy

  1. a b John Muir Biography (ang.). notablebiographies.com. [dostęp 2016-10-26].
  2. Elizabeth Wenk, Kathy Morey: John Muir Trail: The Essential Guide to Hiking America's Most Famous Trail. Berkeley, California: Wilderness Press. ISBN 0899974368. (ang.)
  3. The Life and Contributions of John Muir (ang.). Sierra Club. [dostęp 2016-12-25].
  4. Barbara Kiely Miller: John Muir. Milwaukee: Weekly Reader Publishing, 2008, s. 10, seria: Great Americans. ISBN 0836883187. (ang.)
  5. National Park Service: John Muir Series: The Spirit of John Muir, with Lee Stetson (ang.). Yosemite Conservancy. [dostęp 2016-12-25].
  6. John Muir: The Life and Times (ang.). Scotland.org, 2015-04-27. [dostęp 2016-12-25].
  7. Ansel Adams: America's Wilderness: the Photographs of Ansel Adams, with the Writings of John Muir. Philadelphia, PA: Courage Books, 2002. ISBN 0762413905. (ang.)
  8. Steven Holmes: The Young John Muir: An Environmental Biography. Madison: University of Wisconsin Press, 1999. ISBN 9780299161507. OCLC 40076592. (ang.)
  9. William Anderson: Green Man: The Archetype of Our Oneness with the Earth. Fakenham: Compass Books, 1998. ISBN 0951703811. (ang.)
  10. Donald Worster: Passion for Nature. Oxford, New York: Oxford University Press, 2008, s. 403. ISBN 0195166825. (ang.)
  11. Brian Ferguson, Wheelans Claire: Conservationist John Muir’s legacy to sell Scotland across world (ang.). The Scotsman, 2013-01-08. [dostęp 2016-12-25].