KDU-ČSL

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
KDU-ČSL
Ilustracja
Państwo  Czechy
Lider Marian Jurečka
Data założenia 1919
Adres siedziby Praga
Ideologia polityczna konserwatyzm, chrześcijańska demokracja
Poglądy gospodarcze społeczna gospodarka rynkowa
Członkostwo
międzynarodowe
Europejska Partia Ludowa
Grupa w Parlamencie
Europejskim
Europejska Partia Ludowa (Chrześcijańscy Demokraci)
Młodzieżówka Mladí lidovci (ML)
Barwy żółta
Strona internetowa

KDU-ČSLczeska chrześcijańsko-demokratyczna partia polityczna, skrótowo określana jako „ludowcy” (cz. lidovci) lub „chrześcijańscy demokraci” (cz. křesťanští demokraté). Do 2019 działała pod nazwą Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa (cz. Křesťanská a demokratická unie – Československá strana lidová).

Historia[edytuj | edytuj kod]

KDU-ČSL swoje korzenie wiąże z powstałą w 1894 Partią Chrześcijańsko-Socjalistyczną. Sama Czechosłowacka Partia Ludowa (ČSL) została natomiast założona w styczniu 1919, jednocząc kilka partie katolickich. Jej przewodniczącym został Jan Šrámek, późniejszy premier rządu na uchodźstwie (1940–1945). Ugrupowanie wchodziło w skład tzw. piątki – grupy partii politycznych, które rezerwowały sobie prawo do odgrywania głównej roli w życiu politycznym Pierwszej Republiki Czechosłowackiej[1]. W czasie istnienia Drugiej Republiki (1938–1939) ugrupowanie weszło w skład Partii Jedności Narodowej.

Po II wojnie światowej ponownie funkcjonowała jako samodzielna partia w kraju oraz na emigracji. W 1948 liczyła 500 tysięcy członków, jednak w następnym roku liczba ta została ograniczona do 20 tysięcy[2] w związku ze stopniową likwidacją pluralizmu politycznego w okresie stalinizacji. Jako Czechosłowacka Partia Ludowa istniała do 1990, uczestnicząc we Froncie Narodowym Czechów i Słowaków, delegując swych przedstawicieli do parlamentu, rządu i rad narodowych. Pozostawała jednocześnie bez wpływu na politykę państwa (podobnie jak inne ugrupowania satelickie w krajach tzw. demokracji ludowej).

Ugrupowanie pod nazwą Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa odrodziło się na początku transformacji ustrojowej. W 1989 ČSL zerwała związki z komunistami, a w 1992 przyjęła nową nazwę po połączeniu ze środowiskami chrześcijańskimi i agrarnymi[3]. Partia KDU-ČSL, będąca ugrupowaniem o profilu konserwatywnym i chrześcijańsko-demokratycznym, opowiedziała się za gospodarką rynkową, w sferze wartości pozostając ugrupowaniem prawicowym, opowiadającym się za dialogiem państwa z Kościołem katolickim, zakazem przerywania ciąży, przeciw legalizacji małżeństw jednopłciowych oraz eutanazji. W 2010 określała się jako jedyna opoka dla prawicowych wyborców[4]. Do 2010 uzyskiwała stabilne poparcie (6–10%), największe w tradycyjnie katolickich obszarach Moraw. Według własnych informacji liczyło około 38 tysięcy członków[5]. W 2020 liczba członków wynosiła około 22 tysięcy (ludowcy pozostawali drugą najliczniejszą w Czechach partią po KSČM)[6].

Do 2006 KDU-ČSL wielokrotnie wchodziła w skład różnych rządów, współtworząc centroprawicowe i centrolewicowe koalicje[7]. W kolejnych rządach reprezentowali ją m.in. Cyril Svoboda i Miroslav Kalousek. Posiadała ministrów w prawicowych gabinetach, na czele których stał Václav Klaus (1992–1998), a także w rządzie technicznym, którym w 1998 kierował Josef Tošovský. Istotną rolę w powołaniu tego gabinetu odegrał przywódca ludowców Josef Lux[8]. W okresie pobytu w opozycji chadecy wraz z innymi centrowymi i centroprawicowymi partiami przez kilka lat tworzyli tzw. Czwórkoalicję[9]. W 1999 szeregi ugrupowania zasilił Petr Pithart, rok później wybrany na przewodniczącego Senatu[10].

Po wyborach w 2002 KDU-ČSL ponownie weszła do koalicji, tym razem z ČSSD i liberałami z US-DEU, współtworząc rządy premierów Vladimíra Špidli (2002–2004), Stanislava Grossa (2004–2005) i Jiříego Paroubka (2005–2006). W wyborach parlamentarnych w 2006 partia zajęła czwarte miejsce z poparciem 7,2%, co dało jej 13 z 200 mandatów w Izbie Poselskiej. W latach 2007–2009 była częścią centroprawicowej koalicji tworzącej drugi rząd Mirka Topolánka. W 2009 część jej członków (w tym były przewodniczący Miroslav Kalousek) odeszło z partii i znalazło się wśród założycieli nowego ugrupowania TOP 09.

W wyborach w 2010 partia nie przekroczyła wynoszącego 5% progu wyborczego, tracąc reprezentancję w niższej izbie czeskiego parlamentu[11]. Konsekwencją wyborczej porażki była natychmiastowa dymisja Cyrila Svobody. Po kilku miesiącach nowym przewodniczącym partii został lokalny samorządowiec Pavel Bělobrádek[12]. Pod jego przywództwem w wyborach w 2013 chadecy powrócili do parlamentu, a następnie dołączyli do trójpartyjnego rządu Bohuslava Sobotki, współtworzonego także przez socjaldemokratów i centrystów z ANO 2011[13].

Ludowcy utrzymali reprezentację poselską w wyborach w 2017, przechodząc następnie do opozycji. W 2019 partia przyjęła za swoją pełną nazwę dotychczasowy skrótowiec – KDU-ČSL[14]. Przed wyborami w 2021 partia zawiązała koalicję z Obywatelską Partią Demokratyczną i TOP 09 pod nazwą SPOLU[15]. Koalicja otrzymała 27,8% głosów (pierwsze miejsce) i 71 mandatów, z których 23 przypadły ludowcom[16].

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Ugrupowanie współpracuje z powiązanymi ze sobą organizacjami młodzieżowymi i instytutem badawczym[17]. Na forum europejskim od 1996 związane jest z Europejską Partią Ludową, w której uzyskało status członkowski[18]. Partia wydaje własne czasopismo „Nový hlas”[19].

Przewodniczący ČSL i KDU-ČSL[edytuj | edytuj kod]

ČSL
KDU-ČSL

Wyniki wyborów[edytuj | edytuj kod]

Czechosłowacja[edytuj | edytuj kod]

Zgromadzenie Narodowe (1920–1939)
Wybory Izba Poselska Senat
Głosy (tys.) Mandaty Głosy (tys.) Mandaty
Liczba % +/– Liczba +/– Liczba % +/– Liczba +/–
1920 700 11,3 (2.)
33/300
622 11,9 (2.)
18/150
1925 691 9,7 (3.) Decrease2.svg 1,6
31/300
Decrease2.svg 2 618 10,1 (3.) Decrease2.svg 1,8
16/150
Decrease2.svg 2
1929 623 8,4 (5.) Decrease2.svg 1,3
25/300
Decrease2.svg 6 560 8,7 (5.) Decrease2.svg 1,4
13/150
Decrease2.svg 3
1935 616 7,5 (6.) Decrease2.svg 0,9
22/300
Decrease2.svg 3 558 7,7 (6.) Decrease2.svg 1,0
11/150
Decrease2.svg 2
Ustawodawcze Zgromadzenie Narodowe (1946–1948)
Wybory Głosy (tys.) Mandaty
Liczba % Liczba
1946 1111 15,7 (3.)
46/300
Zgromadzenie Narodowe (1948–1968, w ramach Frontu Narodowego)
Wybory Mandaty
Liczba +/–
1948
23/300
Decrease2.svg 23
1954
20/368
Decrease2.svg 3
1960
16/300
Decrease2.svg 4
1964
20/300
Increase2.svg 4
Zgromadzenie Federalne (1969–1990, w ramach Frontu Narodowego)
Wybory Izba Ludu Izba Narodów
Mandaty +/– Mandaty +/–
1971
8/200
7/150
1976
11/200
Increase2.svg 3
7/150
Steady2.svg 0
1981
13/200
Increase2.svg 2
5/150
Decrease2.svg 2
1986
11/200
Decrease2.svg 2
7/150
Increase2.svg 2
Zgromadzenie Federalne (1990–1992)
Wybory[21] Izba Ludu Izba Narodów
Głosy (tys.) Mandaty Głosy (tys.) Mandaty
Liczba % Liczba +/– Liczba % Liczba +/–
1990 koalicja z KDS
6/150
Decrease2.svg 5 koalicja z KDS
4/150
Decrease2.svg 3
1992 388 4,1 (7.)
7/150
Increase2.svg 1 394 4,1 (7.)
7/150
Increase2.svg 3
Czeska Rada Narodowa (1968–1990, w ramach Frontu Narodowego)
Wybory
Mandaty +/–
1968
16/150
1971
15/200
Decrease2.svg 1
1976
12/200
Decrease2.svg 3
1981
14/200
Increase2.svg 2
1986
14/200
Steady2.svg 0
Czeska Rada Narodowa (1990–1992)
Wybory[21] Głosy (tys.) Mandaty
Liczba % Liczba +/–
1990 koalicja z KDS
16/200
Increase2.svg 2
1992 406 6,3 (5.)
15/200
Decrease2.svg 1

Czechy[edytuj | edytuj kod]

Izba Poselska
Wybory[21] Głosy (tys.) Mandaty
Liczba % +/– Liczba +/–
1996 489 8,1 (4.) Increase2.svg 1,80
18/200
Increase2.svg 2
1998 537 9,0 (4.) Increase2.svg 0,9
20/200
Increase2.svg 2
2002 koalicja z US-DEU
22/200
Increase2.svg 2
2006 387 7,2 (4.)
13/200
Decrease2.svg 9
2010[22] 230 4,4 (6.) Decrease2.svg 2,8
0/200
Decrease2.svg 13
2013[23] 337 6,8 (7.) Increase2.svg 2,4
14/200
Increase2.svg 14
2017[24] 294 5,8 (7.) Decrease2.svg 1,0
10/200
Decrease2.svg 4
2021[16] koalicja z ODS i TOP 09
23/200
Increase2.svg 13
Senat
Wybory[21] Mandaty
W danych wyborach Ogółem +/–
1996
13/81
13/81
1998[a]
7/27
16/81
Increase2.svg 3
2000[a]
8/27
21/81
Increase2.svg 5
2002
1/27
16/81
Decrease2.svg 5
2004
3/27
14/81
Decrease2.svg 2
2006
4/27
10/81
Decrease2.svg 4
2008
0/27
7/81
Decrease2.svg 3
2010
2/27
6/81
Decrease2.svg 1
2012
2/27
4/81
Decrease2.svg 2
2014
5/27
10/81
Increase2.svg 5
2016
6/27
14/81
Increase2.svg 4
2018
2/27
13/81
Decrease2.svg 1
2020
3/27
11/81
Decrease2.svg 2
Parlament Europejski
Wybory Głosy (tys.) Mandaty
Liczba % +/– Liczba +/–
2004[25] 223 9,6 (4.)
2/24
2009[26] 180 7,7 (4.) Decrease2.svg 1,9
2/22
Steady2.svg 0
2014[27] 151 10,0 (5.) Increase2.svg 2,30
3/21
Increase2.svg 1
2019[28] 172 7,2 (6.) Decrease2.svg 2,8
2/21
Decrease2.svg 1

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b W ramach Czwórkoalicji.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oprócz ČSL były to: Czeska Partia Socjaldemokratyczna, Republikańska Partia Ludu Wiejskiego i Małorolnego (tzw. Partia Agrarna), Czechosłowacka Partia Narodowo-Socjalistyczna i Czechosłowacka Narodowa Demokracja (zob. Jerzy Tomaszewski, Czechy i Słowacja, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2008, s. 38).
  2. Marek Migalski, Koncepcja „mostu między Wschodem a Zachodem” Edwarda Benesza, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zarządzania i Marketingu, Sosnowiec 2004, s. 166.
  3. a b Leaders of the Czech Republic (ang.). zarate.eu. [dostęp 2014-07-06].
  4. KDU-ČSL je šancí pro pravicové voliče (cz.). kdu.cz, 25 marca 2010. [dostęp 2014-07-06].
  5. Stát se členem (cz.). kdu.cz. [dostęp 2014-07-06].
  6. Karolína Neubergerová: Komunisté mají stále nejvíce členů, jejich řady se ale tenčí (cz.). iprima.cz, 31 maja 2020. [dostęp 2021-10-10].
  7. Přehled vlád ČR (cz.). vlada.cz. [dostęp 2014-07-06].
  8. 10 let od smrti Josefa Luxe: Kdo byl? (cz.). bles.cz, 20 listopada 2009. [dostęp 2014-07-06].
  9. Vznik a zánik čtyřkoalice (cz.). bbc.co.uk. [dostęp 2014-07-06].
  10. Petr Pithart (cz.). nasipolitici.cz. [dostęp 2014-07-06].
  11. Paroubek končí, neustál propad ČSSD ve volbách (cz.). lidovky.cz, 29 maja 2010. [dostęp 2014-07-06].
  12. Nový šéf lidovců: dobytků a sviní v politice se nebojím (cz.). novinky.cz, 20 listopada 2010. [dostęp 2014-07-06].
  13. Bohuslav Sobotka, the leader of the Czech Social Democratic Party, named prime minister today (ang.). vlada.cz, 17 stycznia 2014. [dostęp 2014-07-06].
  14. Lidovci si v Brně zvolili vedení, upravili název strany na zkratku KDU-ČSL (cz.). globe24.cz, 30 marca 2019. [dostęp 2021-10-10].
  15. Michaela Rambousková: ODS, KDU-ČSL a TOP 09 jdou do voleb jako koalice SPOLU. Daly 17 slibů (cz.). kdu.cz, 9 grudnia 2020. [dostęp 2014-07-06].
  16. a b Volby do Poslanecké sněmovny Parlamentu České republiky konané ve dnech 8.10. – 9.10.2021 (cz.). volby.cz. [dostęp 2021-10-09].
  17. Partnerské organizace (cz.). kdu.cz. [dostęp 2014-07-06].
  18. Member Parties (ang.). epp.eu. [dostęp 2014-07-06].
  19. Nový Hlas – interní zpravodaj KDU-ČSL (cz.). kdu.cz. [dostęp 2021-10-09].
  20. Novým předsedou KDU-ČSL se stal Marián Jurečka (cz.). ceskatelevize.cz, 25 stycznia 2020. [dostęp 2020-01-25].
  21. a b c d Výsledky voleb a referend (cz.). volby.cz. [dostęp 2021-10-10].
  22. Volby do Poslanecké sněmovny Parlamentu České republiky konané ve dnech 8.10. – 9.10.2021 (cz.). volby.cz. [dostęp 2021-10-09].
  23. Parties and Elections in Europe: Czechia (ang.). parties-and-elections.eu. [dostęp 2014-07-06].
  24. Volby 2017: Výsledky voleb v České republice (cz.). idnes.cz. [dostęp 2017-10-22].
  25. Volby do Evropského parlamentu konané na území České republiky ve dnech 11.06. – 12.06.2004 (cz.). volby.cz. [dostęp 2014-07-06].
  26. Volby do Evropského parlamentu konané na území České republiky ve dnech 05.06. – 06.06.2009 (cz.). volby.cz. [dostęp 2014-07-06].
  27. Volby do Evropského parlamentu konané na území České republiky ve dnech 23.05. – 24.05.2014 (cz.). volby.cz. [dostęp 2014-07-06].
  28. Volby do Evropského parlamentu konané na území České republiky ve dnech 24.05. – 25.05.2019 (cz.). volby.cz. [dostęp 2019-05-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]