Kajetan Dominik Kalinowski
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Miejsce spoczynku | |
Zawód, zajęcie |
prawnik, finansista |
Narodowość |
polska |
Alma Mater | |
Stanowisko |
zastępca ministra skarbu, prezes Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego |
Wyznanie | |
Rodzice |
Jan Chryzostom, Konstancja ze Staniszewskich |
Małżeństwo |
Salomea ze Zwolińskich |
Dzieci |
Konstancja Kalinowska (zmarła w niemowlęctwie); Fryderyka Augusta z Kalinowskich Brzozowska |
Krewni i powinowaci |
Ludwik Brzozowski (wnuk), Adam Zwoliński (szwagier), Andrzej Zwoliński (teść), Michał Zwoliński (stryjeczny wnuk żony) |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Nagrobek_Kajetana_Dominika_Kalinowskiego_na_Cmentarzu_Pow%C4%85zkowskim.jpg/220px-Nagrobek_Kajetana_Dominika_Kalinowskiego_na_Cmentarzu_Pow%C4%85zkowskim.jpg)
Kajetan Dominik Kalinowski (ur. 2 sierpnia 1775 roku[1] w Błoniu, zm. 5 maja 1828 roku[2] w Warszawie) – polski prawnik i finansista, najbliższy współpracownik ministra skarbu Franciszka Ksawerego Druckiego Lubeckiego, reformator systemu kredytowego w Królestwie Polskim, twórca i pierwszy prezes Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego.
Rodzina
[edytuj | edytuj kod]Przyszedł na świat w rodzinie Jana Chryzostoma i Konstancji ze Staniszewskich, właścicieli małej posiadłości ziemskiej w Błoniu (ojciec z zawodu był kowalem)[3]. Rodzina była prawdopodobnie pochodzenia szlacheckiego[4]. Miał starszą siostrę Franciszkę, zamężną Helwichową.
Edukacja
[edytuj | edytuj kod]Początkowo kształcił się zapewne w domu. W 1790 r. rozpoczął praktykę w kancelarii magistratu Starej Warszawy (za prezydentury Jana Dekerta). Przerwał pracę w okresie powstania kościuszkowskiego, walcząc jako ogniomistrz w oddziałach artylerii. W uznaniu zasług położonych w bitwie pod Maciejowicami został przedstawiony do stopnia oficerskiego, jednak ze względu na upadek powstania nigdy tego awansu nie otrzymał. W wyniku działów rodzinnych otrzymał spadek umożliwiający mu podjęcie studiów prawniczych na sławnym pruskim uniwersytecie w Halle. Ukończył je w 1804 r.
Kariera w sądownictwie i ministerstwie sprawiedliwości
[edytuj | edytuj kod]Po studiach zdał egzaminy sądowe w Berlinie, aby w lutym 1805 r. otrzymać nominację na asesora przy regencji w Kaliszu (wówczas na terenie Królestwa Prus). W 1807 r., po przejęciu władzy przez Komisję Rządzącą, został sędzią apelacyjnym w departamencie warszawskim, w 1809 r. sędzią Trybunału Cywilnego w Warszawie, a następnie jego prezesem i zarazem radcą w Ministerstwie Sprawiedliwości Księstwa Warszawskiego. Należał do ulubieńców ministra Feliksa Łubieńskiego, który w 1810 r. udzielił mu pełnomocnictwa przy organizowaniu nowych trybunałów cywilnych w Siedlcach i Radomiu, stolicach nowych departamentów powstałych po wojnie 1809 r. W 1812 r. Łubieński zlecił Kalinowskiemu przygotowanie ewakuacji archiwów warszawskich z Wiednia. Rok później nadzorował wywóz depozytów sądowych do Krakowa, a następnie do Cieszyna, Drezna i twierdzy Koenigstein (w 1815 r. wróciły one do Warszawy). W 1815 r., zatrzymując stanowisko w administracji Królestwa Polskiego, został delegatem rządu ds. ustalania granicy pomiędzy Królestwem a Wielkim Księstwem Poznańskim.
Kariera w administracji skarbowej
[edytuj | edytuj kod]W 1816 r. Kalinowski objął dyrekcję sum bajońskich, w 1817 r. otrzymując nominację na referendarza w Radzie Stanu Królestwa. W tym samym roku towarzyszył specjalnemu delegatowi królewskiemu Franciszkowi Ksaweremu Druckiemu-Lubeckiemu w pertraktacjach w Berlinie w sprawie konwencji dotyczącej rozliczenia zobowiązań bajońskich. Dwa lata później prowadził razem z Druckim-Lubeckim układy likwidacyjne. W międzyczasie przewodniczył również rozmowom dotyczącym umowy handlowej z Rosją. W 1821 r. był w Wiedniu, gdzie początkowo z Druckim-Lubeckim, a następnie sam doprowadził do finału rozmowy dotyczące pretensji rządu polskiego wobec Austrii. W 1828 r. prowadził rozmowy w sprawie układów likwidacyjnych z Saksonią.
W 1819 r. mianowano go nadzwyczajnym radcą stanu, rok później prezesem Biura Likwidacyjnego przy Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu. W 1822 r. został awansowany na stanowisko dyrektora Dyrekcji Dochodów Niestałych w Komisji (stając się faktycznym zastępcą ministra Druckiego-Lubeckiego), rzeczywistego radcy stanu oraz prezesa Centralnej Komisji Likwidacyjnej.
W 1822 r. przedstawił Radzie Stanu projekt nowego systemu kredytowego, mającego uratować sytuację zadłużonego ziemiaństwa w Królestwie. Na tej podstawie ustanowiono trzy lata później Towarzystwo Kredytowe Ziemskie w Królestwie Polskim, którego pierwszym prezesem został właśnie Kalinowski.
Śmierć
[edytuj | edytuj kod]Zmarł przed ukończeniem rozmów z saską delegacją, w Warszawie w 1828 r. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim we wspólnym grobie z córką Konstancją i teściową Marianną z Cytackich Zwolińską, w kwaterze 1 (rząd 2, miejsce 11)[5]. Pozostawił po sobie żonę Salomeę ze Zwolińskich (ok. 1772-1852), poślubioną ok. 1806 r. w Kaliszu, córką Andrzeja, siostrą Adama, stryjeczną babką Michała Antoniego. Jego córka Fryderyka Augusta (której chrzestnym ojcem był król saski i książę warszawski Fryderyk August I), dziedzicząca po rodzicach dobra Opacz Wielka pod Warszawą, wyszła za Bolesława Brzozowskiego[6], urzędnika Najwyższej Izby Obrachunkowej. Jej synem był Ludwik, poeta i emigrant po powstaniu styczniowym.
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Order Świętego Stanisława I (1819), II (1819) oraz III klasy (1815)[7] (Królestwo Polskie)
- Order Leopolda II klasy (Austria)
- Order Czerwonego Orła II klasy z brylantami (Prusy)
- Order Świętej Anny II klasy z brylantami (Rosja)[8]
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jan Antoni Miączyński, Kalinowski Kajetan Dominik (1775-1828), w: Polski Słownik Biograficzny, t. 11, Wrocław 1964-65, s. 458-459.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Łoza podaje datę 1774 rok
- ↑ Łoza podaje datę 4 maja 1828 roku
- ↑ Ryszard Szawłowski, Najwyższe państwowe organy kontroli w Polsce w XIX wieku, Warszawa 1999, s. 188
- ↑ Seweryn Uruski, Rodzina: Herbarz Szlachty Polskiej, t. 6, Warszawa 1909, s. 153
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: KONSTANCYA KALINOWSKA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-05-15] .
- ↑ Akt zgonu Fryderyki Augusty Brzozowskiej, parafia św. Aleksandra w Warszawie, rok 1856, nr 945
- ↑ Stanisław Łoza, Kawalerowie orderu Św. Stanisława, w: Miesięcznik Heraldyczny, r. IX, nr 5, Warszawa 1930, s. 99.
- ↑ Lista na podstawie informacji z nekrologu w Kurierze Warszawskim: Nekrologi "Kuriera Warszawskiego" 1821-1939, oprac. Andrzej T. Tyszka, Warszawa 2004, s. 445.
- Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Halle
- Członkowie Rady Stanu Królestwa Kongresowego
- Członkowie Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Królestwie Polskim
- Polscy ekonomiści
- Urodzeni w 1775
- Zmarli w 1828
- Ludzie związani z Warszawą (Królestwo Kongresowe)
- Ludzie związani z Kaliszem
- Ludzie urodzeni w Błoniu
- Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława I klasy (Królestwo Kongresowe)
- Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława II klasy (Królestwo Kongresowe)
- Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława III klasy (Królestwo Kongresowe)
- Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
- Polacy odznaczeni Orderem Leopolda (Austria)
- Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny
- Polacy odznaczeni Orderem Orła Czerwonego
- Sędziowie Księstwa Warszawskiego
- Żołnierze powstania kościuszkowskiego