Błonie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia nazwy.
Błonie
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Centrum Błoni widoczne z lotu ptaka
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat warszawski zachodni
Gmina Błonie
Aglomeracja warszawska
Prawa miejskie 1380
Burmistrz Zenon Reszka
Powierzchnia 9,12 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

12 392[1]
1363,3 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 22
Kod pocztowy 05-870 do 05-872
Tablice rejestracyjne WZ
Położenie na mapie gminy Błonie
Mapa lokalizacyjna gminy Błonie
Błonie
Błonie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Błonie
Błonie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Błonie
Błonie
Położenie na mapie powiatu warszawskiego zachodniego
Mapa lokalizacyjna powiatu warszawskiego zachodniego
Błonie
Błonie
Ziemia52°11′48″N 20°37′01″E/52,196667 20,616944
TERC (TERYT) 1432014
SIMC 0920249
Hasło promocyjne: \
Urząd miejski
Rynek 6
05-870 Błonie
Strona internetowa
BIP

Błonie (jid. ‏בלוינא‎ Bloyna, hebr. ‏בלוניה‎ Blonye[2]) – miasto w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie warszawskim zachodnim (dawniej powiat błoński), siedziba gminy miejsko-wiejskiej Błonie, położone na Równinie Łowicko-Błońskiej, 18 km na zachód od granic Warszawy, nad rzeką Rokitnicą.

Według danych GUS z rocznika demograficznego[3] 31 grudnia 2017 roku miasto liczyło 12 354 osób, a 31 grudnia 2016 roku - 12 371 osób. W 2014 miasto liczyło 12 479 mieszkańców[4].

Błonie uzyskały lokację miejską w 1380 roku[5]. Miasto królewskie Korony Królestwa Polskiego[6] położone w drugiej połowie XVI wieku w powiecie błońskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiego[7]. Miasto rządowe Królestwa Kongresowego, położone było w 1827 roku w powiecie błońskim, obwodzie warszawskim województwa mazowieckiego[8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Błonia.
Rynek, pierzeja północna

Na terenie miasta jak i w jego pobliżu istniał w I w. p.n.e. - IV w. p.n.e. prężny ośrodek hutniczy. Był to drugi co do wielkości ośrodek tego typu w europie[9]. Miejscowość wzmiankowana już w XI w., lecz znaleziono tu też ślady osadnictwa z VIII wieku[10]. W 1257 Konrad II, książę mazowiecki i czerski ufundował, istniejący do dziś, kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy i osadził w nim kanoników regularnych laterańskich z Czerwińska[11].

2 maja 1338 Błonie otrzymało prawa magdeburskie, w 1380 książę mazowiecki Janusz I Starszy wydał przywilej lokacyjny dla miasta na prawie chełmińskim. Od XV wieku do 1867 siedziba powiatu błońskiego zarządzanego przez magnata Radosława Nalepę. W XVI wieku ośrodek piwowarstwa i szewstwa. Miasto zostało zniszczone podczas wojen szwedzkich. W latach 1807–1815 Błonie należało do Księstwa Warszawskiego, następnie zaś do Królestwa Polskiego. Podczas okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej istniało getto żydowskie, w którym przebywało około 3 tys. Żydów.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Podział ze względu na osiedla
Fontanna na rynku miejskim

Piramida wieku mieszkańców Błonia w 2014 roku[1].
Piramida wieku Blonie.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Klasycystyczny Ratusz (proj. Henryk Marconi)
  • Kościół pw. Trójcy Św., wczesnogotycki z 1257, przebudowany w czasach baroku, dzwonnica z XVIII w. (nr rej.: 1002/129 z 9.06.1958)
  • Ratusz klasycystyczny z 1842 proj. Henryka Marconiego, architekta pochodzenia włoskiego, jednego z najlepszych polskich architektów pierwszej połowy XIX wieku
  • Remiza straży pożarnej z 1905
  • Cmentarz żydowski z XIX wieku[12]
  • Cmentarz parafialny założony w 1760 przy ul. Towarowej (nr rej.: 1335 z 8.12.1989)
  • Dworek Poniatówka z przełomu XVIII i XIX wieku. Letnia rezydencja księcia Józefa Poniatowskiego (nr rej.: 1261-A z 6.05.1985).
  • Grodzisko – w miejscu dawnego kasztelańskiego grodu. Podczas prac archeologicznych odnaleziono na nim relikty ceglanego budynku ze śladami charakterystycznej dla 2. ćwierci XIII w. obróbki nacięciami ukośnymi lub w jodełkę. Fundatorem mógł być książę Konrad Mazowiecki lub jego syn Siemowit I[13][14]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Deptak w parku miejskim „Bajka”

W Specjalnej Strefie Przemysłowej Pass swoje hale magazynowe mają tacy światowi potentaci usług logistycznych, jak ProLogis, Panattoni, FM Logistic, czy Metropol Group o łącznej powierzchni 500 tys. m². Jest to 20% całej powierzchni magazynowej w Polsce. W budowie jest kolejne 150 tys. m².[potrzebny przypis]

W Błoniu swoje siedziby mają takie firmy jak Polbita Sp z o.o., właściciel marki Drogerie Natura, Pekaes S.A, Bantex, Eurocash, ZPOW Dawtona czy MEFA Sp. z o.o.

W mieście znajdują się supermarkety i hipermarkety Tesco, Top Market, Biedronka, Intermarché, restauracja McDonald’s, a także galeria handlowo-usługowa „Galeria Błonie”.

Miasto jest siedzibą browarów Krafowych: Artezan, Inne Beczki, oraz gospodarzem imprezy plenerowej 100% Craft[15].

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajdują się dawne zakłady Mera-Błonie. Na miejscu Mery Błonie w latach 1912–1952 istniała Fabryka Zapałek. Jej pierwszym właścicielem był Czesław Tabor. W czasie międzywojennym fabryka była jedną z pięciu wielkich fabryk podobnej produkcji. Zatrudniała 300 osób, a ze względu na groźbę pożaru istniała fabryczna straż pożarna składająca się z około 30 strażaków. Zakład otaczał swoich pracowników, jak i ich rodziny opieką socjalną. Powstał żłobek przyzakładowy, zapewniający dzieciom opiekę lekarską i pielęgniarską, na Utracie urządzono przystań kajakową wyposażoną w kajaki i odpowiedni sprzęt. Fabryka prowadziła na koszt własny wycieczki krajoznawcze po Polsce oraz była aktywna w życiu miasta biorąc udział w obchodach i uroczystościach.

Fabrykę zlikwidowano w 1952 i utworzono na jej miejscu Zakłady Mechaniki Precyzyjnej z produkcją przeznaczoną dla wojska. Na początku 1959 produkcję zlikwidowano, a od 4 kwietnia 1959 zakłady rozpoczęły produkcję zegarków naręcznych na licencji radzieckiej. Zegarki te były znane w całej Polsce, istniało nawet promocyjno-satyryczne hasło: „Sprzedaj pług, sprzedaj konie, kup zegarek marki Błonie”. W Błoniu produkowano zegarki o nazwach: Alfa, Arras, Atlas, Bałtyk, Blonex (wersja eksportowa), Błonie, Super Błonie, Delfin, Dukat, Jantar, Kurant, Lech, Polan, Wars oraz Zodiak. Zakłady w Błoniu były montownią, podzespoły były importowane z ZSRR. Dopiero pod koniec lat sześćdziesiątych rozpoczęto produkcję płyt i mostków mechanizmów. Nie były już sygnowane znakiem pierwszej moskiewskiej fabryki zegarów, lecz własnym logo Błonia: wycinkiem wieńca zębatego w prostokątnym polu z zaokrąglonymi rogami. Z powodu problemów z importem podzespołów podjęto decyzję o zakończeniu produkcji zegarków.

Zakład Mechaniki Precyzyjnej „Mera-Błonie” (1973)

W 1970 Zakłady Mechaniki Precyzyjnej przekształcono w Zakłady Mechaniki Precyzyjnej „Mera-Błonie”, lokując tu produkcję urządzeń peryferyjnych do maszyn cyfrowych. Fabryka rozpoczęła produkcję komputerowych drukarek wierszowych na które licencja została kupiona na przełomie 1968-1969 od angielskiej firmy ICL. Dała ona początek produkcji całej rodzinie tego typu drukarek już zakładowej konstrukcji. W 1972 ZMP „Mera-Błonie” uzyskał licencję na drukarkę mozaikową DZM180 i pochodne od francuskiej firmy Logabax. Obecnie w halach po byłej fabryce „Mera–Błonie” swoją linię produkcyjną ma firma MBS Computergraphik Sp. z o.o. Firma ta produkuje parkometry, selektory monet i tzw. „biletomaty” na skalę ogólnopolską. Urządzenia obsługują strefy parkingowe oraz prowadzą dystrybucję biletów i kart miejskich w całej Warszawie, a także m.in. w Chorzowie, Ciechanowie, Gdańsku, Wałbrzychu czy Zielonej Górze. W stolicy jest ich 1280, w kolorze niebieskim i brązowym.

Na terenie byłych zakładów „Mery” swoją fabrykę ma również Delphi Poland S.A. W błońskim zakładzie produkuje się pochłaniacze par paliw, filtry powietrza, zawory recyrkulacji gazów spalinowych, zawory regulacyjne podciśnienia powietrza w kolektorze dolotowym, moduły zasilania paliwem (zintegrowane ze zbiornikiem paliwa) oraz konwertery katalityczne/katalizatory. Części te dostarczane są m.in. do BMW, Fiata, Forda, Opla, Peugeota, Citroëna, Rovera, Saaba i Volvo.

W Błoniu na 8-hektarowej działce, do końca 2010, kosztem 15 mln euro, swoją pierwszą fabrykę w Polsce i 15. na świecie zbuduje spółka Soprema – producent systemów hydroizolacyjnych dla budownictwa i inżynierii lądowej[16].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Położenie miasta na tle gminy i powiatu

W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

Nr drogi Przebieg
DK92-PL.svg Warszawa – Błonie – KutnoPoznańRzepin
DW579-PL.svg Nowy Dwór Mazowiecki – Błonie – Grodzisk Mazowiecki
DW720-PL.svg NadarzynBrwinów – Błonie

1,5 kilometra od granic gminy przebiega także autostrada A2.

Przez miasto przebiega linia kolejowa nr 3 WarszawaFrankfurt nad Odrą ze stacją Błonie. Na terenie miasta funkcjonuje parking typu PARKUJ I JEDŹ (P+R).

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Placówka szkolna w 1918 roku.

Do publicznych placówek oświatowych należą:

Szkoła podstawowa nr 1 im. Mikołaja Kopernika[edytuj | edytuj kod]

Najstarszą szkołą w mieście, a na początku funkcjonowania również jedyną była założona w 1918 Szkoła Powszechna im. ks. Józefa Poniatowskiego (obecna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Mikołaja Kopernika). Ciasny gmach szkolny nie zapewniał odpowiednich warunków do nauki wszystkich dzieci podlegających obowiązkowi szkolnemu, w celach edukacyjnych wynajmowano pomieszczenie przy szosie warszawskiej, prywatne sale od pana Winnickiego oraz lokal w budynku Ochotniczej Straży Pożarnej. W 1924 odnowione zostały dwa pomieszczenia szkolne. Działania nie przyniosły poprawy sytuacji, bo w 1929 w szkole uczyło się ponad 1000 uczniów. Z powodu kryzysu gospodarczego miasto nie mogło pozwolić sobie na budowę szkoły. Pod koniec 1929 rząd Miejski zdecydował się na kupno pałacyku przy ul. Narutowicza. Wtedy szkoła została podzielona na Szkołę Powszechną nr 1 (650 uczniów) oraz Szkołę Powszechną nr 2 (400 uczniów). Budowa nowego budynku miała się zacząć dopiero w 1935 roku. 4 września 1938 gmach w stanie surowym był już ukończony. Znajdowały się w nim dwie szatnie, pokój nauczycielski, kancelaria, 8 sal lekcyjnych, gabinet na pomoce naukowe, biblioteka i pracownia robót ręcznych. Otwarcie placówki ustalono na 4 września 1939, jednak ze względu na wybuch II wojny światowej do tego nie doszło. 13 września 1939 wojska niemieckie wkroczyły do Błonia i przekształciły budynek szkoły w szpital polowy. Kolejnymi kierownikami pierwszej szkoły w Błoniu byli Michał Kopczyński (1918-1927), Józef Niemstak (od 4 V do 31 XI 1927), Jan Kamosiński (od 1927 do 1961), Czesław Rytka (od 1962 do 1975), Stefan Okraska (od 1975 do 1999), Lucyna Żakowska (od 1999 do 2009), Wojciech Kowalczyk (od 2009 do 2010) i Magdalena Rak (od 2010). Szkoła ciągle się rozbudowuje, posiada obszerną halę sportową oraz dawną salę gimnastyczną. Obecnie przygotowywany jest do oddania nowy frontowy budynek z pracowniami tematycznymi[19].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Centrum Kultury nocą

W skład placówek kulturalnych wchodzą:

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Skwer przy Os. Wyszyńskiego

W mieście znajdują się cztery kluby sportowe:

  • Błonianka Błonie (piłkarski + sekcja ciężarowców)
  • LKS OLYMP Błonie (tenis, warcaby, lekka atletyka)[20]
  • UKS BETA (siatkarski)
  • UKS Melo (lekka atletyka)
  • KS Passovia Pass (piłkarski)

Przy Alei C. K. Norwida, w Parku Bajka znajduje się skatepark, z którego korzysta kilkuset deskorolkowców i miłośników rolek, czy BMX.

W okresie międzywojennym w Błoniu działały trzy kluby piłkarskie: KS Błonianka Błonie, KS TUR Błonie, Makabi Osiek[21].

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół Starokatolicki Mariawitów Trójcy Przenajświętszej

W mieście prowadzą działalność następujące wspólnoty religijne:

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W kamienicy, na rogu ulicy Warszawskiej i 3 Maja, w 1945 znajdował się powstańczy szpital[24].
  • Przed wybuchem powstania warszawskiego w mieście produkowano orzełki na czapki i mundury powstańców.[potrzebny przypis]
  • Radziecki obóz przejściowy, do którego trafił Wilm Hosenfeld, niemiecki oficer, który uratował Władysława Szpilmana, o którym mowa w filmie „Pianista” (reż. Roman Polański), znajdował się w Błoniu[25].
  • Błonie było planem filmu „Książątko” w reżyserii Konrada Toma z 1937[26].
  • Ulice Błonia stały się również planem filmowym polsko-brytyjskiej koprodukcji „Ceremonia pogrzebowa” (1984), reż. Jacek Bromski.[potrzebny przypis]
  • Nakręcono również film „Zmowa” (1988), reż. Janusz Petelski.[potrzebny przypis]
  • W mieście nakręcono kilka scen do filmu „Świadek koronny”. [potrzebny przypis]
  • W 2006 roku Niemiecka telewizja ZDF, nagrała w Błoniu film dokumentalny o ofiarach II wojny światowej.[potrzebny przypis]
  • KS Błonianka Błonie w latach powojennych posiadała jeden z najlepszych stadionów piłkarskich na Mazowszu i jedną z najlepszych muraw w Polsce.[potrzebny przypis]
  • Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin (IHAR) w Radzikowie wyhodował w 1982 pierwszą w Polsce odmianę pszenżyta nazwie „Lasko”.
  • Dworzec kolejowy w Błoniu jak na niewielką stację posiada ogromny budynek z nie mniejszą poczekalnią i rozległą antresolą.[potrzebny przypis]
  • Przez Błonie przebiegała trasa 67 Tour de Pologne, w ramach którego przed Ratuszem rozegrana została Lotna Premia[27].
  • Błoński kościół pw. Świętej Trójcy znajduje się na „lokalnym szlaku powiatu warszawskiego zachodniego” administrowanym przez Lokalną Organizację Turystyczną Skarbiec Mazowiecki. Na szlaku tym organizacja testuje różne narzędzia ułatwiające turystom zwiedzanie. Przed kościołem postawiono tablicę informacyjną. Udostępniono też aplikację GPS prowadzącą po szlaku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Błonie polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  2. Baza JewishGen.
  3. GUS, Rocznik Demograficzny 2018, stat.gov.pl [dostęp 2019-05-14] (pol.).
  4. Dorota Szałtys, Joanna Stańczak: Roczniki Branżowe, Rocznik Demograficzny 2015. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2015-10-07.
  5. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 20–21.
  6. Adolf Pawiński, Mazowsze, Warszawa 1895, s. 38.
  7. Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.
  8. Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowéy Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 1 : A-Ł, Warszawa 1827, s. 26.
  9. Marcin Wojciech Solarz, Błonie Książence miasto na Mazowszu, 2010, ISBN 978-83-89855-68-8.
  10. Mapa gminy Błonie, przewodnik turystyczny po zabytkach, Agencja REGRAF.
  11. Oficjalny serwis internetowy Miasta i Gminy Błonie.
  12. Michalak, Grzegorz, Żydzi w Błoniu – dzieje i zagłada, „Seminare. Poszukiwania naukowe”, 2014(35) (nr 2), ISSN 1232-8766 [dostęp 2017-11-21] (pol.).
  13. Kiersnowska „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” tom XIX rok 1971, nr 3, s. 447–462.
  14. Galicka, Sygietyńska rozdziale „Sztuka romańska [na Mazowszu](X-XIII w.)” w: „Dzieje Mazowsza do 1526 roku”, red. A. Gieysztor, H. Samsonowicz, Warszawa 1994, s. 167.
  15. Browar Artezan, www.facebook.com [dostęp 2019-06-26] (pol.).
  16. W skrócie – Budownictwo. „Rzeczpospolita”, s. B4, 2009-12-09 (pol.). 
  17. Strona gminy, przedszkola.
  18. Zespół Szkół nr 1 im. Melchiora Wańkowicza w Błoniu, zs1-blonie.pl [dostęp 2019-05-14].
  19. Historia szkoły, sp1blonie.pl [dostęp 2019-05-21].
  20. Strona LKS OLYMP Błonie.
  21. Błonie na dawnej fotografii, Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Błońskiej, Błonie 2003.
  22. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2017-01-18].
  23. blonie.pl :: Oficjalny serwis internetowy Miasta i Gminy Błonie.
  24. Tablica pamiątkowa umieszczona na kamienicy.
  25. Wilm Hosenfeld: „Staram się ratować każdego”. Życie niemieckiego oficera w listach i dziennikach. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2007, s. 993. ISBN 978-83-7399-277-1.
  26. Błonie na dawnej fotografii, Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Błońskiej, Błonie 2003.
  27. 67. Tour de Pologne: pierwsza premia w Błoniu.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]