Kamienica Roeslera i Hurtiga w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kamienica Roeslera i Hurtiga
w Warszawie
Obiekt zabytkowy nr rej. 232 z 1 lipca 1965
Ilustracja
Kamienica od strony Krakowskiego Przedmieścia
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Krakowskie Przedmieście 79
Styl architektoniczny klasycyzm[1]
Rozpoczęcie budowy 1784
Ukończenie budowy 1785
Ważniejsze przebudowy 1887–1888
Zniszczono 1939, 1944
Odbudowano 1948–1949
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Kamienica Roeslera i Hurtiga w Warszawie
Kamienica Roeslera i Hurtiga
w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamienica Roeslera i Hurtiga w Warszawie
Kamienica Roeslera i Hurtiga
w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Kamienica Roeslera i Hurtiga w Warszawie
Kamienica Roeslera i Hurtiga
w Warszawie
Ziemia52°14′46,86″N 21°00′45,29″E/52,246350 21,012581

Kamienica Roeslera i Hurtiga[1], także dom Roeslera i Hurtiga[2] – zabytkowa kamienica znajdująca się przy ulicy Krakowskie Przedmieście 79 w Warszawie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przed powstaniem kamienicy w tym miejscu, od strony ul. Senatorskiej, stał dworek starosty warszawskiego Mikołaja Grzybowskiego[3]. Został spalony w czasie potopu szwedzkiego w 1656[3]. Od strony Krakowskiego Przedmieścia znajdowało się co najmniej pięć budynków[3]. W połowie XVIII od strony ul. Senatorskiej wniesiono pałac Małachowskich[3]. W 1784 nieruchomość została sprzedana przez Mikołaja Małachowskiego kupcom z Czech i Moraw: Jana Michała i Franciszka Leopolda Roeslerów oraz Gaspara (Kacpra) Hurtiga[4].

Kamienica została wniesiona na dziedzińcu pałacu Małachowskich w latach 1784–1785 według projektu Szymona Bogumiła Zuga[3][5]. Powstał tam pierwszy na ziemiach polskich nowoczesny dom handlowo-mieszkalny ze specjalnie zaprojektowanymi witrynami wystawowymi[3]. Był to jeden z najdroższych i najbardziej luksusowych obiektów handlowych w Warszawie[6]. Na piętrach znajdowały się mieszkania czynszowe oraz apartamenty właścicieli[1]. Poprzez oficyny budynek był połączony z pałacem Małachowskich[3].

Przedsiębiorstwo Roslerów i Hurtiga zbankrutowało w 1794 w wyniku kryzysu bankowego, jednak kamienica pozostała ich własnością do 1803[7].

W 1839 na parterze kamienicy otwarto piwiarnię „Pod Nadzieją”, która jako pierwsza w mieście serwowała piwo bawarskie[8]. Był to jeden z ulubionych lokali grupy młodych literatów i malarzy nazywanych Cyganerią Warszawską[9].

W latach 1887–1888 kamienica została przebudowana w związku z przebiciem do Krakowskiego Przedmieścia ul. Miodowej[10]. Ścianę szczytową i oficyny południowe przekształcono na elewacje według projektu Józefa Hussa[11]. Do przebicia ulicy na właścicielach pałacu Małachowskich i kamienicy ciążył obowiązek przepuszczania przechodniów z Krakowskiego Przedmieścia na ul. Miodową lub odwrotnie[12]. Ruch przechodniów zwiększał atrakcyjność kamienicy i jej oficyn dla firm handlowych[13].

Podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 budynek spłonął[11]. Dalsze zniszczenia miały miejsce w 1944 podczas powstania warszawskiego[14]. Ogółem w czasie II wojny światowej kamienica została zniszczona w 70%[15].

W latach 1948–1949 budynek odbudowano według projektu Zygmunta Stępińskiego[2]. Obiekt przywrócono zasadniczo do stanu z XVIII wieku, jednak w celu odsłonięcia wschodniej fasady pałacu Małachowskich rozebrano oficynę południową[11][16].

W latach 1952–1957 w kamienicy miało swoją siedzibę Państwowe Wydawnictwo Naukowe, a następnie przedsiębiorstwa handlu zagranicznego[17].

W 1965 budynek został wpisany do rejestru zabytków[18].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Juliusz A. Chrościcki, Andrzej Rottermund: Atlas architektury Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1977, s. 81.
  2. a b Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2005, s. 30. ISBN 83-908950-8-0.
  3. a b c d e f g Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. T. 7 Krakowskie Przedmieście. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2001, s. 134. ISBN 83-88372-14-9.
  4. Tomasz Grygiel: Pałac Małachowskich i dom Roeslera. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s. 24–25. ISBN 83-01-02662-6.
  5. Tomasz Grygiel: Pałac Małachowskich i dom Roeslera. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s. 26–28. ISBN 83-01-02662-6.
  6. Tomasz Grygiel: Pałac Małachowskich i dom Roeslera. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s. 36. ISBN 83-01-02662-6.
  7. Tomasz Grygiel: Pałac Małachowskich i dom Roeslera. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s. 38–39. ISBN 83-01-02662-6.
  8. Tomasz Grygiel: Pałac Małachowskich i dom Roeslera. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s. 45. ISBN 83-01-02662-6.
  9. Tomasz Grygiel: Pałac Małachowskich i dom Roeslera. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s. 48. ISBN 83-01-02662-6.
  10. Tomasz Grygiel: Pałac Małachowskich i dom Roeslera. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s. 59, 64. ISBN 83-01-02662-6.
  11. a b c Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. T. 7 – Krakowskie Przedmieście. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2001, s. 136. ISBN 83-88372-14-9.
  12. Tomasz Grygiel: Pałac Małachowskich i dom Roeslera. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s. 41, 64. ISBN 83-01-02662-6.
  13. Tomasz Grygiel: Pałac Małachowskich i dom Roeslera. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s. 41. ISBN 83-01-02662-6.
  14. Tomasz Grygiel: Pałac Małachowskich i dom Roeslera. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s. 84–85. ISBN 83-01-02662-6.
  15. Zygmunt Stępiński: Gawędy warszawskiego architekta. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984, s. 66. ISBN 83-03-00447-6.
  16. Tomasz Grygiel: Pałac Małachowskich i dom Roeslera. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s. 87. ISBN 83-01-02662-6.
  17. Tomasz Grygiel: Pałac Małachowskich i dom Roeslera. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s. 96. ISBN 83-01-02662-6.
  18. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 30 września 2017 r. Woj. mazowieckie (Warszawa). W: Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. s. 34. [dostęp 2017-12-24].