Karaganda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karaganda
Қарағанды
Ilustracja
Herb
Herb
Państwo  Kazachstan
Obwód karagandyjski
Powierzchnia 550 km²
Wysokość 553 m n.p.m.
Populacja (2018)
• liczba ludności
• gęstość

500 234[1]
846 os./km²
Nr kierunkowy +7-7212
Kod pocztowy 100001-100030
Tablice rejestracyjne H
Położenie na mapie Kazachstanu
Mapa lokalizacyjna Kazachstanu
Karaganda
Karaganda
Ziemia49°50′N 73°10′E/49,833333 73,166667
Strona internetowa
Oddział regionalny partii Nur Otan w Karagandzie
Centrum miasta

Karaganda (kaz. Қарағанды, Karagandy; ros. Караганда, Karaganda) – miasto w Kazachstanie, w Karagandyjskim Zagłębiu Węglowym; stolica obwodu karagandyjskiego. W 2018 roku liczyło 500 234 mieszkańców[2]. Ośrodek wydobycia węgla kamiennego, przemysłów: maszynowego, chemicznego, materiałów budowlanych i spożywczego. W mieście znajduje się kilka szkół wyższych, m.in. uniwersytet (zał. w 1972 roku), uczelnia medyczna i politechnika; ponadto kilka instytutów badawczych, muzeum, teatry i ogród botaniczny[3]. Miasto jest siedzibą Związku Polaków w Kazachstanie (zał. w 1994 roku). Od 1999 roku Karaganda jest także siedzibą katolickiej diecezji karagandyjskiej – jednej z czterech jednostek terytorialnych Kościoła na terenie Kazachstanu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze osadnictwo na terenie miasta pojawiło się w 1856 roku. Rok później rozpoczęto eksploatację węgla kamiennego na małą skalę, w który zaopatrywano pobliską hutę miedzi. Wydobycie węgla wstrzymano w latach 20. XX wieku, jednak w 1931 roku, po zakończeniu budowy linii kolejowej oraz zarządzeniu, że Karaganda będzie głównym ośrodkiem węglowym, dostarczającym surowiec dla przemysłu w regionie Uralu, wznowiono eksploatację okolicznych złóż. W 1934 roku Karaganda otrzymała prawa miejskie, a w 1936 roku została ustanowiona centrum administracyjnym obwodu karagandyjskiego Kazachskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Do roku 1939 liczba ludności miasta wzrosła do 166 tys. Rozwój miasta dokonał się w dużej mierze dzięki wykorzystaniu przymusowo pracujących robotników.

Znaczenie miasta wzrosło w czasie II wojny światowej, kiedy Niemcy zajęli Donieckie Zagłębie Węglowe i do Karagandy przeniesiono tamtejsze maszyny górnicze. Wydobycie węgla i produkcja maszyn górniczych wciąż odgrywa główna rolę w gospodarce miasta, jednak duże znaczenie mają także zakłady przetwarzające żelazo i stal. Ponadto miasto jest ośrodkiem przemysłu spożywczego i przemysłów lekkich; działają tam cementownie. Duża koncentracja przemysłu spowodowała zmniejszenie ilości zasobów wody w regionie, przez co konieczna była budowa kanału łączącego Karagandę z rzeką Irtysz (Kanał Irtysz-Karaganda)[3], który został oddany do użytku w 1974 roku[4].

22 października 1962 r. elektrownia w Karagandzie została zniszczona na skutek testu atomowego #184, będącego częścią serii prób rakietowo-jądrowych pod kryptonimem „Projekt K”. Impuls elektromagnetyczny jaki powstał po wybuchu głowicy o mocy 300 kt doprowadził do nagłego skoku mocy w kablu łączącym Astanę i Ałmaty, na skutek czego wyłączniki instalacyjne w elektrowni stanęły w ogniu[5].

10 kwietnia 1994 roku na kongresie w Karagandzie z połączenia sześciu organizacji polonijnych powstał Związek Polaków w Kazachstanie[6].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. http://stat.gov.kz/getImg?id=ESTAT274380, 1 lipca 2018.
  2. http://stat.gov.kz/getImg?id=ESTAT274380, 1 lipca 2018.
  3. a b Qaraghandy (Kazakhstan) (ang.). Encyclopedia Britannica. [dostęp 2010-08-11].
  4. Irtysz–Karaganda, Kanał. Encyklopedia PWN. [dostęp 2010-08-11].
  5. Hiroshima and Nagasaki anti-nuclear propaganda debunked by the hard facts [dostęp 2016-08-09].
  6. Związek Polaków w Kazachstanie. WIEM, darmowa encyklopedia. [dostęp 2010-08-11].