Kazimierz Gołba

Kazimierz Gołba
Data i miejsce urodzenia	28 stycznia 1904 ; Rzeszów
Data i miejsce śmierci	27 kwietnia 1952 ; Katowice
Narodowość	polska
Alma Mater	Uniwersytet Jagielloński
Dziedzina sztuki	literatura piękna
	Ważne dzieła
	Wieża spadochronowa;
	Multimedia w Wikimedia Commons

Kazimierz Gołba (ur. 28 stycznia 1904 w Rzeszowie^[1], zm. 27 kwietnia 1952 w Katowicach^[2]) – polski nauczyciel, pisarz i poeta.

Życiorys

Syn Józefa i Jadwigi z Zabawskich^[1]. Studiował i doktoryzował się na Uniwersytecie Jagiellońskim^[1]. W 1926 zamieszkał w Katowicach. Sympatyzował z politycznym obozem Wojciecha Korfantego. Od 8 września 1926 roku pracował w Komunalnym Gimnazjum Koedukacyjnym w Rożdzieniu-Szopienicach. Po jego likwidacji w w 1934 roku został przeniesiony do Publicznej Szkoły Powszechnej nr 15 w Katowicach^[3]. Oprócz pracy zawodowej Kazimierz Gołba rozwijał na Śląsku działalność kulturalno - oświatową i polityczno - społeczną. Kontynuował tu również swoją pracę literacką. Należał do grona twórców aktywnie zaangażowanych w kształtowanie środowiska literackiego na Śląsku. Od 1934 roku jego utwory wiązały się z tematyką śląską, często podejmował problemy występujące w lokalnym środowisku szkolnym, portretował tutejszą obyczajowość, nawiązywał do historii Śląska^[4]. W czasie II wojny światowej, 9 września^[5] 1939 został aresztowany przez gestapo, wywieziony do Krakowa i osadzony w więzieniu Montelupich. W miesiąc po aresztowaniu, 14 października 1939 żona pisarza Helena Gołbowa została urzędowo zawiadomiona, że jej mąż zmarł w więzieniu. Za pośrednictwem ks. W. Siwka przy protekcji lekarza więziennego, Czecha, uzyskała zezwolenie na odebranie zwłok z kostnicy celem ich pogrzebania. Wydano jej ciało człowieka w więziennych pasiakach, które było okaleczone, obite i spuchnięte tak bardzo, że nie mogła rozeznać w nich podobieństwa do męża. Stwierdzono w nim ledwie wyczuwalne oznaki życia – słaby puls. Wykreślony oficjalnie przez gestapo z listy żyjących, pisarz ukrywał się przez całą wojnę pod zmienionym nazwiskiem, mieszkając w Sosnowcu i mimo kalectwa odniesionego po pobycie w więzieniu brał udział w tajnym nauczaniu.

Po wojnie napisał popularną książkę dla młodzieży Wieża spadochronowa o obronie wieży szkoleniowej dla skoczków spadochronowych w katowickim Parku Kościuszki (zob. wieża spadochronowa w Katowicach) w czasie kampanii wrześniowej. Publikował na łamach katolickich tygodników „Niedziela” oraz „Gość Niedzielny”. W 1947 pisarz był kierownikiem literackim Teatru Miejskiego w Sosnowcu. Pisał również wiersze^[6].

Twórczość

Salwa nad brukiem (1930) – tomik poezji
W cieniu wielkiej legendy (1932) – powieść historyczna
Rekruci (1935)
Młodzieżowcy (1938) – powieść
Dusze w maskach (1939) – powieść satyryczna
Lompa (1945) – dramat wystawiony w 1947
Wieża spadochronowa: Harcerze śląscy we wrześniu 1939 (1947) – powieść
Obrazki śląskie (1954) – zbiór opowiadań

Zobacz też

Ptaki, ptakom...

Przypisy

↑ ^a ^b ^c StanisławS. Łoza StanisławS. (red.), Czy wiesz kto to jest?, (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa : Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 216 .
↑ Gołba Kazimierz, [w:] Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. 3: G - J, Warszawa: Wydawn. Szkolne i Pedagogiczne, 1994, s. 78, ISBN 978-83-02-05636-9 [dostęp 2025-02-21] .
↑ HenrykH. Olszar HenrykH., AleksandraA. Kłos-Skrzypczak AleksandraA. (red.), Leksykon Panteonu Górnośląskiego, Studia i Materiały Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Katowice: Księgarnia św. Jacka, 2020 (nr 94), s. 210-218, ISBN 978-83-8099-122-4, OCLC 1242382768 .
↑ JacekJ. Lyszczyna JacekJ., DariuszD. Rott DariuszD. (red.), Słownik pisarzy śląskich. T. 3, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2010 (nr 2754), s. 36-40, ISBN 978-83-226-1854-7 [dostęp 2025-10-04] .
↑ TadeuszT. Kraszewski TadeuszT., Słowo wstępne, [w:] KazimierzK. Gołba, Obrazki Śląskie, Warszawa: PAX, 1954, Strona 11 .
↑ Gołba Kazimierz, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-03-07] .

[kto216-1] StanisławS. Łoza StanisławS. (red.), Czy wiesz kto to jest?, (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa : Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 216 .

[2] Gołba Kazimierz, [w:] Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. 3: G - J, Warszawa: Wydawn. Szkolne i Pedagogiczne, 1994, s. 78, ISBN 978-83-02-05636-9 [dostęp 2025-02-21] .

[3] HenrykH. Olszar HenrykH., AleksandraA. Kłos-Skrzypczak AleksandraA. (red.), Leksykon Panteonu Górnośląskiego, Studia i Materiały Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Katowice: Księgarnia św. Jacka, 2020 (nr 94), s. 210-218, ISBN 978-83-8099-122-4, OCLC 1242382768 .

[4] JacekJ. Lyszczyna JacekJ., DariuszD. Rott DariuszD. (red.), Słownik pisarzy śląskich. T. 3, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2010 (nr 2754), s. 36-40, ISBN 978-83-226-1854-7 [dostęp 2025-10-04] .

[5] TadeuszT. Kraszewski TadeuszT., Słowo wstępne, [w:] KazimierzK. Gołba, Obrazki Śląskie, Warszawa: PAX, 1954, Strona 11 .

[6] Gołba Kazimierz, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-03-07] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]