Brynów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Katowic Brynów
Część Katowic
Ilustracja
Widok ogólny na Brynów, w tle Kopalnia Węgla Kamiennego Wujek
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Katowice
Dzielnica Brynów-Osiedle Zgrzebnioka
Załęska Hałda-Brynów
W granicach Katowic 1924
Nr kierunkowy 280-330
Tablice rejestracyjne SK
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
Brynów
Brynów
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Brynów
Brynów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brynów
Brynów
50°14′29,41″N 18°59′43,01″E/50,241503 18,995281
Portal Portal Polska

Brynów (niem. Brynow) − południowo-zachodnia część Katowic, podzielona na dwie jednostki pomocnicze:

Najbardziej znany zakład pracy Brynowa to Kopalnia Węgla Kamiennego „Wujek”. W Brynowie znajduje się Park im. Tadeusza Kościuszki. W parku znajduje się XVI-wieczny Kościół św. Michała Archanioła, który został sprowadzony do Katowic w 1938 z Syryni (został tam wybudowany w 1510), po to aby tam na górze św. Beaty być centralnym punktem powstającego skansenu. Działanie związane z budową skansenu zostały jednak zaniechane, a kościółek pozostał w tym samym miejscu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Brynów, ulica Kluzika

Wieś Brwinów pierwszy raz wymieniona jest w dokumencie z 1474, jako należąca do księstwa pszczyńskiego. W 1536 stała się własnością Salomonów, odtąd dzieliła losy Kuźnicy Boguckiej, a następnie Katowic. Na przełomie XVII i XVIII wieku powstał folwark brynowski. Do 1865 Brynów wchodził w skład gminy Katowice, następnie tworzył samodzielną gminę. Od początku XIX wieku powstawały tu kopalnie odkrywkowe i cegielnie. W 1899 uruchomiono kopalnię węgla kamiennego – Oheim (od 1922 pod nazwą Wujek). W 1910 pruski spis powszechny odnotował w Brynowie 2 445 osób mówiących w języku polskim, 500 w języku niemieckim i 143 osób mówiących języku polskim i niemieckim. W wyborach komunalnych 1919 roku listy polskie zdobyły w Brynowie 7 z 9 mandatów. Towarzystwo Gimnastyczne Sokół powstało w Brynowie w styczniu 1919 roku. Kierował nim Jan Kluzik, Robert Neumann, którzy w oparciu o nie stworzyli tu silną komórkę Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Od marca 1919 istniała w Brynowie polska Rada Ludowa, którą kierował Jan Kluzik. W czerwcu 1920 roku powstało Towarzystwo Polek. W III powstaniu śląskim Brynów został opanowany przez pułk katowicki Walentego Fojkisa i Adama Kocura. W listopadzie W 1921 powstańcy z Brynowa zdobyli koszary niemieckie w Katowicach, walczyli pod górą św. Anny. W 1924 Brynów włączono do Katowic. Podczas okupacji przy kopalni Wujek hitlerowcy założyli obóz pracy[1].

14 grudnia 1981 w związku z wprowadzeniem stanu wojennego rozpoczął się strajk okupacyjny w kopalni Wujek. Dwa dni później, 16 grudnia 1981 milicja i wojsko zaatakowały strajkujących górników i dokonały krwawej pacyfikacji kopalni, w wyniku której śmierć poniosło 9 górników[2].

Obiekty historyczne[edytuj | edytuj kod]

Ulica Brynowska
(widok w kierunku południowym)

W Brynowie znajdują się (bądź znajdowały) następujące historyczne obiekty:

Handel[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

W Brynowie znajduje się przystanek kolejowy, z którego można dojechać do wielu dzielnic Katowic oraz innych miejscowości. Dojechać do Brynowa można także tramwajem, licznymi autobusami komunikacji KZK GOP oraz autobusami MZK Tychy.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Siedziba WST przy ul. Rolnej
Siedziba WSZMiJO przy ul. Gallusa
  • Przedszkola:
    1. Miejskie Przedszkole nr 1 im. Hansa Chrystiana Andersena (ul. Brynowska 82);
    2. Miejskie Przedszkole nr 12 (ul. Ligocka 3)[8],
    3. Miejskie Przedszkole nr 51 (ul Rolna 41)
  • Szkoły podstawowe:
    1. Szkoła Podstawowa nr 5 (ul. J. Gallusa 5);
    2. Szkoła Podstawowa nr 8 (ul. Rolna);
    3. Szkoła Podstawowa nr 11 (ul. Nasypowa);
    4. Szkoła Podstawowa nr 65 (ul. Kukułek),
  • Gimnazja:
    1. Gimnazjum nr 22 (ul. Hetmańska);
    2. Gimnazjum nr 35 (ul. Mikołowska),
  • Szkoły ponadgimnazjalne:
    1. Zespół Szkół Budowlanych (zlikwidowany w 2006 – obecnie w budynku siedzibę ma Wyższa Szkoła Techniczna);
    2. Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących nr 2 (ul. Mikołowska 131),
  • Szkoły wyższe:
    1. Wyższa Szkoła Techniczna (ul. Rolna 43; kierunki: Budownictwo, Architektura i urbanistyka, Architektura wnętrz);
    2. Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych (ul. Gallusa 6).

Religia[edytuj | edytuj kod]

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Szaraniec 1996 ↓, s. 73-80.
  2. Społeczny Komitet Pamięci Górników KWK Wujek Poległych 16.12.81: Strajk (pol.). www.muzeum-wujek.pl, 2008. [dostęp 2014-07-21].
  3. a b Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). [dostęp 2011-05-18].
  4. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf–Mar, 2000, s. 172. ISBN 83-913341-0-4.
  5. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf–Mar, 2000, s. 174. ISBN 83-913341-0-4.
  6. a b c d e Urząd Miasta Katowice: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w rejonie ulic: Kościuszki, Zgrzebnioka, Huberta w Katowicach (pol.). [dostęp 2011-05-18].
  7. Urząd Miasta: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w obszarze fragmentu terenu górniczego Katowickiego Holdingu Węglowego S.A. KWK „Wujek” obejmującego obszar położony w rejonie ulic Brynowskiej i Kościuszki w Katowicach (pol.). [dostęp 2011-05-18].
  8. Strona oficjalna Miejskiego Przedszkola nr 12 w Katowicach (pol.) www.mp12katowice.masternet.pl [dostęp 2011-05-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna „Artur”, 1996. ISBN 83-905115-0-9.