Kościelna Wieś (wieś w województwie wielkopolskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie wielkopolskim. Zobacz też: Kościelna Wieś.
Kościelna Wieś
Kościelna Wieś
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat pleszewski
Gmina Gołuchów
Liczba ludności 2800
Strefa numeracyjna (+48) 062
Kod pocztowy 62-811
Tablice rejestracyjne PPL
SIMC 0198433
Położenie na mapie gminy Gołuchów
Mapa lokalizacyjna gminy Gołuchów
Kościelna Wieś
Kościelna Wieś
Położenie na mapie powiatu pleszewskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu pleszewskiego
Kościelna Wieś
Kościelna Wieś
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Kościelna Wieś
Kościelna Wieś
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościelna Wieś
Kościelna Wieś
Ziemia51°47′08″N 18°00′34″E/51,785556 18,009444
Strona internetowa miejscowości

Kościelna Wieś – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Gołuchów.

Kościelna Wieś leży na zachód od Kalisza, przy drodze krajowej nr 12; na południe od Kościelnej Wsi leży kolonia Kościelna Wieś.

W latach 1945–1975 Kościelna Wieś położona była w powiecie kaliskim, w latach 1975–1998 w województwie kaliskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Z jej przeszłości nie zachowało się zbyt wiele przekazów lub innych śladów. Pierwsi mieszkańcy pojawili się na tych terenach co najmniej pod koniec XII wieku. W tym czasie miejsce to upodobali sobie norbertanie – bardzo prężnie działający podówczas bracia zakonni. Premonstratensi (bo tak również nazywano tych mnichów) założyli tu pierwszy kaliski klasztor – najprawdopodobniej podwójny: męski oraz żeński.

Jeszcze w XII stuleciu norbertanie opuścili Kościelną Wieś, a na ich miejsce przybyli benedyktyni. Ci zagościli tu na dłużej – aż do zamknięcia klasztoru w 1797. Dziś praktycznie nie ma śladów obecności mnichów w Kościelnej Wsi, a pozostałości klasztoru rozebrano ostatecznie niespełna 20 lat temu.

W 1706 na polach między Kościelną Wsią, Dobrzecem Wielkim i Warszówką rozegrała się bitwa pod Kaliszem.

Zespół sakralny – kościół parafialny pw. świętego Wawrzyńca[edytuj | edytuj kod]

W latach 11291136 w Kościelnej Wsi został założony konwent norbertański. Przypuszcza się, iż wywodził się on ze Steinfeldu. Tutejsza prepozytura, być może dwukonwentowa, męska i żeńska założona została przez Piotra Włostowica. Posiadała ona filię w Krzyżanowicach. Norbertanie (premonstratensi) byli najsprawniej zorganizowaną odmianą kanoników regularnych. W pierwszych dziesięcioleciach XIII wieku kongregacja ta liczyła w Polsce około 15 opactw. Klasztor norbertański w Kościelnej Wsi uchodzi za najwcześniejszy w Polsce. Przed rokiem 1193 po przeniesieniu męskiego konwentu Norbertanów na podwrocławski Ołbin, do Kościelnej Wsi sprowadzono benedyktynów. W końcu XII i początku XII wieku toczył się przewlekły spór między usuniętymi z Ołbina benedektynami a norbertanami. Został on rozstrzygnięty wyrokiem sądu kościelnego w 1219 roku, a zatwierdzony przez papieża Honoriusza III w 1222 roku.

Obecnie zachowany kościół pochodzi raczej z początku XIII wieku. Wzniesiony jako jednonawowy z kwadratowym prezbiterium zamkniętym absydą. Skromny program założenia odpowiadał ograniczonym potrzebom typu prepozyturalnego osiadłych tu benedyktynów. Z założenia XII-wiecznego zachowały się mury północne i południowe, fragmentarycznie zachodnie oraz relikty absydy. Relikty rzeźbiarskie z tej budowli to: widoczne w murze zachodnim granitowe wsporniki, luźna baza kolumienki z fragmentem trzony (przerobiona na chrzcielnicę). Również w XIII wieku wzniesiono tworzący czworobok klasztor przylegający do kościoła od południa. Zapewne wzniesiono go na fundamentach założenia wcześniejszego.

Kościół gruntownie przekształcony w XVIII wieku. W 1760 do nawy dobudowano dwie późnobarokowe symetryczne kaplice. Z tego też czasu pochodzi nowy rokokowy wystrój kościoła w postaci obramień otworów okiennych i sklepień prezbiterium. Wyposażenie głównie późnobarokowe i rokokowe z 2. połowy XVIII wieku. Benedyktyni zarządzali parafią do 1797 roku.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]