Kostów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 51.165284°N 18.147814°E
- błąd 0 m
WD 51°9'N, 18°12'E, 51°9'57.20"N, 18°8'51.72"E
- błąd 19874 m
Odległość 232 m
Kostów
wieś
Ilustracja
Kościół w Kostowie 2016 r.
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat kluczborski
Gmina Byczyna
Liczba ludności (2006) 415
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 46-220
Tablice rejestracyjne OKL
SIMC 0492339
Położenie na mapie gminy Byczyna
Mapa lokalizacyjna gminy Byczyna
Kostów
Kostów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kostów
Kostów
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Kostów
Kostów
Położenie na mapie powiatu kluczborskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kluczborskiego
Kostów
Kostów
Ziemia51°09′55,022″N 18°08′52,130″E/51,165284 18,147814

Kostów (niem. Kostau) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Byczyna. Usytuowana jest ok. 7 km od miasta na trasie ByczynaKępno. Leży na wysokości 170 m n.p.m. Na terenie Kostowa znajdują się stawy hodowlane i stacja PKP. Wieś znajduje się na szlaku kolejowym i szlaku drogowym łączącym Śląsk z Wielkopolską (Poznań).

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Według niemieckiego geografa oraz językoznawcy Heinricha Adamy nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy wytwórcy koszy"koszykarza"[1] i prawdopodobnie związana jest z wiodącym zawodem wykonywanym we wsi. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia nazwę w polskiej formie – "Kosztow" podając jej znaczenie "Korbmacherdorf" czyli po polsku "Wieś koszykarzy"[1]. Niemcy zgermanizowali nazwę na Kostau[1] w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie. Po wojnie polska administracja spolonizowała zgermanizowaną nazwę na Kostów w wyniku czego nie wiąże się już ona z pierwszym znaczeniem.

Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana w źródłach w 1310 (Costaw). Jako Cosstowf wymieniona jest w 1461. W 1743 użyto formy zapisu Costau, a w 1783 funkcjonowały zapisy: Costau i Kostau. W 1845 posługiwano się zapisami Kosta i Kosztów, a w 1939 – Kostów i Kostau. Zdaniem językoznawców nazwa miejscowości pochodzi od nazwy osobowej Kost-Kosta, Kostek-Konstatnty. W Słowniku Geograficznym opisany jako Kosztów[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1405 r. pierwszym znanym właścicielem wsi był Konrad Czotendorf. Następnie Kostów należał do rodziny Frankenberg-Proschlitz. W 1767 zmarł Gustaw Ferdynand, syn Jana von Frankenberg-Proschlitz, sędziego ziemskiego i dworskiego Kluczborka oraz Byczyny, odtąd majątek przejął ród von Strachwitz. Po śmierci synów Friedricha von Strachwitz w 1833, dobra zostały zakupione przez Hyacintha von Aulock. Około połowy XIX wieku źródła wspominają jego syna, Heinricha von Aulock, żonatego z Elisabeth von Schmackowsky i trójkę ich córek: Marię Jadwigę (ur. 1857), małżonkę Eugeniusza Jana Józefa Mitschke von Collande, Teresę Marię Annę (ur. 1861), żonę hrabiego Antoniego Karola Konrada Lanckorońskiego z Brzezia i Elżbietę Marię (ur. 1865) małżonkę Emanuela Wiktora Matuschka von Topolczan[3].

W 1910 miejscowość zamieszkiwało 618 mieszkańców, z czego 424 mówiących po polsku, 3 mówiących językiem polskim i niemieckim oraz 185 po niemiecku[4]. W wyborach komunalnych w listopadzie 1919 listy polskiej nie wystawiono. Podczas plebiscytu w marcu 1921, na obszarze gminy wiejskiej z 399 uprawnionych ( w tym 258 niemieckich emigrantów), za Polską głosowało 44, zaś za Niemcami 354 głosujących[5], zaś na obszarze dworskim z 95 uprawnionych, za Polską głosowało 8, zaś za Niemcami 91 głosujących (1 głos był nieważny)[6].

Od listopada 1918 do grudnia 1919 w Kostowie działał Wydział Gospodarczy i komórka Polskiej Organizacji Wojskowa Górnego Śląska[4].

W trakcie III powstania śląskiego niewielkie siły powstańcze zgrupowały się w Kostowie, Łowkowicach i rejonie Byczyny. Zostały one wsparte ochotnikami z Polski przybyłymi 3/4 maja 1921 z powiatu wieluńskiego i powiatu kępińskiego. Oddział liczący łącznie 600 powstańców nie napotykając oporu przeszedł wzdłuż linii kolejowej KępnoKluczbork, docierając w nicy z 7 na 8 maja do przedmieść Kluczborka. Wskutek kontrakcji niemieckich oddziałów Samoobrony Górnego Śląska (Selbstschutz Oberschlesien, SSOS)[4].

23 maja 1921 ochotnicy z Polski dokonali ataków na Kostów, opanowując przejściowo stację kolejową. Była to akcja bez większego znaczenia strategicznego, choć zmusiła Niemców do wydzielenia dwóch batalionów do ochrony terenu zagrożonego[4].

W 1937 właścicielem dworu Kostów (Costau) był Graf Walenty von Ballestrem. Zginął on w wyniku wypadku 24 września 1939. Rodzina właściciela oraz pracownicy ewakuowali się w styczniu 1945. 1 lipca 1945 dwór został przejęty przez komunistyczną administrację polską z rąk Armii Czerwonej.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[7]:

  • mogiła – pomnik zbiorowa powstańców śląskich na cmentarzu katolickim, poświęcony 7 powstańcom Śląskim, poległym 23 maja 1921 r.[8]
  • zespół pałacowy, z XVIII-XIX w.:

inne zabytki:

  • kościół ewangelicki, drewniany, zbudowany w latach 1801-1804 przez Antoniego von Strachwitza. W 1965 świątynia została opuszczona przez gminę ewangelicką i powoli niszczała. Dwanaście lat później została rozebrana, przeniesiona i zrekonstruowana w miejscowości Malnia w gminie Gogolin[3].
  • kościół pw. św. Augustyna, neobarokowy, zbudowany przez hr. Franciszka Ballestrema w 1911 r.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 11.
  2. Kosztów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IV: Kęs – Kutno. Warszawa 1883.
  3. a b Damian Dąbrowski: Kostów [w Palaceslaska.pl] (pol.). [dostęp 24 grudnia 2011].
  4. a b c d Encyklopedia Powstań Śląskich. Opole: Instytut Śląski, 1982, s. 244.
  5. Encyklopedia Powstań Śląskich. Opole: Instytut Śląski, 1982, s. 685.
  6. Encyklopedia Powstań Śląskich. Opole: Instytut Śląski, 1982, s. 686.
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 38-39. [dostęp 4.12.2012].
  8. Pomnik poświęcony 7 powstańcom Śląskim, 23 maja 1921 r. (pol.). [dostęp 24 grudnia 2011].