Kuźnica Żelichowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kuźnica Żelichowska
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat czarnkowsko-trzcianecki
Gmina Krzyż Wielkopolski
Strefa numeracyjna (+48) 67
Kod pocztowy 64-763
Tablice rejestracyjne PCT
SIMC 0526831
Położenie na mapie gminy Krzyż Wielkopolski
Mapa lokalizacyjna gminy Krzyż Wielkopolski
Kuźnica Żelichowska
Kuźnica Żelichowska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kuźnica Żelichowska
Kuźnica Żelichowska
Ziemia 52°58′41″N 16°04′54″E/52,978056 16,081667

Kuźnica Żelichowska – (niem. Selchowhammer) wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Krzyż Wielkopolski.

Historia[edytuj]

Początków osadnictwa na tym terenie należy szukać już w epoce kamienia. Badania archeologiczne wykazały, iż w okresie wpływów rzymskich obszar ten zamieszkiwali przedstawiciele kultury wielbarskiej. Znajdziemy tutaj również pozostałości sięgające okresu średniowiecza.

Osada o nazwie Hammer (Młot) po raz pierwszy pojawiła się na liście podatkowej z 1563 i swą nazwę bierze od starej huty. Wydobywano i przetapiano tu rudę darniową. Urządzenia w kuźni napędzały 3 koła wodne. Wraz z wyczerpaniem rudy żelaza, zaobserwowano znaczny ubytek ludności. Wieś została lokowana na prawie niemieckim ok. 1600 r. Miejscowość posiadała 11 różnego rodzaju rzemieślników m.in. szynkarza, kowala, piekarza, i wielu innych drobnych wytwórców. Mieszkańcy dzierżawili pobliskie jezioro Grossen Ratzigsee (Radzyń Wielki). Urozmaicili dzięki temu swą dietę w ryby. W 1632 miejscowość posiadała 12 domów. Sołtysem Kuźnicy Żelichowskiej w 1678 był Martin Busse. W tym też czasie wieś przybrała nazwę Bussenhammer. Urząd sołtysa pozostawał w rękach rodziny Busse, do przełomu XVIII/XIX w.

W 1772 w wyniku I rozbioru Rzeczypospolitej, miejscowość przeszła we władanie Prus, a potem Niemiec. W 1907 r. we wsi wybuchł wielki pożar, który strawił pół miejscowości. Kuźnica Żelichowska, od 1796 do 1945 – należała do ewangelickiej parafii Eichberg (Dębogóra). Miejscowy kościół pochodzi z 1884. Jest to jednonawowa świątynia na planie silnie wydłużonego prostokąta. Strop nad nawą i prezbiterium wykonany jest z drewna, belkowy, wsparty na konsolach.

W 1899 pojawił się tutaj pierwszy pociąg. Początkowo obsługiwał linię Krzyż-Człopa, a po utworzeniu dalszego odcinka w 1904 do Wałcza. Przewozy pasażerskie zawieszono w lipcu 1991.

Podczas drugiej wojny światowej, 25 stycznia 1945 oddział Waffen-SS dokonał we wsi mordu na 5 włoskich generałach. Tablicę upamiętniającą to wydarzenie można zobaczyć na Cmentarzu Żołnierzy Włoskich w Warszawie.

W latach była to 1945-1954 siedziba gminy Kuźnica Żelichowska. Od 1945 r. miejscowość podlegała parafii Krzyż, a od 1957 r. Żelichowo.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego. Obecnie wieś ma charakter letniskowy.

Zobacz też:

Przyroda[edytuj]

W pobliżu wsi rośnie pomnikowe drzewo – to sosna zwyczajna (o obwodzie 252 cm w 2012), która ma wyjątkowo osobliwy kształt. Drzewo rośnie na piaszczystym podłożu, więc przez lata wymywań odsłoniło swe korzenie, obecnie rozrosły się one do rozmiarów pni, łączących się na wysokości około 1,5 m w jeden, główny pień[1].

Przypisy

  1. Krzysztof Borkowski, Robert Tomusiak, Paweł Zarzyński. Drzewa Polski. 2016. s.103

Bibliografia[edytuj]