Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Szwecji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Szwecji – lista miejsc w Szwecji wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972[1] i ratyfikowanej przez Szwecję 22 stycznia 1985 roku[2].

Obecnie (stan w 2019 roku) na liście znajduje się 15 obiektów: 13 dziedzictwa kulturowego, 1 o charakterze przyrodniczym i 1 o charakterze kulturowo–przyrodniczym[2].

Na szwedzkiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Szwecja zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa – znajduje się 1 propozycja (stan w roku 2019)[2].

Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Poniższa tabela przedstawia szwedzkie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:

nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem[2];
położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne;
typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa[3]:
  • kulturowe (K),
  • przyrodnicze (P),
  • kulturowo–przyrodnicze (K,P).
rok wpisu – roku wpisu na listę i rozszerzenia wpisu;
opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.

     Wpisy transgraniczne

Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis
559 Rezydencja królewska w Drottningholm
Royal Domain of Drottningholm
Drottningholmpalace.jpg SeSztokholm
59°19′18,2″N 17°53′13,0″E/59,321728 17,886933
KSe
(iv)
1991 Rezydencja królewska na wyspie Lovön na jeziorze Melar na przedmieściach Sztokholmu. Obejmuje pałac w stylu renesansowym z końca XVII wieku, otoczony barokowym ogrodem, XVIII-wieczny gmach teatru i pawilon chiński. Kompleks zainspirowany był architekturą Wersalu[4].
555 Osady Wikingów w Birka i Hovgärden
Birka and Hovgården
KSe
(iii)(iv)
1993 Dwa stanowiska archeologiczne na wyspach jeziora Melar, Birka i Hovgärden, z pozostałościami osad Wikingów z IX–X w.[5]
Birka Birka Svarta jorden 1991.jpg SeSztokholm
59°20′11,5″N 17°32′43,9″E/59,336528 17,545528
Hovgården Alsnö hus September 2013 03.jpg SeSztokholm
59°21′41,3″N 17°31′54,2″E/59,361481 17,531733
556 Odlewnia żelaza w Engelsberg
Engelsberg Ironworks
Engelsberg-Huettenwerk-01.jpg SeVästmanland
59°58′00″N 16°00′30″E/59,966667 16,008333
KSe
(iv)
1993 Najlepiej zachowana odlewnia żelaza z okresu dominacji Szwecji w produkcji wysokiej jakości żelaza w XVII–XVIII w.[6]
557 Rysunki naskalne w Tanum
Rock Carvings in Tanum
Tanumshede 2005 rock carvings 5.jpg SeTanumshede
Västra Götaland
58°42′04″N 11°20′28″E/58,701111 11,341111
KSe
(i)(iii)(iv)
1994 Zespół licznych petroglifów datowanych na epokę brązu z przedstawieniami m.in. postaci ludzkich, zwierząt, broni, statków, prezentujących wysoki poziom artystyczny[7].
558 Cmentarz leśny w Skogskyrkogrden
Skogskyrkogården
Skogskyrk Grav 2006.jpg SeSztokholm
59°16′32,0″N 18°05′58,0″E/59,275556 18,099444
KSe
(ii)(iv)
1994 Cmentarz w Sztokholmie powstały w latach 1917–1920 według projektu Gunnara Asplunda (1885–1940) i Sigurda Lewerentza (1885–1975) w miejscu dawnego żwirowiska porośniętego sosnami[8].
731 Hanzeatyckie miasto Visby
Hanseatic Town of Visby
Visby 4-.JPG SeGotland
57°38′20″N 18°17′40″E/57,638889 18,294444
KSe
(iv)(v)
1995 Główny ośrodek handlowy Hanzy na Bałtyku, najlepiej zachowane miasto warowne i handlowe w Europie Północnej[9].
762 Miasto-kościół Gammelstad w Lulei
Church Town of Gammelstad, Luleå
Gammelstad-town-12.JPG SeNorrbotten
65°38′44,4″N 22°01′39,1″E/65,645667 22,027528
KSe
(ii)(iv)(v)
1996 Miasto nad Zatoką Botnicką, najlepiej zachowany przykład „miasta-kościoła” z 424 drewnianymi domami skupionymi wokół kamiennego kościoła z początku XV w. Miasto zamieszkiwane było jedynie na czas sprawowania kultu oraz świąt religijnych przez wiernych z otaczających wiosek, którym odległość oraz trudne warunki naturalne nie pozwalały na szybki powrót do domu[10].
774 Kraina Laponii
Laponian Area
Sarek Skierffe Rapadelta.jpg SeNorrbotten
67°20′00″N 17°35′00″E/67,333333 17,583333
K,PSe
(iii)(v)(vii)(viii)(ix)
1996 Podbiegunowy region na północy Szwecji zamieszkały przez Lapończyków, gdzie nadal obowiązuje tradycyjny tryb życia oparty na sezonowym wypasie zwierząt – reniferów[11].
871 Port morski w Karlskronie
Naval Port of Karlskrona
Karlskrona - KMB - 16000700000133.jpg SeBlekinge
56°11′00″N 15°39′00″E/56,183333 15,650000
KSe
(ii)(iv)
1998 Karlskrona – doskonale zachowany przykład europejskiego założenia miasta portowego z końca XVII w.[12]
968 Krajobraz rolniczy południowej Olandii
Agricultural Landscape of Southern Öland
Olandeketorp.jpg SeOlandia
Kalmar
56°28′00″N 16°33′00″E/56,466667 16,550000
KSe
(iv)(v)
2000 Obszar wapiennego płaskowyżu w południowej częścią Olandii na Morzu Bałtyckim, zamieszkały nieprzerwanie od 5 tys. lat, gdzie mieszkańcy dostosowali swój tryb życia do wymogów fizycznych wyspy, tworząc unikalny krajobraz rolniczy[13].
898 Pobrzeże Zachodniobotnickie wraz z archipelagiem Kvarken
High Coast / Kvarken Archipelago
PSe
(viii)
2000
2006
Obszar Pobrzeża Zachodniobotnickiego i archipelagu Kvarken obejmuje pobrzeże Zatoki Botnickiej i 5600 wysp i wysepek na Morzu Bałtyckim ukształtowanych przez topniejącą pokrywę lodowcową ok. 10–24 tys. lat temu[14]. Wpis wraz z Finlandią[14].
Pobrzeże Zachodniobotnickie High Coast from Skuleberget - Panorama.jpg SeVästernorrland
63°00′00″N 18°30′00″E/63,000000 18,500000
Kvarken Północny De Geer moraines at Kvarken.JPG SeVästernorrland
63°18′00″N 21°18′00″E/63,300000 21,300000
1027 Strefa górnicza Wielkiej Góry Rudy Miedzianej w Falun
Mining Area of the Great Copper Mountain in Falun
Falu koppargruva.jpg SeDalarna
60°35′56″N 15°36′44″E/60,598889 15,612222
KSe
(ii)(iii)(v)
2001 Kopalnia miedzi w Falun, znana jako Wielki Szyb w Falun, stanowi świadectwo świetności jednego z najważniejszych dawnych regionów górniczych na świecie[15].
1134 Radiostacja Varberg
Grimeton Radio Station, Varberg
Grimetonmasterna.jpg SeHalland
57°06′50,1″N 12°24′15,2″E/57,113917 12,404222
KSe
(ii)(iv)
2004 Radiostacja Varberg, wzniesiona w latach 1922–1924, składa się ze stacji przekaźnikowej oraz zespołu sześciu anten umieszczonych na stalowych wieżach o wysokości 127 m[16]. Jest doskonale zachowanym świadectwem pierwszej transatlantyckiej komunikacji bezprzewodowej[16].
1187 Południk Struvego
Struve Geodetic Arc
SeTynnyrilaki
68°15′18″N 22°58′59″E/68,255000 22,983056
Jupukka
67°16′36″N 23°14′35″E/67,276667 23,243056
Pullinki
66°38′47″N 23°46′55″E/66,646389 23,781944
Perävaara
66°01′05″N 23°55′21″E/66,018056 23,922500
KUa
(ii)(iv)(vi)
2005 Sieć triangulacyjnych punktów pomiarowych, ciągnąca się od Fuglenes na przedmieściach Hammerfest na Przylądku Północnym przez 2820 km i dziesięć krajów[17]. Wpis transgraniczny z Białorusią, Estonią, Finlandią, Litwą, Łotwą, Norwegią, Mołdawią, Rosją i Ukrainą[17].
1282 Zdobione domy w Hälsingland
Decorated Farmhouses of Hälsingland
Gästgivars.jpg SeGävleborg
61°42′26″N 16°11′45″E/61,707222 16,195833
KSe
(v)
2012 Siedem drewnianych domów z wykwintnie zdobionymi zabudowaniami[18]. Wnętrza zdobią malowidła stanowiące połączenie lokalnej sztuki ludowej ze stylami preferowanymi przez ówczesne ziemiaństwo – barokiem i rokoko[18].

Obiekty na szwedzkiej Liście Informacyjnej UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Poniższa tabela przedstawia obiekty na szwedzkiej liście informacyjnej UNESCO:

nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
obiekt – polskie nazwa obiektu wraz z jej angielskim oryginałem na szwedzkiej liście informacyjnej[2];
położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne;
typ – klasyfikacja według zgłoszenia[3]:
  • kulturowe (K),
  • przyrodnicze (P),
  • kulturowo–przyrodnicze (K,P).
rok wpisu – rok wpisu na listę informacyjną;
opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.

     Wpisy transgraniczne

Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis
5491 Powstanie systematycznej biologii
The Rise of Systematic Biology
KUa
(vi)
2009 W 2009 roku Szwecja zgłosiła propozycję wpisu trzynastu obiektów związanych z poczatkami systematycznej biologii na terenie ośmiu państw. Na terenie Szwecji wpis obejmuje 6 obiektów[19].
Råshult LA2-Rashult-3.jpg SeKronoberg
56°36′57″N 14°12′00″E/56,615833 14,200000
Ogród Linneusza i Muzeum Linneusza CarlvonLinne Garden.jpg SeUppsala
Uppsala
59°51′44″N 17°38′02″E/59,862222 17,633889
Herbationes Upsalienses, Rezerwat Hågadalen-Nåsten Håga, ned mot dalen.jpg SeUppsala
59°49′07″N 17°34′25″E/59,818611 17,573611
Herbationes Upsalienses, Rezerwat Fäbodmossens SeUppsala
59°56′35″N 17°19′18″E/59,943056 17,321667
Herbationes Upsalienses, Rezerwat Årike Fyris Fyrisån.jpg SeUppsala
59°49′14″N 17°40′15″E/59,820556 17,670833
Linnés Hammarby Linneshammarby 20140803.jpg SeUppsala
59°49′02″N 17°46′36″E/59,817222 17,776667

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. UNESCO: Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  2. a b c d e UNESCO: Sweden (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  3. a b UNESCO: The Criteria for Selection (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  4. UNESCO: Royal Domain of Drottningholm (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  5. UNESCO: Birka and Hovgården (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  6. UNESCO: Engelsberg Ironworks (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  7. UNESCO: Rock Carvings in Tanum (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  8. UNESCO: Skogskyrkogården (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  9. UNESCO: Hanseatic Town of Visby (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  10. UNESCO: Church Town of Gammelstad, Luleå (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  11. UNESCO: Laponian Area (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  12. UNESCO: Naval Port of Karlskrona (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  13. UNESCO: Agricultural Landscape of Southern Öland (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  14. a b UNESCO: High Coast / Kvarken Archipelago (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  15. UNESCO: Mining Area of the Great Copper Mountain in Falun (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  16. a b UNESCO: Grimeton Radio Station, Varberg (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  17. a b UNESCO: Struve Geodetic Arc (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  18. a b UNESCO: Decorated Farmhouses of Hälsingland (ang.). [dostęp 2019-02-05].
  19. UNESCO: The Rise of Systematic Biology (ang.). [dostęp 2019-02-05].