Renifer tundrowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Renifer)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Renifer tundrowy
Rangifer tarandus[1]
(Linnaeus, 1758)
Renifer tundrowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina jeleniowate
Podrodzina sarny
Rodzaj renifer
Gatunek renifer tundrowy
Podgatunki
  • R. t. buskensis (Millais, 1915)
  • R. t. caboti G. M. Allen, 1914
  • R. t. caribou (Gmelin, 1788)
  • R. t. dawsoni Thompson-Seton, 1900
  • R. t. fennicus Lönnberg, 1909
  • R. t. groenlandicus (Borowski, 1780)
  • R. t. osborni J. A. Allen, 1902
  • R. t. pearsoni Lydekker, 1903
  • R. t. pearyi J. A. Allen, 1902
  • R. t. phylarchus Hollister, 1912
  • R. t. platyrhynchus (Vrolik, 1829)
  • R. t. sibiricus Murray, 1866
  • R. t. tarandus (Linnaeus, 1758)
  • R. t. terraenovae Bangs, 1896
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Renifer tundrowy[3], ren[4], karibu[4] (Rangifer tarandus) – gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych (Cervidae), zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę w Eurazji i Ameryce Północnej.

Systematyka[edytuj]

Taksonomia[edytuj]

Takson po raz pierwszy opisany przez K. Linneusza w 1758 pod nazwą Cervus tarandus[5]. Jako miejsce typowe autor wskazał „(łac.) Habitat in Alpibus Europae et Asiae maxime septentrionalibus”[5], zidentyfikowane przez O. Thomasa jako Laponia w Szwecji[6]. Jedyny przedstawiciel rodzaju renifer[3] (Rangifer) utworzonego przez C. H. Smitha w 1827 roku[7].

Gatunek typowy[edytuj]

Cervus tarandus Linnaeus, 1758

Podgatunki[edytuj]

Wyróżniono kilkanaście podgatunków R. tarandus[8][3]:

  • R. tarandus buskensis
  • R. tarandus caboti
  • R. tarandus caribourenifer kanadyjski
  • R. tarandus dawsonirenifer wyspowy
  • R. tarandus fennicusrenifer fiński
  • R. tarandus groenlandicus
  • R. tarandus osborni
  • R. tarandus pearsoni
  • R. tarandus pearyirenifer mały
  • R. tarandus phylarchus
  • R. tarandus platyrhynchus
  • R. tarandus sibiricus
  • R. tarandus tarandusrenifer europejski
  • R. tarandus terraenovae

Charakterystyka[edytuj]

Długość ciała samicy (łani) wynosi około 162-205 cm, a masa ciała od 60 do 170 kg. Natomiast samiec (byk) waży od 100 do 318 kg. Długość jego ciała wynosi od 180 do 214 cm. Wysokość w barkach obu płci dochodzi do 130 cm. Ma gęste owłosienie, z długą grzywą na szyi. Wyjątkowo gęsta sierść chroni przed mrozem. Pysk również jest owłosiony, co zapewnia ochronę przed zimnem podczas żerowania w śniegu. Latem futro renów przybiera kolor szarobrązowy, zimą białawy. Nogi kończą się mocnymi, szeroko rozstawionymi racicami, ułatwiającymi poruszanie się po śniegu i bagnistym terenie.

U obu płci występuje okazałe poroże, nieco mniejsze u samic. Różni się ono od poroża innych jeleniowatych - jest półkoliście zakrzywione i zakończone rozgałęzieniami. Renifery co roku zrzucają poroże - samce na przełomie listopada i grudnia, samice i młode - późną zimą lub wczesną wiosną. Następnie tworzy się u nich nowe poroże.

Renifery potrafią długo i wytrwale biegać. Większość roku spędzają na wędrówkach, zimą schodzą na południe do zalesionych okolic, na wiosnę wracają do tundry. Samice i ich potomstwo żyją stadnie, ale dorosłe samce poza okresem rui prowadzą samotny tryb życia. Długość życia: do 20 lat.

Pożywienie[edytuj]

Renifer jest roślinożerny - zjada trawy, byliny i porosty, zwłaszcza chrobotki. Zimą wygrzebuje spod śniegu również pączki krzewów i jagody. Potrafi strawić zamarznięty pokarm.

Rozmnażanie[edytuj]

Ruja trwa od sierpnia do listopada, kiedy to renifery wędrują na zimowiska. Po ciąży trwającej 225 - 235 dni, najczęściej na przełomie maja i czerwca, na świat przychodzi jedno młode. Przez pół roku jest karmione mlekiem matki.

Dojrzałość płciową samce osiągają w wieku 3 lat, samice - 18 miesięcy.

Osobniki młodociane są nazywane cielętami.

Ochrona[edytuj]

Obecnie ochroną objęty jest jeden podgatunek - karibu Peary'ego (R. tarandus pearyi).

Renifer nie jest zwierzęciem w pełni udomowionym przez człowieka, tak jak na przykład krowa czy świnia, ale wszechstronnie wykorzystywanym jako zwierzęta juczne, wierzchowe, pociągowe, dostarczające mięsa, mleka, skór i kości. Karibu, w przeciwieństwie do ich eurazjatyckich pobratymców, nie zostały nigdy udomowione.

Renifery w kulturze[edytuj]

Renifery miały ciągnąć sanie św. Mikołaja.

Przypisy

  1. Rangifer tarandus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Henttonen, H. & Tikhonov, A. 2008. Rangifer tarandus. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015.2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-09-03]
  3. a b c Nazwy polskie za: Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 173-174. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 298, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  5. a b C. Linneaus: Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Sztokholm: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 67. (łac.)
  6. O. Thomas. The mammals of the tenth edition of Linnaeus; an attempt to fix the types of the genera and the exact bases and localities of the species. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1911, s. 151, 1911 (ang.). 
  7. C. H. Smith: A synopsis of the species of the class Mammalia. W: E. Griffith: The Animal Kingdom. Cz. 5. Londyn: G.B. Whittaker, 1827, s. 304. (ang.)
  8. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Rangifer tarandus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-09-03]