Litewska Partia Socjaldemokratyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lietuvos socialdemokratų partija
Skrót LSDP
Lider Gintautas Paluckas
Data założenia 1989
Ideologia polityczna socjaldemokracja
Członkostwo
międzynarodowe
Partia Europejskich Socjalistów
Barwy czerwona

Litewska Partia Socjaldemokratyczna (lit. Lietuvos socialdemokratų partija, LSDP) – litewska partia polityczna o profilu socjaldemokratycznym[1], działająca od 1989.

Historia[edytuj]

Ugrupowanie powołał Kazimieras Antanavičius przy wsparciu grupy inicjatywnej "Litewscy Socjaldemokraci". Nawiązywało tym samym do zawiązanej w 1896 partii o tej samej nazwie (wśród założycieli znalazł się m.in. jeden z członków władz krajowych przedwojennej LSDP).

Do wybranego w 1990 parlamentu (wówczas jeszcze Rady Najwyższej LSRR) weszło blisko 10 przedstawicieli socjaldemokratów, startujących z listy ruchu Sąjūdis lub z jego oficjalnym poparciem. Jej posłowie poparli akt niepodległości, wkrótce przyjęli jednak kurs zachowawczy, reprezentowany przez postkomunistę Algirdasa Brazauskasa i Kazimierę Prunskienė.

W 1992 LSDP uzyskała 8 miejsc w parlamencie. Cztery lata później z wynikiem 6,60% zajęła piąte miejsce, wprowadzając z listy krajowej i z okręgów jednomandatowych łącznie 12 posłów[2]. W tym okresie partia pozostawała w opozycji do rządów konserwatystów, nawiązała też bliską współpracę z postkomunistyczną Litewską Demokratyczną Partią Pracy. W 1999 LSDP opuściła grupa działaczy w tym kilku posłów[3], tworząc nowe ugrupowanie pod nazwą "Socjaldemokracja 2000" (w 2003 przemianowane na Litewski Związek Socjaldemokratów).

Współpraca z LDDP doprowadziła do utworzenia wspólnych list wyborczych na potrzeby wyborów w 2000 w ramach "Socjaldemokratycznej Koalicji Algirdasa Brazauskasa", w skład której weszły też Związek Rosjan Litwy i Partia Nowej Demokracji. Blok zajął w nich pierwsze miejsce z wynikiem 31,08%, uzyskując 51 mandatów w 141-osobowym Sejmie, z czego blisko 20 przypadło socjaldemokratom[4].

Po upadku rządu Rolandasa Paksasa LSDP utworzyła nowy gabinet m.in. z LDDP i Nowym Związkiem, na którego czele stanął przywódca wyborczej koalicji, Algirdas Brazauskas. W tym samym roku doszło do faktycznego połączenia socjaldemokratów z Demokratyczną Partią Pracy i przyjęcia nazwy Litewska Partia Socjaldemokratyczna dla wspólnego ugrupowania[5], którego przewodniczącym został urzędujący litewski premier.

W wyborach prezydenckich, przeprowadzonych 13 czerwca 2004, z ramienia partii wystartował Česlovas Juršėnas, uzyskując 11,90% głosów. W tym samym roku ugrupowanie wprowadziło dwóch przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego. W wyborach w październiku 2004 LSDP wystartowała w koalicji z socjalliberałami, zdobywając w jej ramach 20 mandatów w Sejmie kadencji 2004–2008[6].

Socjaldemokraci pozostali partią rządzącą, współtworząc gabinet swojego lidera, a od 2006 rząd Gediminasa Kirkilasa, który w 2007 został także przewodniczącym LSDP. W tym samym roku ugrupowanie uzyskało w wyborach samorządowych najwięcej mandatów w skali kraju (302)[7], przegrywając jednak pod względem liczby otrzymanych głosów z konserwatystami.

W wyborach parlamentarnych w 2008 partia uzyskała 11,72% głosów (4. miejsce i 10 mandatów z listy partyjnej), dodatkowo wygrała w 16 okręgach jednomandatowych, stając się drugą siłą w Sejmie[8]. Rok później zdobyli trzy mandaty w Europarlamencie. W 2011 LSDP wprowadziła do samorządów 328 radnych (najwięcej w kraju)[9]. W 2012 ugrupowanie zajęło drugie miejsce w okręgu większościowym (18,37% głosów i 15 mandatów)[10], 23 jego przedstawicieli uzyskało mandaty w okręgach jednomandatowych.

LSDP zawiązała następnie koalicję z Akcją Wyborczą Polaków na Litwie, Partią Pracy oraz partią Porządek i Sprawiedliwość, współtworząc rząd Algirdasa Butkevičiusa, który rozpoczął urzędowanie 13 grudnia 2012[11].

W 2014 kandydat socjaldemokratów Zigmantas Balčytis po raz pierwszy przeszedł do drugiej tury wyborów prezydenckich, w której jednak przegrał z ubiegającą się o reelekcję Dalią Grybauskaitė. W tym samym roku LSDP z wynikiem 17,27% zajęła drugie miejsce w wyborach europejskich[12]. W 2015 partia zwyciężyła w wyborach samorządowych (wprowadziła 356 radnych na 1273 miejsca w samorządzie)[13].

Socjaldemokraci dłuższy czas prowadzili w sondażach przed w wyborami parlamentarnymi w 2016. Ostatecznie partia uzyskała w tych wyborach 14,42% głosów (3. miejsce i 13 mandatów z listy partyjnej), dodatkowo wygrała w 4 okręgach jednomandatowych, przegrywając w liczbie mandatów z LVŽS i konserwatystami[14]. LSDP pozostała ugrupowaniem rządzącym, zawiązując koalicję ze zwycięskim Litewskim Związkiem Rolników i Zielonych, współtworząc rząd z Sauliusem Skvernelisem na czele[15]. We wrześniu 2017 partia przegłosowała wystąpienie z koalicji, jednakże jej frakcja poselska większością głosów opowiedziała się za pozostaniem w większości rządowej[16].

Przewodniczący[edytuj]

Poparcie w wyborach[edytuj]

Wyniki w wyborach parlamentarnych
Wybory Poparcie (lista krajowa) Zmiana punktów procentowych Lista krajowa Zmiana Okręgi jednomandatowe Zmiana Suma
1992 6,05% 5 3 8
1996 6,60% +0,55 7 +2 5 +2 12
2000[19] 31,08% +24,48 28[20] +21 23[21] +18 51
2004[22] 20,65% –10,43 16[23] –12 15[24] –8 31
2008 11,72% –8,93 10 –6 15 25
2012 18,37% +6,65 15 +5 22 +7 37
2016 14,42% –3,95 13 –2 4 –18 17
Wyniki w wyborach do Parlamentu Europejskiego
Wybory Poparcie Zmiana punktów procentowych Mandaty Zmiana L. miejsc dla Litwy
2004 14,4% 2 13
2009 18,6% +4,2 3 +1 12
2014 17,3% –1,3 2 –1 11
Wyniki w wyborach prezydenckich
Wybory Kandydat Głosowanie Poparcie Uwagi
1997
Vytenis Andriukaitis I tura 5,70% Kandydat nie przeszedł do II tury
2002
Vytenis Andriukaitis I tura 7,30% Kandydat nie przeszedł do II tury
2004
Česlovas Juršėnas I tura 11,85% Kandydat nie przeszedł do II tury
2009
Algirdas Butkevičius I tura 11,82% Druga tura się nie odbyła
2009
Zigmantas Balčytis I tura 13,62% Porażka w II turze z Dalią Grybauskaitė (40,14%)

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]