Litewska Partia Socjaldemokratyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lietuvos socialdemokratų partija
Skrót LSDP
Lider Gintautas Paluckas
Data założenia 1989
Ideologia polityczna socjaldemokracja
Członkostwo
międzynarodowe
Partia Europejskich Socjalistów
Barwy czerwona

Litewska Partia Socjaldemokratyczna (lit. Lietuvos socialdemokratų partija, LSDP) – litewska partia polityczna o profilu socjaldemokratycznym[1], działająca od 1989.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ugrupowanie powołał Kazimieras Antanavičius przy wsparciu grupy inicjatywnej "Litewscy Socjaldemokraci". Nawiązywało tym samym do zawiązanej w 1896 partii o tej samej nazwie (wśród założycieli znalazł się m.in. jeden z członków władz krajowych przedwojennej LSDP).

Do wybranego w 1990 parlamentu (wówczas jeszcze Rady Najwyższej LSRR) weszło blisko 10 przedstawicieli socjaldemokratów, startujących z listy ruchu Sąjūdis lub z jego oficjalnym poparciem. Jej posłowie poparli akt niepodległości, wkrótce przyjęli jednak kurs zachowawczy, reprezentowany przez postkomunistę Algirdasa Brazauskasa i Kazimierę Prunskienė.

W 1992 LSDP uzyskała 8 miejsc w parlamencie. Cztery lata później z wynikiem 6,60% zajęła piąte miejsce, wprowadzając z listy krajowej i z okręgów jednomandatowych łącznie 12 posłów[2]. W tym okresie partia pozostawała w opozycji do rządów konserwatystów, nawiązała też bliską współpracę z postkomunistyczną Litewską Demokratyczną Partią Pracy. W 1999 LSDP opuściła grupa działaczy w tym kilku posłów[3], tworząc nowe ugrupowanie pod nazwą "Socjaldemokracja 2000" (w 2003 przemianowane na Litewski Związek Socjaldemokratów).

Współpraca z LDDP doprowadziła do utworzenia wspólnych list wyborczych na potrzeby wyborów w 2000 w ramach "Socjaldemokratycznej Koalicji Algirdasa Brazauskasa", w skład której weszły też Związek Rosjan Litwy i Partia Nowej Demokracji. Blok zajął w nich pierwsze miejsce z wynikiem 31,08%, uzyskując 51 mandatów w 141-osobowym Sejmie, z czego blisko 20 przypadło socjaldemokratom[4].

Po upadku rządu Rolandasa Paksasa LSDP utworzyła nowy gabinet m.in. z LDDP i Nowym Związkiem, na którego czele stanął przywódca wyborczej koalicji, Algirdas Brazauskas. W tym samym roku doszło do faktycznego połączenia socjaldemokratów z Demokratyczną Partią Pracy i przyjęcia nazwy Litewska Partia Socjaldemokratyczna dla wspólnego ugrupowania[5], którego przewodniczącym został urzędujący litewski premier.

W wyborach prezydenckich, przeprowadzonych 13 czerwca 2004, z ramienia partii wystartował Česlovas Juršėnas, uzyskując 11,90% głosów. W tym samym roku ugrupowanie wprowadziło dwóch przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego. W wyborach w październiku 2004 LSDP wystartowała w koalicji z socjalliberałami, zdobywając w jej ramach 20 mandatów w Sejmie kadencji 2004–2008[6].

Socjaldemokraci pozostali partią rządzącą, współtworząc gabinet swojego lidera, a od 2006 rząd Gediminasa Kirkilasa, który w 2007 został także przewodniczącym LSDP. W tym samym roku ugrupowanie uzyskało w wyborach samorządowych najwięcej mandatów w skali kraju (302)[7], przegrywając jednak pod względem liczby otrzymanych głosów z konserwatystami.

W wyborach parlamentarnych w 2008 partia uzyskała 11,72% głosów (4. miejsce i 10 mandatów z listy partyjnej), dodatkowo wygrała w 16 okręgach jednomandatowych, stając się drugą siłą w Sejmie[8]. Rok później zdobyli trzy mandaty w Europarlamencie. W 2011 LSDP wprowadziła do samorządów 328 radnych (najwięcej w kraju)[9]. W 2012 ugrupowanie zajęło drugie miejsce w okręgu większościowym (18,37% głosów i 15 mandatów)[10], 23 jego przedstawicieli uzyskało mandaty w okręgach jednomandatowych.

LSDP zawiązała następnie koalicję z Akcją Wyborczą Polaków na Litwie, Partią Pracy oraz partią Porządek i Sprawiedliwość, współtworząc rząd Algirdasa Butkevičiusa, który rozpoczął urzędowanie 13 grudnia 2012[11].

W 2014 kandydat socjaldemokratów Zigmantas Balčytis po raz pierwszy przeszedł do drugiej tury wyborów prezydenckich, w której jednak przegrał z ubiegającą się o reelekcję Dalią Grybauskaitė. W tym samym roku LSDP z wynikiem 17,27% zajęła drugie miejsce w wyborach europejskich[12]. W 2015 partia zwyciężyła w wyborach samorządowych (wprowadziła 356 radnych na 1273 miejsca w samorządzie)[13].

Socjaldemokraci dłuższy czas prowadzili w sondażach przed w wyborami parlamentarnymi w 2016. Ostatecznie partia uzyskała w tych wyborach 14,42% głosów (3. miejsce i 13 mandatów z listy partyjnej), dodatkowo wygrała w 4 okręgach jednomandatowych, przegrywając w liczbie mandatów z LVŽS i konserwatystami[14]. LSDP pozostała ugrupowaniem rządzącym, zawiązując koalicję ze zwycięskim Litewskim Związkiem Rolników i Zielonych, współtworząc rząd z Sauliusem Skvernelisem na czele[15]. We wrześniu 2017 partia przegłosowała wystąpienie z koalicji, jednakże jej frakcja poselska większością głosów opowiedziała się za pozostaniem w większości rządowej[16]. Konsekwencją tego sporu był rozłam w partii i powołanie Litewskiej Socjaldemokratycznej Partia Pracy.

Przewodniczący[edytuj | edytuj kod]

Poparcie w wyborach[edytuj | edytuj kod]

Wyniki w wyborach parlamentarnych
Wybory Poparcie (lista krajowa) Zmiana punktów procentowych Lista krajowa Zmiana Okręgi jednomandatowe Zmiana Suma
1992 6,05% 5 3 8
1996 6,60% +0,55 7 +2 5 +2 12
2000[19] 31,08% +24,48 28[20] +21 23[21] +18 51
2004[22] 20,65% –10,43 16[23] –12 15[24] –8 31
2008 11,72% –8,93 10 –6 15 25
2012 18,37% +6,65 15 +5 22 +7 37
2016 14,42% –3,95 13 –2 4 –18 17
Wyniki w wyborach do Parlamentu Europejskiego
Wybory Poparcie Zmiana punktów procentowych Mandaty Zmiana L. miejsc dla Litwy
2004 14,4% 2 13
2009 18,6% +4,2 3 +1 12
2014 17,3% –1,3 2 –1 11
Wyniki w wyborach prezydenckich
Wybory Kandydat Głosowanie Poparcie Uwagi
1997
Vytenis Andriukaitis I tura 5,70% Kandydat nie przeszedł do II tury
2002
Vytenis Andriukaitis I tura 7,30% Kandydat nie przeszedł do II tury
2004
Česlovas Juršėnas I tura 11,85% Kandydat nie przeszedł do II tury
2009
Algirdas Butkevičius I tura 11,82% Druga tura się nie odbyła
2009
Zigmantas Balčytis I tura 13,62% Porażka w II turze z Dalią Grybauskaitė (40,14%)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]