Lucjusz Cyncjusz Alimentus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Lucjusz Cyncjusz Alimentus (łac. Lucius Cincius Alimentus; II poł. III w. p.n.e.) – rzymski polityk i historyk, uczestnik II wojny punickiej.

Był autorem zaginionej pracy poświęconej historii Rzymu, którą napisał zainspirowany dziełem Kwintusa Fabiusza Piktora. Zaliczany jest do annalistów starszych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie daty w w tej sekcji dotyczą domyślnie lat przed naszą erą.

Pochodził ze stanu senatorskiego, był niewiele młodszy od Fabiusza Piktora i działał równolegle z nim. Czynny w dobie II wojny punickiej, w 210 roku piastował urząd pretora. Skierowany na Sycylię, walczył tam z Kartagińczykami dowodząc legionami „kanneńskimi”, tj. złożonymi z żołnierzy, którzy przeżyli bitwę pod Kannami. Dwa lata później prowadził kampanię przeciw siłom Hannibala Barkidy w południowej Italii. Gdy oddziały punickie zdobyły Locri, dostał się do niewoli. Spędził w niej kolejne siedem lat (aż do końca wojny), w ciągu których poznał osobiście wodza Kartagińczyków[1]. Jego dalsze losy nie są znane, niektóre opracowania przypisują mu posłowanie do Grecji w 155 roku.[2].

Dzieło[edytuj | edytuj kod]

Cyncjusz Alimentus był drugim po Fabiuszu Piktorze historykiem rzymskim, zalicza się go do grupy annalistów starszych[3]. Napisał po grecku dzieło poświęcone dziejom Miasta Wilczycy od jego założenia po czasy sobie współczesne, w układzie rocznikarskim. Nie wiadomo jaki nosiło tytuł[4]. Całość pracy zaginęła, zachowało się zaledwie kilka fragmentów[5]. Ich niewielka liczba uniemożliwia próbę jej zrekonstruowania czy ocenienia różnic względem pracy poprzednika[6].

Przypisywano mu również kilka łacińskich prac antykwarycznych, traktujących o dawnym prawie i instytucjach publicznych w Rzymie (m.in. De fastis, De comitiis, De consulum poteste), lecz ich prawdziwym autorem był niejaki Lucjusz Cyncjusz, żyjący najpewniej w I w. p.n.e.[7].

Najprawdopodobniej bodźcem do napisania dzieła historycznego, podobnie jak u Fabiusza Piktora, była chęć przeciwstawienia się prokartagińskim opiniom i wykorzystanie historii jako środka propagandowego, by odpowiednio przedstawić Rzymian światu hellenistycznemu. Dlatego Cyncjusz Alimentus pisał po grecku, co również wynikało z uniwersalnego charakteru tego języka, jaki i mogło wynikać jeszcze z ówczesnego braku prac historycznych po łacinie[8].

Na podstawie zachowanych fragmentów można przypuszczać, iż narracja jego dzieła była urozmaicona, Cyncjusz Alimentus przytaczał legendy, a wypowiedzi starał się komponować w sposób dramatyczny. Wykazywał pewne zainteresowanie informacjami antykwarycznymi (np. podał, że alfabet, który dotarł do Rzymu za pośrednictwem Ewandera był pochodzenia fenickiego) i etymologicznymi[9].

Zapewne jego głównym źródłem była praca Fabiusza Piktora, być może, tak jak on najwięcej miejsca poświęcił przedstawieniu epoki królewskiej i wydarzeniom III wieku. Niewykluczone jednak, iż mógł w odmienny sposób ująć dzieje Rzymu, dodać więcej uwag np. w opisie II wojny punickiej. Na pewno inaczej niż poprzednik datował powstanie Rzymu – na rok 729/728 p.n.e.[10], co może oznaczać, iż zrelacjonował antyczne spory na temat chronologii tego wydarzenia[11]. Przypuszczalnie uwzględnił część kartagińskiego punktu widzenia, dzięki bezpośrednim kontaktom z Hannibalem, który, wedle informacji Liwiusza, przekazał mu choćby informację o stratach swojej armii od momentu przekroczenia Rodanu. Być może poznał też dziejopisów towarzyszących Barkidzie, Silenosa i Sosylosa, co pozwoliło mu szerzej potraktować problematykę kartagińską[12].

Z pracy Cyncjusza Alimentusa korzystał Kwintus Enniusz przy pracy nad eposem o II wojnie punickiej, może sięgnął po nią Katon Starszy, przy tworzeniu swojego dzieła historycznego, Origo (Początki). Oprócz tego było to także źródło dla Dionizjosa z Halikarnasu, Tytusa Liwiusza i anonimowego zarysu Origo gentil Romanae (Początki narodu rzymskiego) z najprawdopodobniej IV w. n.e., części Corpus Aurelianum. Brak odwołań do pracy pretora u Cycerona, pojawiają się u Gajusza Marka Wiktoryna i Serwiusza[13].

M. Cary i H.H. Scullard zaliczają Cyncjusza Antypatera, obok Fabiusza Piktora oraz poetów Newiusza i Enniusza, do autorów którzy nadali literacki kształt tradycjom o początkach Rzymu[14]. Jednak jego dzieło, jak można sądzić, nie było dużo lepsze niż Piktora, stan zachowania i niezbyt liczne odwołania u innych autorów, wskazują na małą poczytność tej pracy[15].

Ocalałe fragmenty wydano w zbiorach Historicorum Romanorum Reliquiae Hermanna Petera, Die frühen römischen Historiker Hansa Becka i Uwe Waltera oraz w L’annalistique romaine Martine’a Chassigneta[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Brożek 1976 ↓, s. 63; Korpanty 1977 ↓, s. 9; Myśliwiec 1982 ↓; Mała encyklopedia ↓; Cytowska, Szelest i Rychlewska 1996 ↓, s. 185; Vademecum 2001 ↓, s. 66; Lewandowski 2007 ↓, s. 36. Mierzwa 2002 ↓, s. 146 podaje, iż do niewoli dostał się walcząc pod Kannami, ale jest to mało prawdopodobne.
  2. Mierzwa 2002 ↓, s. 146; Grabski 2006 ↓, s. 29.
  3. Myśliwiec 1982 ↓; Lewandowski 2007 ↓, s. 36.
  4. Myśliwiec 1982 ↓; Cytowska, Szelest i Rychlewska 1996 ↓, s. 185;Lewandowski 2007 ↓, s. 36.
  5. Pięć, jak podaje Myśliwiec 1982 ↓, natomiast Lewandowski 2007 ↓, s. 36 wskazuje, iż jest ich więcej.
  6. Cytowska, Szelest i Rychlewska 1996 ↓, s. 185; Lewandowski 2007 ↓, s. 36.
  7. Brożek 1976 ↓, s. 104; Myśliwiec 1982 ↓; Cytowska, Szelest i Rychlewska 1996 ↓, s. 358.
  8. Cytowska i Szelest 1983 ↓, s. 232; Cary i Scullard 1992 ↓, s. 384-385; Lewandowski 2007 ↓, s. 31.
  9. a b Lewandowski 2007 ↓, s. 36.
  10. Brożek 1976 ↓, s. 63; Myśliwiec 1982 ↓; Lewandowski 2007 ↓, s. 36.
  11. Brożek 1976 ↓, s. 63; Korpanty 1977 ↓, s. 9; Myśliwiec 1982 ↓; Cary i Scullard 1992 ↓, s. 384; Cytowska, Szelest i Rychlewska 1996 ↓, s. 185; Lewandowski 2007 ↓, s. 35.
  12. Brożek 1976 ↓, s. 63; Myśliwiec 1982 ↓; Kęciek 2005 ↓, s. 15; Lewandowski 2007 ↓, s. 36.
  13. Brożek 1976 ↓, s. 52; Myśliwiec 1982 ↓; Cytowska, Szelest i Rychlewska 1996 ↓, s. 159, 193; Lewandowski 2007 ↓, s. 36, 43, 81, 183, 376-378.
  14. Cary i Scullard 1992 ↓, s. 127.
  15. Brożek 1976 ↓, s. 63; Korpanty 1977 ↓, s. 9; Lewandowski 2007 ↓, s. 36.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mieczysław Brożek: Historia literatury rzymskiej w starożytności. Zarys. Wyd. II, popr.. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1976.
  • Max Cary, Howard Hayes Scullard: Dzieje Rzymu. Od czasów najdawniejszych do Konstantyna. przeł. Jerzy Schawkopf. T. 1. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992. ISBN 83-06-01859-1.
  • Maria Cytowska, Hanna Szelest: Literatura grecka i rzymska w zarysie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983. ISBN 83-01-02224-87.
  • Maria Cytowska, Hanna Szelest, Ludwika Rychlewska: Literatura rzymska. Okres archaiczny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-12096-7.
  • Andrzej F. Grabski: Dzieje historiografii. wprowadzenie Rafał Stobiecki. Wyd. 2. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2006. ISBN 83-7177-424-9.
  • Krzysztof Kęciek: Wojna Hannibala. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2005, seria: Wielkie bitwy. Wielcy dowódcy. ISBN 83-11-10230-9.
  • Józef Korpanty: Historiografia rzymska epoki archaicznej i cycerońskiej. Wrocław-Warszaw-Kraków-Gdańsk: Polska Akademia Nauk, 1977, seria: Nauka dla wszystkich, nr 273.
  • Ignacy Lewandowski: Historiografia rzymska. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007. ISBN 978-83-7177-406-0.
  • Mała encyklopedia kultury antycznej A – Z. wyd. VI, red. Zbigniew Piszczek. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 152 (hasło Cincii). ISBN 83-01-03529-3.
  • Edward Alfred Mierzwa: Historia historiografii. T. I: Starożytność – Średniowiecze. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2002. ISBN 83-7322-055-0.
  • Herbert Myśliwiec: Cincius Alimentus, Lucius. W: Słownik pisarzy antycznych. red. Anna Świderkówna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1982, s. 142-143. ISBN 83-214-0141-4.
  • Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu. praca zbiorowa pod red. Ewy Wipszyckiej. Wyd. 2 zmienione. T. I/II: Źródłoznawstwo starożytności klasycznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-01-13594-8.