Młode Miasto

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Motława i Młode Miasto (w głębi, po prawej), ok. 1835

Młode Miasto (niem. Jungstadt) – obszar w Gdańsku, w dzielnicach Śródmieście i Młyniska, otoczony wodami Kanału Raduni, Motławy i Wisły.

Młode Miasto uzyskało lokację miejską w 1380 roku, zdegradowane w 1455 roku[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Młode Miasto zostało utworzone (na terenie dzisiejszego Gdańska) przez zakon krzyżacki w 1380, na prawie chełmińskim, w celu konkurencji dla już istniejących jednostek – Głównego Miasta, Starego Miasta i Osieka. Nie mogło zostać nazwane Nowym Miastem, bo tak nazywało się ówcześnie Główne Miasto. Położone było na północny wschód od Głównego Miasta, przy ujściu Motławy do Martwej Wisły. Dokładna lokalizacja wciąż nie jest znana, jednak najbardziej prawdopodobnie było to w rejonie dzisiejszych ulic Robotniczej, Jaracza oraz zbiegu Jana z Kolna i Gdyńskich Kosynierów. Długość otaczających murów określono na 1290 m. Połowę kosztów budowy ratusza i innych miejskich budynków pokrył Zakon, za co później pobierał połowę dochodów. Z 1402 pochodzi najstarsza wzmianka o kościele parafialnym św. Bartłomieja, o ratuszu stojącym przy Rynku z 1408. Koło miasta powstał klasztor karmelitów oraz dwa szpitale. Według historyka Ericha Keysera, Młode Miasto miało kształt trapezu o podstawach długości 265 m (od strony Wisły) i 285 m, oddalonych od siebie o 360 m. Głównymi ulicami były: Długa, Dolna, Górna i Wapienna oraz nad Wisłą Nabrzeże ze spichlerzami. Ponadto istniały ulice: Most, Nowa Grobla, Planki i Węglowa[2].

Stocznia Schichaua na terenie Młodego Miasta i Wisła, 1893

Pomimo poparcia Zakonu, nie udało się osiągnąć celu założenia i Młode Miasto nie stało się konkurencją dla pozostałych gdańskich miast. W XV wieku liczyło ponad 2000 mieszkańców i składało się tylko z 250 zabudowanych parcel. Po wypędzeniu Krzyżaków i uzyskaniu zgody Kazimierza Jagiellończyka, gdańszczanie rozebrali Młode Miasto. Kościół św. Bartłomieja oraz klasztor karmelitów zostały umieszczone na Starym Mieście, a mieszkańcy zostali przesiedleni[2].

Przez następne wieki teren Młodego Miasta nie był użytkowany – stanowił przedpole obronne dla Gdańska. W XIX wieku powstały na tym obszarze stocznie: Stocznia Klawitterów (w 1827[3]), Stocznia Cesarska (w 1850[4]) i Stocznia Schichaua (w 1890[5]). Dwie ostatnie zostały później połączone i przekształcone w Stocznię Gdańską. Na przełomie XIX wieku i XX wieku likwidacji uległy budowle wojskowe twierdzy Gdańsk (wały, fosa i bastion), we wschodniej części Młodego Miasta. Uzyskano dzięki temu duże tereny położone w bezpośrednim sąsiedztwie Śródmieścia, zastrzeżone dla przemysłu. Przedłużono wówczas ul. Wałową do Motławy[6].

Część położona między Kanałem Raduni a ulicą Wałową zwana jest Brabankiem[7].

W połowie 2018 w rejonie ulic Robotniczej i Popiełuszki w czasie badań archeologicznych odkryto relikty zabudowy Młodego Miasta[8].

Plany na przyszłość[edytuj | edytuj kod]

Europejskie Centrum Solidarności w budowie. W tle dźwigi Stoczni Gdańskiej, marzec 2011

Tereny Młodego Miasta zostały wydzielone pod koniec lat 90. z majątku Stoczni Gdańskiej, przeniesionej na wyspę Ostrów. Na terenach postoczniowych projektowana jest nowoczesna dzielnica handlowo-usługowa.

Integralną częścią przyszłej dzielnicy jest położone w sąsiedztwie Placu Solidarności i Pomnika Poległych Stoczniowców Europejskie Centrum Solidarności, centrum muzealno-konferencyjne poświęcone ruchowi Solidarności (akt erekcyjny został podpisany 31 sierpnia 2005[9]). W 2008, w trybie konkursu architektonicznego, wyłoniono projektanta ECS[10]. Wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę nastąpiło 14 maja 2011[11]. Inwestycja została zakończona w 2014 roku, częściowo ze środków UE.

Młode Miasto (w środku)

Ponadto Młode Miasto oferować ma przestrzeń handlową, usługową, rozrywkową oraz mieszkalną. Pierwotne plany, wstrzymane w wyniku kryzysu gospodarczego, zakładały otwarcie w 2009 multipleksu Cinema City[12].

Oś komunikacyjną dzielnicy stanowić ma dwujezdniowa ulica, tzw. "Nowa Wałowa"[13], łącząca Bramę Oliwską z ul. Siennicką, wraz z mostem nad Motławą. Wzdłuż ulicy planowana jest linia tramwajowa, a prostopadle, od Placu Solidarności w kierunku nabrzeża Martwej Wisły – promenada spacerowa pod nazwą Droga do Wolności.

Obecnie pod nazwą Drogi do Wolności, w podziemiach budynku Komisji Krajowej NSZZ Solidarność (przeniesiona z terenów postoczniowych) funkcjonuje wystawa dotycząca wydarzeń Sierpnia 1980.

Przedsiębiorstwo Invest Komfort wybudowało na Brabanku nad brzegiem Motławy osiedle, nazwane Brabank[14]. Przed wiekami funkcjonowała w tym miejscu stocznia remontowa specjalizująca się w bragowaniu, czyli naprawie kadłubów statków[15].

W końcu 2017 r. zaprezentowano projekt budowy u zbiegu ulic Jana z Kolna i Narzędziowców 23-kondygnacyjnego biurowca o powierzchni użytkowej 41 tys. m kw. (w tym 28,2 tys. pow. biurowej). W jego architekturę wkomponowana zostanie litera V, nawiązująca do znaku "Solidarności". Wysokość budynku ma osiągnąć 97 m (89 m do wysokości dachu), a więc więcej niż aktualnie najwyższy w Trójmieście biurowiec Neptun (blisko 85 metrów do wysokości dachu) i wyżej niż Organika Trade z 1980 r. czy też tzw. Zieleniak. Oznacza to, że projektowany na działce o pow. ponad 9,4 tys. m kw. będzie najwyższym biurowcem w aglomeracji po wykańczanej 156-metrowej Olivii Star. Tuż obok powstanie 5-kondygnacyjny (13,5 m wysokości) parking na 450 miejsc. Kolejne biurowce powstaną przy ul. Jana z Kolna[16], nieopodal hali traserni[17]. Inwestorem jest grupa Cavatina[18].

W 2018 właściciele 16 ha terenów dawnej Stoczni Cesarskiej (belgijskie firmy Re-Vive i Alides poprzez Edonia) po przeprowadzeniu konkursu architektonicznego powierzyli opracowanie koncepcji ich zabudowy duńskiej pracowni Henning Larsen Architects[19]. Przewiduje się, że obok odnowionych postoczniowych hal pojawi się niewysoka zabudowa mieszkaniowa, a budynki wielokondygnacyjne znajdą się na krańcach działki[20]. Drugie miejsce w konkursie zajęła holenderska pracownia MVRDV[21].

19 ha na obszarze półwyspu Drewnica i dawnej Stoczni Schichaua należy z kolei do spółki Shipyard City Gdańsk. Planowana jest tutaj lokalizacja biurowców, mieszkań, loftów i akademików. Koncepcja zabudowy tej części dawnej stoczni opracowana została przez warszawską pracownię JEMS Architekci[22].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 30-31.
  2. a b Andrzej Januszajtis na tropach Młodego
  3. Stocznia Klawitterów 1827-1931. rzygacz.webd.pl.
  4. Stocznia Cesarska. rzygacz.webd.pl.
  5. Stocznia Schichaua w Gdańsku. rzygacz.webd.pl.
  6. O willi nie-Klawitterów. ibedeker.pl.
  7. O zupełnie niebrabanckim Brabanku. ibedeker.pl.
  8. Dorota Karaś: Archeolodzy w Gdańsku odkryli fragmenty średniowiecznego miasta. 2018-08-08. [dostęp 2018-08-08].
  9. Budowa ECS. Wielka feta bez Wałęsy i Lisa. trojmiasto.gazeta.pl, 21 kwietnia 2011. [dostęp 21 kwietnia 2011].
  10. Informacja o rozpoczęciu konkursu architektonicznego na stronie UM Gdańsk
  11. Wmurowano kamień węgielny pod ECS. trojmiasto.pl, 14 maja 2011. [dostęp 14 maja 2011].
  12. "20 sal kinowych w Młodym Mieście", trojmiasto.pl, 6 czerwca 2007
  13. Burzą domy, by powstała Nowa Wałowa i Młode Miasto. trojmiasto.gazeta.pl, 1 czerwca 2011. [dostęp 1 czerwca 2011].
  14. Wreszcie nie po angielsku! Znamy nazwę osiedla nad Motławą. trojmiasto.pl, 18 maja 2011. [dostęp 18 maja 2011].
  15. Nowy etap osiedla Brabank, deweloper InvestKomfort
  16. Maciej Dzwonnik Tak będą wyglądały nowe biurowce przy Jana z Kolna w Gdańsku
  17. Ewa Karendys Nowe biurowce na Młodym Mieście z pozwoleniem na budowę
  18. Ewa Karendys, Maciej Dzwonnik Nowy gracz na Młodym Mieście. Wiosną ruszy budowa 97-metrowego biurowca
  19. Ewa Karendys, Maciej Dzwonnik: Konkurs na koncepcję zabudowy Młodego Miasta wygrali architekci z Kopenhagi. 3,5 tys. mieszkań, biura, place.... 2018-03-15. [dostęp 2018-03-15].
  20. Ewa Karendys: Młode serce Gdańska. Stocznia Cesarska zmieni się w dzielnicę mieszkaniową. Poznaliśmy szczegóły. 2018-03-22. [dostęp 2018-03-23].
  21. Ewa Karendys: Tereny dawnej Stoczni Cesarskiej tętniące życiem. Wizja architektów z Holandii. 2018-03-21. [dostęp 2018-03-21].
  22. Ewa Karendys Nowe budynki wśród stoczniowych hal. Inwestor ujawnia plany zabudowy Młodego Miasta

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]