Młode Miasto

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Motława i Młode Miasto (w głębi, po prawej), ok. 1835

Młode Miasto (niem. Jungstadt) – obszar w Gdańsku, w dzielnicach Śródmieście i Młyniska, otoczony wodami Kanału Raduni, Motławy i Wisły.

Młode Miasto uzyskało lokację miejską w 1380 roku, zdegradowane w 1455 roku[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Młode Miasto zostało utworzone (na terenie dzisiejszego Gdańska) przez zakon krzyżacki w 1380, na prawie chełmińskim, w celu konkurencji dla już istniejących jednostek – Głównego Miasta, Starego Miasta i Osieka. Nie mogło zostać nazwane Nowym Miastem, bo tak nazywało się ówcześnie Główne Miasto. Położone było na północny zachód od Starego Miasta, w rejonie dzisiejszej ulicy Robotniczej, Malarzy i Jana z Kolna, a rzeką Martwa Wisła (między torami kolejowymi i przystankiem SKM Gdańsk Stocznia, a Martwą Wisłą). W wyniku badań archeologicznych prowadzonych w 2018 roku przy ulicy Robotniczej 18-19, odkryto pozostałości drewnianej zabudowy mieszkalnej z I połowy XV wieku, związanej z Młodym Miastem[2][3][4]. Dokładna wielkość oraz zasięg miasta nie jest znana. Długość otaczających murów określono na 1290 m. Połowę kosztów budowy ratusza i innych miejskich budynków pokrył Zakon, za co później pobierał połowę dochodów. Z 1402 pochodzi najstarsza wzmianka o kościele parafialnym św. Bartłomieja, o ratuszu stojącym przy Rynku z 1408. Koło miasta powstał klasztor karmelitów oraz dwa szpitale. Według historyka Ericha Keysera, Młode Miasto miało kształt trapezu o podstawach długości 265 m (od strony Wisły) i 285 m, oddalonych od siebie o 360 m. Głównymi ulicami były: Długa, Dolna, Górna i Wapienna oraz nad Wisłą Nabrzeże ze spichlerzami. Ponadto istniały ulice: Most, Nowa Grobla, Planki i Węglowa[5].

Stocznia Schichaua na terenie Młodego Miasta i Wisła, 1893

Pomimo poparcia Zakonu, nie udało się osiągnąć celu założenia i Młode Miasto nie stało się konkurencją dla pozostałych gdańskich miast. W XV wieku liczyło ponad 2000 mieszkańców i składało się tylko z 250 zabudowanych parcel. Po wypędzeniu Krzyżaków i uzyskaniu zgody Kazimierza Jagiellończyka, gdańszczanie rozebrali Młode Miasto. Kościół św. Bartłomieja oraz klasztor karmelitów zostały umieszczone na Starym Mieście, a mieszkańcy zostali przesiedleni[5].

Przez następne wieki teren Młodego Miasta nie był użytkowany – stanowił przedpole obronne dla Gdańska. W XIX wieku powstały na tym obszarze stocznie: Stocznia Klawitterów (w 1827[6]), Stocznia Cesarska (w 1850[7]) i Stocznia Schichaua (w 1890[8]). Dwie ostatnie zostały później połączone i przekształcone w Stocznię Gdańską. Na przełomie XIX wieku i XX wieku likwidacji uległy budowle wojskowe twierdzy Gdańsk (wały, fosa i bastion), we wschodniej części Młodego Miasta. Uzyskano dzięki temu duże tereny położone w bezpośrednim sąsiedztwie Śródmieścia, zastrzeżone dla przemysłu. Przedłużono wówczas ul. Wałową do Motławy[9].

Część położona między Kanałem Raduni a ulicą Wałową zwana jest Brabankiem[10].

Plany na przyszłość[edytuj | edytuj kod]

Europejskie Centrum Solidarności w budowie. W tle dźwigi Stoczni Gdańskiej, marzec 2011

Tereny Młodego Miasta zostały wydzielone pod koniec lat 90. z majątku Stoczni Gdańskiej, przeniesionej na wyspę Ostrów. Na terenach postoczniowych projektowana jest nowoczesna dzielnica handlowo-usługowa.

Integralną częścią przyszłej dzielnicy jest położone w sąsiedztwie Placu Solidarności i Pomnika Poległych Stoczniowców Europejskie Centrum Solidarności, centrum muzealno-konferencyjne poświęcone ruchowi Solidarności (akt erekcyjny został podpisany 31 sierpnia 2005[11]). W 2008, w trybie konkursu architektonicznego, wyłoniono projektanta ECS[12]. Wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę nastąpiło 14 maja 2011[13]. Inwestycja została zakończona w 2014 roku, częściowo ze środków UE.

Młode Miasto (w środku)

Ponadto Młode Miasto oferować ma przestrzeń handlową, usługową, rozrywkową oraz mieszkalną. Pierwotne plany, wstrzymane w wyniku kryzysu gospodarczego, zakładały otwarcie w 2009 multipleksu Cinema City[14].

Oś komunikacyjną dzielnicy stanowić ma dwujezdniowa ulica, tzw. „Nowa Wałowa”[15], łącząca Bramę Oliwską z ul. Siennicką, wraz z mostem nad Motławą. Wzdłuż ulicy planowana jest linia tramwajowa, a prostopadle, od Placu Solidarności w kierunku nabrzeża Martwej Wisły – promenada spacerowa pod nazwą Droga do Wolności.

Obecnie pod nazwą Drogi do Wolności, w podziemiach budynku Komisji Krajowej NSZZ Solidarność (przeniesiona z terenów postoczniowych) funkcjonuje wystawa dotycząca wydarzeń Sierpnia 1980.

Przedsiębiorstwo Invest Komfort wybudowało na Brabanku nad brzegiem Motławy osiedle, nazwane Brabank[16]. Przed wiekami funkcjonowała w tym miejscu stocznia remontowa specjalizująca się w bragowaniu, czyli naprawie kadłubów statków[17].

W końcu 2017 r. zaprezentowano projekt budowy u zbiegu ulic Jana z Kolna i Narzędziowców 23-kondygnacyjnego biurowca o powierzchni użytkowej 41 tys. m kw. (w tym 28,2 tys. pow. biurowej). W jego architekturę wkomponowana zostanie litera V, nawiązująca do znaku „Solidarności”. Wysokość budynku ma osiągnąć 97 m (89 m do wysokości dachu), a więc więcej niż do 2017 najwyższy w Trójmieście biurowiec Neptun (blisko 85 metrów do wysokości dachu) i wyżej niż Organika Trade z 1980 r. czy też tzw. Zieleniak. Oznacza to, że projektowany na działce o pow. ponad 9,4 tys. m kw. będzie najwyższym biurowcem w aglomeracji po wykańczanej 156-metrowej Olivii Star. Tuż obok powstanie 5-kondygnacyjny (13,5 m wysokości) parking na 450 miejsc. Kolejnych 5 biurowców ma powstać do końca 2021 przy ul. Jana z Kolna[18], nieopodal hali traserni[19]. Inwestorem jest grupa Cavatina[20], która prace budowlane rozpoczęła w końcu 2018 roku[21]. 5 grudnia 2018 w rejonie ulic Jaracza i Nowomiejskiej wmurowano kamień węgielny pod budowę przez RWS Investment Group 8-kondygnacyjnego biurowca Eternum, zaprojektowanego przez warszawską pracownię APA Wojciechowski[22].

W 2018 właściciele 16 ha terenów dawnej Stoczni Cesarskiej (belgijskie firmy Re-Vive i Alides poprzez Edonia, przekształcone następnie w Stocznia Cesarska Development) po przeprowadzeniu konkursu architektonicznego powierzyli opracowanie koncepcji ich zabudowy duńskiej pracowni Henning Larsen Architects[23]. Przewiduje się, że obok odnowionych postoczniowych hal pojawi się niewysoka zabudowa mieszkaniowa, a budynki wielokondygnacyjne znajdą się na krańcach działki[24]. Drugie miejsce w konkursie zajęła holenderska pracownia MVRDV[25].

Rewitalizacja tej części terenów stoczniowych rozpocznie się od przebudowy historycznych budynków Dyrekcji Stoczni Cesarskiej na biura, a remizy strażackiej na obiekt gastronomiczny. Pomiędzy nimi przewidywany jest nowy plac miejski. Docelowo na terenie dawnej stoczni, nieopodal Europejskiego Centrum Solidarności, vis-a-vis historycznej Sali BHP, ma powstać nowoczesna dzielnica biurowo-mieszkaniowa. W pierwszej kolejności w sąsiedztwie budynku dyrekcji powstaną cztery budynki mieszkalne, zaprojektowane przez warszawskie studio BBGK Architekci[26].

19 ha na obszarze półwyspu Drewnica i dawnej Stoczni Schichaua należy z kolei do spółki Shipyard City Gdańsk. Planowana jest tutaj lokalizacja biurowców, mieszkań, loftów i akademików. Koncepcja zabudowy tej części dawnej stoczni opracowana została przez warszawską pracownię JEMS Architekci[27].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 30-31.
  2. Dorota Karaś: Archeolodzy w Gdańsku odkryli fragmenty średniowiecznego miasta. 2018-08-08. [dostęp 2018-08-08].
  3. Piotr Samól, Młode Miasto Gdańsk (1380-1455) i jego patrymonium, Gdańsk 2018, s. 384, ISBN 978-83-7865-752-1.
  4. Marcin Tymiński: Archeolodzy odkryli Młode Miasto, choć miało go nie być. 2018-07-28. [dostęp 2019-10-14].
  5. a b Andrzej Januszajtis na tropach Młodego
  6. Stocznia Klawitterów 1827-1931. rzygacz.webd.pl.
  7. Stocznia Cesarska. rzygacz.webd.pl.
  8. Stocznia Schichaua w Gdańsku. rzygacz.webd.pl.
  9. O willi nie-Klawitterów. ibedeker.pl.
  10. O zupełnie niebrabanckim Brabanku. ibedeker.pl.
  11. Budowa ECS. Wielka feta bez Wałęsy i Lisa. trojmiasto.gazeta.pl, 21 kwietnia 2011. [dostęp 21 kwietnia 2011].
  12. Informacja o rozpoczęciu konkursu architektonicznego na stronie UM Gdańsk
  13. Wmurowano kamień węgielny pod ECS. trojmiasto.pl, 14 maja 2011. [dostęp 14 maja 2011].
  14. "20 sal kinowych w Młodym Mieście", trojmiasto.pl, 6 czerwca 2007
  15. Burzą domy, by powstała Nowa Wałowa i Młode Miasto. trojmiasto.gazeta.pl, 1 czerwca 2011. [dostęp 1 czerwca 2011].
  16. Wreszcie nie po angielsku! Znamy nazwę osiedla nad Motławą. trojmiasto.pl, 18 maja 2011. [dostęp 18 maja 2011].
  17. Nowy etap osiedla Brabank, deweloper InvestKomfort
  18. Maciej Dzwonnik Tak będą wyglądały nowe biurowce przy Jana z Kolna w Gdańsku
  19. Ewa Karendys Nowe biurowce na Młodym Mieście z pozwoleniem na budowę
  20. Ewa Karendys, Maciej Dzwonnik Nowy gracz na Młodym Mieście. Wiosną ruszy budowa 97-metrowego biurowca
  21. Maciej Dzwonnik Coraz bliżej nowych biurowców na Młodym Mieście w Gdańsku
  22. Maciej Dzwonnik Kamień węgielny pod pierwszym biurowcem na Młodym Mieście w Gdańsku
  23. Ewa Karendys, Maciej Dzwonnik: Konkurs na koncepcję zabudowy Młodego Miasta wygrali architekci z Kopenhagi. 3,5 tys. mieszkań, biura, place.... 2018-03-15. [dostęp 2018-03-15].
  24. Ewa Karendys: Młode serce Gdańska. Stocznia Cesarska zmieni się w dzielnicę mieszkaniową. Poznaliśmy szczegóły. 2018-03-22. [dostęp 2018-03-23].
  25. Ewa Karendys: Tereny dawnej Stoczni Cesarskiej tętniące życiem. Wizja architektów z Holandii. 2018-03-21. [dostęp 2018-03-21].
  26. Maciej Dzwonnik: Nowa dzielnica Młode Miasto. Co powstanie na terenie dawnej Stoczni Cesarskiej?. 2018-09-12. [dostęp 2018-09-12].
  27. Ewa Karendys Nowe budynki wśród stoczniowych hal. Inwestor ujawnia plany zabudowy Młodego Miasta

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]